Γράφει ο Ευστάθιος Βασιλείου

Ξαφνικά, ο μέσος δυτικός στρατιώτης βρέθηκε (ξανά… θα συμπληρώσω εγώ) με μια πραγματικότητα που από το 1910 έδειχνε να έχει αφήσει να ξεχαστεί: την αυτοσυντήρηση.

Αυτοσυντήρηση σημαίνει να μετακινείς μόνος σου το βάρος του εξοπλισμού σου σε μεγάλες αποστάσεις, σε δύσκολο έδαφος, σε ελάχιστα αναγνωρισμένο και με σχεδόν παντελή άγνοια πληροφοριών για τη θέση, τη δύναμη και τις προθέσεις του εχθρού, να κουβαλάς το νερό που θα πιείς, το φαγητό που θα πρέπει να φας, το όπλο που θα χρησιμοποιήσεις για εμπλοκή με τον αντίπαλο σε μακρυνές ή κοντινές αποστάσεις, τα πυρομαχικά του, τα υλικά συντήρησής του, φαρμακείο, μέσα επικοινωνιών και ρουχισμό για κάθε κατάσταση.

Οι μεγάλοι βιομηχανικοί στρατοί που οι χώρες της Δύσης κινητοποίησαν στους τρείς μεγάλους παγκοσμίους πολέμους (ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν ένας 3ος παγκόσμιος πόλεμος σε όλα εκτός από την εντολή για πυρ) δημιούργησαν ένα έθος, μια κουλτούρα σκέψης και κοινής αντίληψης μεταξύ των στρατιωτικών και των πολιτικών. Ότι ο πόλεμος είναι μια επιστήμη -όχι πλέον τέχνη- στην οποία νικά εκείνος που κατορθώνει να κινητοποιήσει περισσότερα μέσα, ανθρώπους και υλικά και εκείνος που φροντίζει να οργανώσει σωστότερα την παραγωγή και διαχείρηση των πόρων αυτών προς τον σκοπό της εκμηδένισης του αντιπάλου και των μέσων του. Ο βιομηχανικός στρατιώτης είχε συνηθίσει στη σκέψη ότι δεν περπατάει. Κινείται με φορτηγά, πλοία και ελικόπτερα. Προστατεύεται και πολεμά μέσα από θωρακισμένα οχήματα. Υποστηρίζεται από ακριβές και ισοπεδωτικό πυροβολικό και αεροπορικά πλήγματα και λαμβάνει άριστης ευκρίνειας εικόνες και πληροφορίες για τον εχθρό από δορυφόρους, αεροσκάφη και ηλεκτρονικά.

Τί έγινε στο Αφγανιστάν το 2002-2012; Ο εχθρός που πολέμησε ήταν σε άλλον αιώνα. Δεν είχε στρατόπεδα με την βιομηχανική έννοια. Δεν είχε μέσα για να πληγούν. Δεν είχε γραμμές ανεφοδιασμού ή αποθήκες με υλικά. Δεν είχε ανάγκες να τηρεί επικράτειες ασφαλείς. Ήταν ένας μικρός, κινητικός, αυτοσυντήρητος και πάνω από όλα εξωφρενικά αμόρφωτος αντίπαλος. «Αμόρφωτος» όχι με την έννοια του αστοιχείωτου, αφού τα μαθήματα τακτικής και ανταρτοπολέμου ανάγκασαν πολλούς Αμερικανούς και Βρετανούς (όπως και Σοβιετικούς παλιότερα) να ξεσκονίσουν τον Καίσαρα, τον Ξενοφώντα, τον Αλέξανδρο, τον Αννίβα, τον Τάκιτο μέχρι τον Λώρενς, τον Μάο και τον Γκουεβάρα. Όμως η απρόβλεπτη συμπεριφορά των Αφγανών ανταρτών σε σχέση με τον «σμιλευμένο» τρόπο δράσης και αντίδρασης των αποφοίτων των στρατιωτικών σχολών, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη αδυναμία των στρατών με τις ανεξάντλητες προμήθειες και μέσα να προσαρμοστούν. Η Συμμαχία κέρδιζε τον πόλεμο αλλά έχανε όλες τις μάχες.

Σταδιακά, ο πιο ευπροσάρμοστος κερδίζει! Μια ομάδα πυρός (Fireteam) 12 ανδρών επιδεικνύει τον οπλισμό της στα βουνά του Αφγανιστάν. Τα αντιαρματικά με τις απαιτήσεις ανδρών που μετέφεραν τα βλήματα, τα πολυβόλα, οι όλμοι που όσο κι αν ελαφρύνουν δεν καταργούν την απαίτηση 3 ανδρών για μετακίνηση, έχουν χαθεί. Πλέον, εφόσον ο εχθρός είναι μακρυά (στην απέναντι πλαγιά ή βουνοκορφή), εμπλέκεται με όπλα ακριβείας. Δύο βαρέου και δύο μέσου διαμετρήματος τυφέκια εξασφαλίζουν το «one shot-one kill» ή κάτι κοντά σε αυτό αλλά σίγουρα όχι το μακελειό κατανάλωσης πυρομαχικών που συχνά δεν έχει ανάλογα αποτελέσματα. Άλλοι 8 άνδρες με ελαφρά τυφέκια θα αναλάβουν την προστασία της ομάδας, αν η εμπλοκή γίνει από κοντά. Ούτε ένας εκτοξευτής βομβίδων δεν διακρίνεται μεταξύ τους, τα αλεξίθραυσμα γιλέκα απαραίτητα όπως και τα κράνη αλλά έχουν ελαφρύνει αρκετά ενώ στοιχεία όπως οι επιγονατίδες ή επαγκωνίδες θεωρούνται μάλλον άχρηστα.

Far from perfect, και σίγουρα όχι πέραν καλοπροαίρετης κριτικής, η ομάδα δείχνει πιο ισορροπημένη και προσαρμοσμένη στο περιβάλλον μάχης που βρίσκεται πλέον. Το σχεδόν 15ετές παρελθόν της στα βουνά του Αφγανιστάν φαίνεται πως άφησε χρήσιμα μαθήματα από πικρά παθήματα, όταν ομάδες μάχης κατέρρεαν μετά από λίγα χιλιόμετρα πορείας με πλήρη (προβλεπόμενο) φόρτο, τα ελικόπτερα να προσπαθούν μάταια να βοηθήσουν αφού οι ζώνες προσγείωσης είναι λίγες, συγκεκριμένες και σεσημασμένες από τα ’80s, τα ρομπότ που θα κάνουν το κουβάλημα για εμάς είναι μια δεκαετία ακόμα μακρυά και ρίψεις από αέρος απλά προδίδουν τη θέση της ομάδας. Περιπτώσεις που οι Αφγανοί ενέδρευαν από αποστάσεις πέραν των 300μ. τους Δυτικούς με τα ΑΚ, RPK και οι τελευταίοι δεν μπορούσαν να αντιδράσουν καλώντας διαρκώς αεροπορική υποστήριξη (που συχνά ερχόταν αργά, άστοχα ή και δολοφονικά κοντά στα φίλια τμήματα) δεν είναι λίγες.

Θεωρώ πως ο πόλεμος στο Αφγανιστάν ήταν ένα μεγάλο σχολείο και ευκαιρία για πολλούς να θυμηθούν πως «ο Θεός δεν είναι με το μέρος των μεγάλων ταγμάτων αλλά των καλύτερων σκοπευτών» (Βολταίρος – The Piccini Notebooks). Προσαρμόζεις τον τρόπο μάχεσθαι στον εχθρό που αντιμετωπίζεις, το έδαφος που πολεμάς και στα αποτελέσματα που επιθυμείς να φέρεις. Τί νόημα είχαν τα άρματα μάχης, οι τεράστιες φάλαγγες ανεφοδιασμού και οι εκτεταμένοι πόροι που καταναλώθηκαν όλα αυτά τα χρόνια, παρά να προσφέρουν μεγαλύτερο πάτημα και στόχο στον εχθρό; Ο πόλεμος στο Αφγανιστάν θεωρείται από χρόνια χαμένος, διότι ο Δυτικός στρατιωτικός αισθάνεται πως δεν μπορεί να κερδίσει αυτό που δεν έχει υπόσταση για να πολεμήσει και ο Δυτικός πολιτικός δεν νοιάζεται για να νικήσει. Αν νοιαζόταν, το Αφγανιστάν θα είχε αποδομηθεί εκ βάθρων και θα είχε ξαναχτιστεί κοινωνικά πρώτα και υλικά ύστερα, όπως η Γερμανία του 1945. Ας ελπίσουμε πως κέρδισε ένα μάθημα στρατηγικής και ανέκοψε τη μονολιθικότητα που η αισιοδοξία της «Καταγίδας της Ερήμου» είχε επιφέρει.

Αρέσει σε %d bloggers: