Γράφει ο Βασίλης Καραβίδας

Πριν μερικούς μήνες είχα ξεκινήσει μια ενότητα με θέμα την παρουσίαση βιβλίων, η οποία δυστυχώς διακόπηκε λόγω έλλειψης χρόνου (και του γεγονότος πως η βιβλιοθήκη μου βρίσκεται περίπου 400 χιλιόμετρα μακριά από εμένα). Ευελπιστώ να συνεχίσω αυτή την ενότητα, αλλά σήμερα θα ξεκινήσω μια καινούργια, με θέμα τους διάφορους ιστορικούς μύθους που διαιωνίζονται σχετικά με φορητά όπλα, στολές, πρακτικές κλπ. Γίνεται εύκολα αντιληπτό, πως μια τέτοια εργασία απαιτεί μελέτη, οπότε και η εμφάνιση τέτοιων δημοσιεύσεων θα είναι στην καλύτερη των περιπτώσεων περιστασιακή. Ελπίζω όμως να κεντρίσω το ενδιαφέρον των μελών για βαθύτερη έρευνα μερικών πραγμάτων που τα θεωρούμε δεδομένα και τα αναφέρουμε σε συζητήσεις «αλόγιστα».

Μύθος και Πραγματικότητα Νο1 – Ο Hugo Boss ΔΕΝ σχεδίασε τις στολές των Ναζί

Ένας από τους πλέον διαδεδομένους μύθους σήμερα, με άγνωστη προέλευση, είναι πως ο γνωστός Γερμανός σχεδιαστής μόδας Hugo Boss (Ούγκο Μπος) ήταν ο υπεύθυνος σχεδίασης των στολών αρχικά για τα μέλη του NSDAP (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei – Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα των Γερμανών Εργατών) και των SA (SturmAbteilung – κατά λέξη ‘’Θυελλώδεις Μαχητές – παραστρατιωτική οργάνωση του Κόμματος Γερμανών Εργατών) και αργότερα όλου του Γερμανικού Στρατού και των SS (Schutzstaffel – Μοίρα Ασφαλείας).

Αν και όπως ανέφερα πριν, η προέλευση αυτής της άποψης είναι άγνωστη, διαιωνίζεται σε διάφορα φόρα η άποψη πως προέρχεται από προσπάθειες Βρετανών καλλιτεχνών να σατιρίσουν το στυλ των Γερμανικών στολών της περιόδου 1920 – 1945, κάνοντας μια απευθείας σύγκριση τους με τα σχέδια κοστουμιών υψηλής αισθητικής που παρήγαγε η εταιρία του Μπος μετά τον πόλεμο. Κρίνω σκόπιμο να τονίσω σε αυτό το σημείο, πως ο Ούγκο Μπος εγκατέλειψε το μάταιο τούτο κόσμο το 1948, τρία έτη μετά το τέλος του πολέμου και η εταιρία ξεκίνησε να παράγει ξανά εργατικές φόρμες το 1950 υπό την εποπτεία του γαμπρού του Μπος, Γιουτζίν Χόλυ.

Ασφαλώς πάντα πίσω από κάθε μύθο κρύβεται και μια αλήθεια. Πράγματι η βιοτεχνία του Μπος εργάστηκε προς όφελος της μισαλλόδοξης πολεμικής προσπάθειας των Ναζί, καθ’ όλη τη διάρκεια της ύπαρξης τους, από την περίοδο της εμφάνισης τους το 1920 (στην πραγματικότητα η συνεργασία ξεκίνησε μετά το 1923) μέχρι και το 1945. Βέβαια, την εποχή εκείνη, το σύνολο της Γερμανικής βιομηχανίας και βιοτεχνίας, εργάζονταν προς όφελος της πολεμικής προσπάθειας. Αυτοκινητοβιομηχανίες, χημικές βιομηχανίες, βιομηχανίες οπτικών, υφασμάτων, μεταλλουργικές, όλες συνεισέφεραν στο έργο των Ναζί. Σε μια Γερμανία με την οικονομία κατεστραμμένη μετά το τέλος του Α΄ΠΠ, η οικονομική ανάπτυξη που έφερναν με τις μεθόδους τους οι Ναζί, μόνο σαν ευλογία μπορούσε να θεωρηθεί από τους Γερμανούς εργάτες και τους εργοδότες τους. Και φυσικά είναι εντελώς αληθές (άλλωστε το παραδέχθηκε και η εταιρία) πως την περίοδο 1941-1944 χρησιμοποιήθηκαν αιχμάλωτοι πολέμου στις γραμμές παραγωγής της, μιας και το γηγενές εργατικό δυναμικό είχε κληθεί να υπηρετήσει στα διάφορα μέτωπα του πολέμου.

Ο Ούγκο Μπος, γεννήθηκε το 1885 και ήταν το πρωτότοκο παιδί των Χάινριχ και Λουίζ Μπος. Οι γονείς του διέθεταν μια μικρή βιοτεχνία που κατασκεύαζε εσώρουχα και λινά υφάσματα στην πόλη Μέτζιγκεν, 30 χιλ νότια της Στουτγάρδης. Μετά από σπουδές και απασχόληση σε μια κλωστο-υφαντουργία στην Κονστάντζα, κληρονόμησε το 1908 την επιχείρηση των γονέων του. Επιστρατεύθηκε το 1914 και μετά τη λήξη του πολέμου, ίδρυσε δική του εταιρία το 1923 (και ένα μικρό εργοστάσιο το επόμενο έτος). Η γραμμή παραγωγής έβγαζε παραδοσιακές στολές, πουκάμισα, παντελόνια, φόρμες εργασίας και αθλητικά ρούχα.

Ο μύθος για τη σχεδίαση των στολών των Ναζί, ξεκινά την ίδια χρονική περίοδο. Με το NSDAP να έχει ξεκινήσει πριν τρία χρόνια κα τα μέλη του να αυξάνουν διαρκώς, μαγεμένα από τη ρητορική του Χίτλερ για επανάκαμψη της χώρας, γεννήθηκε η ανάγκη να ντυθούν όλοι αυτοί με κάποια ομοιόμορφη στολή. Οι μέχρι τότε χρησιμοποιούμενες στολές προέρχονταν από τα αποθέματα του Αφρικανικού Αποικιακού σώματος. Οι Γερμανοί μέσω της περιβόητης Χανσεατικής Ένωσης, είχαν αναπτύξει ιδιαίτερα το εμπόριο στην Αφρική στα τέλη του 19ου αιώνα, αγοράζοντας γη και εν τέλει δημιουργώντας τις συνθήκες για εδαφική προσάρτηση (εν είδη προτεκτοράτου) με τη Γερμανική κυβέρνηση. Ήταν απολύτως λογικό οι στολές που χρησιμοποιούσαν τα στρατεύματα στην Αφρική να έχουν ανοιχτό μπεζ χρώμα και για αυτό το λόγο οι πρώτες στολές των μελών του NSDAP και των SA φέρουν τέτοιο χρωματισμό.

Όσο μεγάλες ποσότητες και να υπήρχαν όμως στα αποθέματα, απλά δεν επαρκούσαν για τα συνεχώς αυξανόμενα μέλη, με αποτέλεσμα η ηγεσία να στραφεί σε διάφορους κατασκευαστές για να μπορέσουν να αναπληρώσουν τα αποθέματα. Οι κατασκευαστές αυτοί δεν έπαιρναν μόνο μια απλή παραγγελία. Για να διατηρηθεί η ομοιομορφία με τα ήδη υπάρχοντα υποδείγματα, το Κόμμα παρείχε επακριβείς οδηγίες για το χρωματισμό και το στυλ των στολών που επιθυμούσε. Μερικές λεπτομέρειες σε σχέση με τα αρχικά υποδείγματα διέφεραν, σε μια προσπάθεια να δοθεί μια ξεχωριστή ‘’νότα’’ στη σχεδίαση, αλλά και να συμπιεστεί το κόστος κατασκευής.

Ένας εξ αυτών των κατασκευαστών ήταν και μια εταιρία εμπορίας υφασμάτων με έδρα το Μόναχο, που ανήκε στον Ρούντολφ Μπορν. Ο Μπορν έδωσε μια μεγάλη παραγγελία στη βιοτεχνία του Μπος, στην οποία περιλαμβάνονταν και μεγάλος αριθμός μπεζ χιτωνίων για τις ανάγκες του NSDAP. Η παραγγελία υλοποιήθηκε από τους 20 εργαζομένους που διέθετε ο Μπος και ο ίδιος τη χρησιμοποίησε αργότερα σε διαφημιστική καμπάνια του, αν και πρέπει να θεωρείται πιθανότερο πως απευθείας παραγγελίες εκτέλεσε μετά το 1928.

Όμως η παγκόσμια οικονομική κρίση που ξέσπασε το 1929, επηρέασε σημαντικά των κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας. Η βιοτεχνία του Μπος αναγκάστηκε να κηρύξει πτώχευση το 1931 και μόνο μετά από εξαντλητικές διαπραγματεύσεις με τους πιστωτές του, κατάφερε να διατηρήσει ένα μικρό αριθμό μηχανών ώστε να μπορεί να επαναλειτουργήσει τη βιοτεχνία του. Εδώ αρχίζουμε να εντοπίζουμε τα πρώτα ρήγματα στο μύθο, καθώς αν ίσχυε η ιστορία της αμιγούς συνεργασίας με το NSDAP και της κατά αποκλειστικότητα σχεδίασης των στολών, θεωρείται σίγουρο πως ο Μπος θα είχε αποφύγει τη χρεοκοπία.

Το ίδιο έτος ο μέχρι τότε απολιτικός Μπος, γίνεται μέλος του NSDAP και κηρύσσεται χορηγός των διαβόητων SS που είχαν ιδρυθεί το 1925. Η ανάγκη να διαφέρουν στην εμφάνιση οι άνδρες των SS από τους άνδρες των SA και του Στρατού, οδήγησε στην υιοθέτηση της μαύρης στολής (charcoal black), αλλά για λόγους οικονομίας προτιμήθηκε να διατηρηθεί το αρχικό σχέδιο στολής με τη χρήση διαφορετικών διακριτικών.

Η στολή των SS σταδιακά υπέστη αλλαγές στη σχεδίαση της και στο χρώμα (πλέον σε γκρι τόνους), αλλά όχι με παρέμβαση του Μπος. Τη σχεδίαση της στολής και διαφόρων απαρτίων της (ξιφίδια, διακριτικά κλπ) είχε αναλάβει από τα μέσα του 1932 ο έφεδρος Συνταγματάρχης των SS, Καρλ Ντίεντιτς σε συνεργασία με τον σχεδιαστή μόδας Βάλτερ Χεκ. Ο Ντίεντιτς, καλλιτεχνική φλέβα και ικανότατος ζωγράφος, είχε αναλάβει από το 1936 (σε συνεργασία με τον επιχειρηματία Φράντς Νάγκι) τη διεύθυνση της εταιρίας πορσελάνης Άλαχ (!) με έδρα το περιβόητο Νταχάου, όπου κατασκευάζονταν αναμνηστικά από πορσελάνη των SS. Ως καλλιτέχνης, ανέλαβε να σχεδιάσει τη νέα στολή, σχέδιο της οποία δόθηκε σε όλους τους κατασκευαστές που προμήθευαν το καθεστώς. Αν και το 1938 τα έσοδα της βιοτεχνίας του Μπος εκτοξεύτηκαν (κέρδη περίπου 1.000.000 μάρκων έναντι μόλις 200.000 το 1926) παρέμεινε ένας σχετικά μικρός παίκτης, καθώς στη βιοτεχνία του απασχολούσε μόλις 250 υπαλλήλους, κατατάσσοντας την στους μικρομεσαίους βιοτέχνες.

Συνοπτικά λοιπόν, ο Μπος πραγματικά συνεργάστηκε με τους Ναζί και όντως χρησιμοποίησε αιχμαλώτους πολέμου ως εργάτες στη βιοτεχνία του, αλλά ποτέ δεν σχεδίασε στολές για αυτούς.

About The Author

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: