T-34

Σοβιετικά άρματα μάχης Τ-34 στο Κίεβο (Φωτογραφία: flamesofwar)

Στις αρχές Οκτωβρίου του 1943, το 196 Γερμανικό Σύνταγμα Πεζικού κατείχε αμυντικές θέσεις σ’ενα δάσος περίπου 20 μίλια βόρεια του Κιέβου.

Παρ’ όλο που και τα δύο πλευρά ήταν καλά προστατευμένα, οι θέσεις αυτές καθαυτές ήταν τρωτές γιατί το έδαφος ήταν μη συνεκτικό και αμμώδες. Οι Γερμανοί παραμέλησαν να στρώσουν νάρκες κατά προσωπικού (Κ/Π) αλλά έστρωσαν αντιαρματικές (Α/Τ) νάρκες, κατά μήκος των δρόμων που οδήγησαν κατ’ ευθείαν στην Κύρια τους Γραμμή Αμύνης (ΚΓΑ).

Πίσω από την ΚΓΑ ανέγειραν οδοφράγματα, υπό την κάλυψη αντιαρματικών (Α/Τ) πολυβόλων των 50 χιλ σε ορύγματα μάχης

Το έδαφος ανέβαινε ομαλά προς την κατεύθυνση της Ρωσικής ΚΓΑ η οποία τότε βρισκόταν κατά μήκος τής τοπογραφικής οφρύος μίας επίπεδης κορυφογραμμής 2000 περίπου μέτρα βόρεια από τη Γερμανική ΚΓΑ.

Την 5η Οκτωβρίου οι Ρώσοι έκαναν την πρώτη από μία σειρά κινήσεων προς τα εμπρός. Αυτές οι κινήσεις δεν γίνονταν αντιληπτές μέχρις ότου Γερμανοί παρατηρητές ανακάλυψαν ότι το έδαφος είχε «σπάσει» στην περιοχή της Προωθημένης Τοποθεσίας. Αργότερα εκείνη την ημέρα Ρωσικό πυροβολικό έβαλλε καπνογόνα βλήματα κατά γνωστών Γερμανικών στόχων όπως το σπίτι του δασοφύλακα και οι διασταυρώσεις των δρόμων. Το Γερμανικό πυροβολικό και οι όλμοι που έβαλλαν εναντίον των Ρωσικών προκεχωρήμένων θέσεων ήταν αποτελεσματικά. Οι περίπολοι οι οποίες ερευνούσαν σε βάθος τον εχθρό κατά την διάρκεια τής νύχτας επαναπέμφθηκαν.

Κατά την διάρκεια των επόμενων δύο ημερών οι Ρώσοι μετακίνησαν τις θέσεις τους προς τα εμπρός πάνω από 500 μέτρα στη θέση «Β». Ξανά οι κινήσεις δεν έγιναν αντιληπτές εξαιτίας της ασταμάτητης βροχής που απαγόρευε την ορατότητα. Γερμανικό πυρ από βαρείς όλμους πέτυχε μόνο να προκαλέσει πιο βίαιο πυρ από όλμους και πυροβολικό, στις διασταυρώσεις κοντά στις παρυφές του δάσους. Καθώς οι Γερμανικές νυχτερινές περίπολοι ερευνούσαν προς τα εμπρός σε βάθος, άρχισαν να αντιμετωπίζουν Ρωσικές περιπόλους σε αυξανόμενους αριθμούς.

Την 10η Οκτωβρίου οι Ρώσοι είχαν επιτύχει να εγκατασταθούν κατά μήκος τής Προκεχωρημενης Τοποθεσίας «C» μόνο 500 μέτρα από την Γερμανική ΚΓΑ. Κάτω από τη προστατευτική κάλυψη πυρών όλμων και πυροβολικού, ενισχυμένες Γερμανικές αναγνωριστικές περίπολοι στάλθηκαν κατά τη διάρκεια της μέρας για να εντοπίσουν τη δύναμη και τη διάταξη των Ρωσικών δυνάμεων και θέσεων και να καταλάβουν τις τελευταίες, σε περίπτωση που βρισκόταν εγκαταλειμμένες. Παρόλα αυτά αφού προωθήθηκαν μόλις μετά βίας 100 μέτρα, οι περίπολοι βρέθηκαν κάτω από τέτοιο πυρ βαρέων όλμων που αναγκάσθηκαν να γυρίσουν πίσω με βαριές απώλειες.

Όταν ο καιρός καθάρισε, οι Γερμανοί ήταν σε θέση να παρατηρήσουν και τις τρεις Ρωσικές προκεχωρήμένες θέσεις αλλά δεν μπορούσαν να σημειώσουν καμία περαιτέρω κίνηση. Κατά τη διάρκεια τής νύχτας οι Ρωσικές θέσεις τέθηκαν κάτω από πυρά παρενοχλήσεως όλμων και όπλων πεζικού. ενώ τρεις Γερμανικές περίπολοι οδηγούνταν μπροστά στη τοποθεσία «C», πολυάριθμα Ρωσικά αναγνωριστικά τμήματα διείσδυσαν στην ενδιάμεση περιοχή και σε ορισμένα σημεία προσέγγισαν σε απόσταση λίγων μέτρων από τη Γερμανική κύρια γραμμή αντίστασης.

Για τις επόμενες τρεις νύχτες οι Ρώσοι ήταν απασχολημένοι σκάβοντας κατά μήκος τής Προκεχωρήμενης Τοποθεσίας «C». Δυνατές βροχές βοήθησαν να καλυφθούν οι θόρυβοι από τις δραστηριότητες τους αυτές των χαρακωμάτων. Λίγο μετά τη νύχτα της 12ης Οκτωβρίου, μία Γερμανική περίπολος, κατόρθωσε τελικά να φτάσει στις παρυφές τής θέσεως. Έχοντας σημειώσει μερικά πρόχειρα κατασκευασμένα χαρακώματα, που όλα φαίνονταν έρημα, οι Γερμανοί οδηγήθηκαν πίσω στις γραμμές τους από τρεις Ρωσικές περιπόλους οι οποίες υποστηριζόμενες από εννιά ελαφρά πολυβόλα, ξαφνικά εμφανίστηκαν από το πουθενά.

Δυνατές βροχές έπεσαν ξανά το βράδυ τής 13ης Οκτωβρίου. Την 23:00η οι Ρώσοι ξεκίνησαν να ισοπεδώνουν ολόκληρο το Γερμανικό τομέα με ένα άγριο φραγμό πυροβολικού που διήρκησε 2 ώρες. Πάνω από το βουητό των εκρηγνυόμενων βλημάτων ο ήχος των αρμάτων που προσέγγισε μπορούσε να ακουστεί στη Γερμανική προκεχωρημένη περιοχή. Παρόλα αυτά, ο θόρυβος των αρμάτων σύντομα έσβησε, δίνοντας κάθε ένδειξη ότι τα τεθωρακισμένα είχαν αποσυρθεί.

Κατά τη διάρκεια του μεσημεριού την επόμενη μέρα μέσα στη βροχή, μία Γερμανική περίπολος των 3 ανδρών κατόρθωσε έρποντας να συρθεί μέσα στις προκεχωρήμένες Ρωσικές θέσεις. Αυτές ήταν έρημες και έδιναν την εντύπωση ότι είχαν καταληφθεί μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Οι Γερμανοί συμπέραναν αμέσως ότι αυτές ήταν ψεύτικες θέσεις. Στα μέλη της περιπόλου ήταν άγνωστό εκείνη τη στιγμή το γεγονός, ότι παρατηρούνταν στενά από τους Ρώσους, οι οποίοι ωστόσο τους επέτρεπαν να αναγνωρίσουν τις θέσεις ανενόχλητα, έχοντας την βεβαιότητα ότι οι πραγματικές προθέσεις τους δεν θα αποκαλύπτονταν.

Κατεστραμμένο γερμανικό άρμα μάχης Tiger (Πηγή: wikimedia)

Στο μεταξύ οι Ρώσοι συνέχιζαν τις προετοιμασίες τους για την αποστολή αναγνώρισης μέσα στις Γερμανικές γραμμές.

Κατά τη διάρκεια του απογεύματος της 14ης Οκτωβρίου, μία περίπολος των είκοσι ανδρών, που περιελάμβανε έναν αξιωματικό και δύο υπαξιωματικούς, επιλέχθηκε από ένα Ρωσικό λόχο τυφεκιοφόρων ο οποίος διέμενε σ’ενα χωρίο πίσω από τις γραμμές. Αυτοί οι άνδρες ήταν όλοι τους ειδικά επιλεγμένοι, βετεράνοι μαχητές εξοικειωμένοι με το έδαφος αφού όλοι κατάγονταν απ’ την περιοχή του Κιέβου. Κάθε άνδρας προμηθεύτηκε τρόφιμα δύο ημερών, πυρομαχικά 1,5 ημέρας και 6 χειροβομβίδες. Στον αξιωματικό χορηγήθηκε ασύρματος δύο καναλιών. Αυτός και οι υπαξιωματικοί του είχαν υποπολυβόλα, ενώ οι υπόλοιποι άνδρες ήταν οπλισμένοι με αυτόματα τυφέκια. Φτάνοντας σε ενα χαράκωμα στην περιοχή της Τοποθεσίας «Α» η περίπολος συναντήθηκε με ένα Ρώσο αξιωματικό ο οποίος τους ενημέρωσε όπως παρακάτω:

-«Θα κινηθείτε και θα προσεγγίσετε την Προκεχωρήμενη θέση «C» όπου θα ενωθείτε με τέσσερα άρματα τα οποία βρίσκονται μέσα σε τομές. Αύριο πρέπει να επιβιβασθείτε στα άρματα, να κινηθείτε πρός τις Γερμανικές θέσεις απέναντι μας, να εισχωρήσετε μέσα σ’αυτές και οδηγηθείτε στην δασωμένη περιοχή των μετόπισθεν του εχθρού. Τίποτε δεν επιτρέπετε να καθυστερήσει την προώθηση σας, καθότι τα πάντα εξαρτώνται από την αστραπιαία ταχύτητα. Καταστρέψτε ο,τιδηποτε βρεθεί στο δρόμο σας αλλά αποφύγετε κάθε στενή εμπλοκή. Να θυμάστε ότι η κύρια αποστολή σας είναι να αποκτήσετε πληροφορίες για τις Γερμανικές θέσεις, πως είναι επανδρωμένες και που είναι τοποθετημένα το εχθρικό πυροβολικό, οι όλμοι, και τα κωλύματα. Μην σταματάτε να συλλάβετε αιχμαλώτους μέχρι την κίνηση επιστροφής, ένας ή δύο θα είναι αρκετοί. Πρέπει να δημιουργήσετε φόβο και τρόμο πίσω από τις εχθρικές γραμμές και μετά να αποσυρθείτε τόσο γρήγορα όσο πήγατε.»

Αργά εκείνο το βράδυ η περίπολος κινήθηκε προς τις Γερμανικές γραμμές. Παρόλο το εχθρικό πυρ παρενόχλησης έφτασαν στα άρματα στη Τοποθεσία «C» την 01:00. Τα άρματα, με τα πληρώματα τους μέσα είχαν μπει σε τομές που είχε σκάψει το Μηχανικό και ήταν καλά παραλλαγμένα. Οι είσοδοι των τομών ανυψώνονταν ψηλά προς τα πίσω.

Κατά την ανατολή όλα ήταν ήσυχα και καλά αποκρυμμένα. Μια ελαφρά ομίχλη κάλυπτε όλη τη περιοχή κατά τις πρώτες και μέχρι το απόγευμα μεταβλήθηκε σε κανονική ομίχλη, περιορίζοντας την ορατότητα στα τριακόσια μέτρα. Περίπου στις 16:00 ένας αξιωματικός εμφανίστηκε ξαφνικά από την κατεύθυνση της Ρωσικής ΚΓΑ και διέταξε την περίπολο να επιβιβαστεί αμέσως. Οι κινητήρες γρήγορα τέθηκαν σε λειτουργία και καθώς τα δίχτυα παραλλαγής αφαιρούνταν, οι πεζοί πήδηξαν στα αντίστοιχα άρματα τους. Σε λίγα λεπτά τα άρματα βγήκαν με την όπισθεν από τις θέσεις μάχης τους, σχημάτισαν φάλαγγα προς τα εμπρός και όρμησαν προς τη Γερμανική γραμμή με την μέγιστη ταχύτητα. Αφού τα άρματα είχαν προσπεράσει μερικά χαρακώματα, οι πρώτοι Γερμανοί στρατιώτες μπορούσαν να φανούν. Παρόλα αυτά, κανένας από αυτούς δεν έκανε κάποια προσπάθεια για να βάλλει, αλλά αγωνίζονταν να καλυφθούν λόγω της απροσδόκητης εμφάνισης αρμάτων.

Άρμα μάχης T-34 το οποίο χρησιμοποιούσαν οι Γερμανικές Ένοπλες Δυνάμεις κατεστραμμένο απο πυρά Σοβιετικού πυροβολικού, Ιούλιος 1943. (Πηγή: Wikimedia)

Έχοντας εισχωρήσει στο κέντρο της Γερμανικής ΚΓΑ τα άρματα κινήθηκαν διαμέσου πυκνών θάμνων προτού ακολουθήσουν το δρόμο. Καθώς προσέγγιζαν το σπίτι του δασοφύλακα, ενα Γερμανικό στοιχείο μεταφοράς νερού εντοπίσθηκε να τρέχει για κάλυψη με μεγάλη βιασύνη. Τα άρματα ανέτρεψαν δύο φορτηγά με τρόφιμα που μπλόκαραν το δρόμο και έσπευσαν βαθιά στις Γερμανικές γραμμές. Περίπου 1000 μέτρα, πέρα από το σπίτι του δασοφύλακα, οι Ρώσοι ξαφνικά έστριψαν δεξιά και ακολούθησαν το δρόμο που οδηγούσε μέσα στα δάση. Αφού προχώρησαν άλλα 1000 μέτρα προσέγγισαν ένα σταυροδρόμι και αποφάσισαν να σταματήσουν. Έχοντας μια καλή θέση επιτήρησης από την διασταύρωση, οι Ρώσοι αποβιβάστηκαν και προετοίμασαν περιμετρικές θέσεις δίπλα από τις Γερμανικές θέσεις, μόλις 700 μέτρα από το Σταθμό Διοικήσεως του Συντάγματος. Τα άρματα σχημάτισαν τον πυρήνα τής τοποθεσίας και οι πεζοί έσκαψαν θέσεις γύρω από το συγκρότημα των τεθωρακισμένων. Ο Ρώσος αξιωματικός γρήγορα αποκατέστησε ασύρματη επαφή με τις γραμμές του και μετέδιδε σήματα. Σε λίγο οι Γερμανικές διμοιρίες εφόδου πεζικού και μηχανικού, εξοπλισμένες με εγγύς Α/Τ όπλα, κινήθηκαν από δύο κατευθύνσεις και περικύκλωσαν τους Ρώσους.

Παρόλα αυτά, δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν κοντύτερα από 1500 μέτρα από τα άρματα, γιατί η αραιά δασωμένη περιοχή απέδιδε στους Ρώσους εξαιρετική παρατήρηση και τους επέτρεπε να βάλλουν σε ο,τιδήποτε κινούταν. Βρίσκοντας τον εαυτό τους στριμωγμένο, οι Γερμανοί έστειλαν ενα στοιχείο στο αριστερό πλευρό της ΚΓΑ για να φέρει ένα από τα Α/Τ πολυβόλα των 50 χιλ. Καθώς το στατικό πυροβόλο ήταν σε όρυγμα και επέτρεπε να τραβηχτεί με τα χέρια, η άφιξη του θα καθυστερούσε. Τελικά, την 18:00 δύο αυτοκινούμενα (Α/Κ) πυροβόλα εφόδου από τη Μεραρχία έλαβαν θέση νότια των αρμάτων, άνοιξαν πυρ και τραυμάτισαν έναν αριθμό Ρώσων τυφεκιοφόρων (Τ/Φ).

Αφήνοντας τους τραυματίες τους πίσω, οι Ρώσοι μέσα σε 10 λεπτά επιβιβάστηκαν στα άρματα τους και έσπευσαν προς μία βόρεια κατεύθυνση προς τις δικές τους γραμμές με τα πυροβόλα των αρμάτων τους να βάλλουν προς όλες τις κατευθύνσεις.

Το σκοτάδι είχε ήδη πέσει όταν το στοιχείο του Α/Τ των 50 χιλ εντόπισε τα προσεγγίζοντα Ρωσικά άρματα. Το Γερμανικό πλήρωμα δεν είχε καμία ευκαιρία να πυροδοτήσει και μετά βίας κατόρθωσε να βγει εκτός δρόμου. Παρέμεινε υπό κατάληψη μέχρι που πέρασε το τελευταίο Ρωσικό άρμα. Μετά, σπρώχνοντας το πυροβόλο τους σε θέση βολής οι Γερμανοί έβαλλαν στο τελευταίο άρμα και σημείωσαν ένα άμεσο χτύπημα, σκοτώνοντας 2 από τους επιβιβασμένους πεζούς.

Όταν έπεσε εντελώς η νύχτα το Ρωσικό επικεφαλής άρμα άνοιξε τους προβολείς του και με τα άλλα 3 άρματα να το ακολουθούν από κοντά πίσω του, κινήθηκε ανενόχλητα διασχίζοντας την Γερμανική κύρια γραμμή αντίστασης. Αφού έφτασαν σε ανοιχτό πεδίο, χαμήλωσαν τα φώτα και όρμησαν βόρεια μέσα στη νύχτα προς την κατεύθυνση των θέσεων τους.

Κριτική

Αυτό ήταν ένα τολμηρό Ρωσικό εγχείρημα σχολαστικά προετοιμασμένο και εκτελεσμένο με τόλμη και ταχύτητα. Παρόλα αυτά, στέφθηκε με επιτυχία εξαιτίας κυρίως της ανεπάρκειας της Γερμανικής Α/Τ άμυνας. Οι Ρώσοι πρέπει να ήταν ενήμεροι για τα σποραδικά ναρκοπέδια (Ν/Π) και την έλλειψη Α/Κ Α/Τ πυροβόλων.

Οι Ρώσοι ξόδεψαν μεγάλο χρονικό διάστημα σε προετοιμασίες, αφήνοντας ένα μεγάλο διάστημα αρκετών ημερών μεταξύ των προωθήσεων τους από την τοποθεσία «Α» στη «Β» και απο τη «Β» στη «C». Μετά υπήρχε ένα ακόμα διάλειμμα μερικών ημερών πριν τα άρματα κινηθούν στις θέσεις τους, τελικά 2 ακόμα μέρες παρήλθαν πριν η ενέργεια τελικά εκτοξευτεί.

Οι Ρώσοι ήταν εξαιρετικά πεπειραμένοι στην απόκρυψη μεγάλης κλίμακας δραστηριοτήτων χαρακωμάτων, όπως το σκλαψιμο τομών αρμάτων.

Φτιάχνοντας τις τοποθεσίες τους να εμφανίζονται ολοκληρωτικά έρημες κατά τη διάρκεια τής ημέρας και δημιουργώντας ψεύτικες θέσεις στις οποίες οι περίπολοι σκόπιμα προκαλούνταν να αναγνωρίσουν, οι Γερμανοί, αν όχι ολοκληρωτικά παραπλανημένοι, ήταν τουλάχιστον αφηρημένοι σε αμφιβολία ως προς τις πραγματικές Ρωσικές προθέσεις. Ακόμα, ένα άλλο μέτρο ασφαλείας που οι Ρώσοι χρησιμοποιούσαν επανειλημμένα για να διασφαλίσουν στο μέγιστο τον αιφνιδιασμό, ήταν να μετακινούν το πεζικό τους την τελευταία δυνατή στιγμή, συνήθως όχι μέχρι που η νύχτα να προηγηθεί μίας επιχειρήσεως. με αυτό το τρόπο μείωναν την πιθανότητα αιχμαλώτισης τους από εχθρικές περιπόλους και την ενδεχόμενη αποκάλυψη των σχεδίων τους.

Τρεις βδομάδες μετά από την ενέργεια που περιγράφηκε, οι Γερμανοί αντιλήφθηκαν πόσο επιδέξια οι Ρώσοι είχαν παραλλάξει τις κινήσεις προσέγγισης των αρμάτων τους. Ένας Ρώσος αιχμάλωτός είπε πώς τ’ άρματα κινήθηκαν μπροστά καλυπτόμενα από το θόρυβο των πυρών πυροβολικού. Όταν αυτή η απόκρυψη δεν ήταν πλέον ενδεδειγμένη, πήγαν ένα βήμα παραπέρα. Αρχικά στέλνοντας 6 άρματα και αμέσως μετά αποσύροντας 2, οι Ρώσοι πέτυχαν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι όλα τα άρματα είχαν τραβηχθεί πίσω. Αυτό το τέχνασμα δούλεψε με απόλυτη επιτυχία.

Το ότι οι Ρώσοι αποφάσισαν να σταματήσουν στη διασταύρωση του δρόμου φαίνεται σαν ανόητη ενέργεια. Η αυξημένη απώλεια του χρόνου μπορούσε να οδηγήσει στην εκμηδένιση της περιπόλου εφόσον οι Γερμανοί είχαν χρησιμοποιήσει τα πυροβόλα εφόδου τους, από το βορρά μάλλον παρά απ’ το νότο και ήταν ικανοί να μπλοκάρουν τους δρόμους βόρεια προς της ΚΓΑ με νάρκες και Α/Τ πυροβόλα. Το γιατί οι Ρώσοι ξαφνικά σταμάτησαν και έσκαψαν θέσεις μάχης δεν εξηγήθηκε συγκεκριμένα. Η στάση παρόλα αυτά τους επέτρεψε να αποκαταστήσουν ασύρματη επικοινωνία. Έτσι είναι λογικό να συμπεράνουμε ότι σ’ αυτή την περίπτωση όπως και σε τόσες άλλες, από το Ρωσικό κατώτερο κλιμάκιο διοίκησης έλλειπε η φαντασία και πρωτοβουλία, στοιχεία απαραίτητα για να συνεχίσει την ενεργεία πέρα από τον άμεσο σκοπό της.

Μετάφραση απο το FKSM 17-3-2 Armor in Battle USAAS, Fort knox 1986

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: