Khalkhin Gol, Αύγουστος 1939. Επίθεση Σοβιετικών αρμάτων BT-7 (Φωτογραφία: Wikipedia)

Το καλοκαίρι του 1939, Σοβιετικές και Ιαπωνικές στρατιωτικές δυνάμεις συγκρούστηκαν στο μέτωπο Μαντζουρίας/Μογγολίας, σε μία ελάχιστα γνωστή σύγκρουση μ’ εκτεταμένες, όμως, συνέπειες.

Σε μια σύγκρουση που δεν ήταν συνοριακή, ο ακήρυχτος πόλεμος μαινόταν από το Μάιο μέχρι το Σεπτέμβριο του 1939 με την εμπλοκή περισσοτέρων από 100000 στρατιωτών και 1000 αρμάτων και αεροπλάνων.

Περίπου 30000 με 50000 άνδρες σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν. Κατά την κλιμάκωση των μαχών, 20 με 31 Αυγούστου 1939, οι Ιάπωνες κατατροπώθηκαν. Αυτό συνέπεσε ακριβώς με την ολοκλήρωση του Γερμανο-Σοβιετικού Συμφώνου Μη-επίθεσης (23 Αυγούστου 1939) – το πράσινο φως για την εισβολή του Χίτλερ στην Πολωνία και την έναρξη του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου (Β’ΠΠ) μία εβδομάδα αργότερα. Όλα αυτά τα γεγονότα συνδέονται μεταξύ τους. Η σύγκρουση επηρέασε επίσης τις καίριες αποφάσεις του Τόκιου και της Μόσχας το 1941 που διαμόρφωσαν τη διεξαγωγή και την τελική έκβαση του πολέμου.

Μογγόλοι ιππείς στο Khalkhin Gol το 1939 (Φωτογραφία: Wikipedia)

Η σύγκρουση (επονομαζόμενη από τους Ιάπωνες ως “Περιστατικό Nomonhan” και “Μάχη του Khalkhin Gol” κατά τους Ρώσους) ξεκίνησε από ένα περιβόητο Ιάπωνα αξιωματικό με το όνομα TSUJI Masanobu αρχηγό της ομάδας Kwantung του Αυτοκρατορικού Ιαπωνικού στρατού, ο οποίος κατείχε την Μαντζουρία. Από την άλλη πλευρά, ο Georgy Zhukov, ο οποίος αργότερα οδήγησε τον Κόκκινο Στρατό στη νίκη εναντίον της Ναζιστικής Γερμανίας, ήταν διοικητής των Σοβιετικών δυνάμεων. Στην πρώτη μεγάλη σύγκρουση τον Μάιο του 1939, μία Ιαπωνική επίθεση αντιποίνων απέτυχε και οι Σοβιετικό/Μογγολικές δυνάμεις αφάνισαν μία Ιαπωνική στρατιωτική μονάδα 200 ανδρών. Εξοργισμένος ο Στρατός του Kwantung κλιμάκωσε τις μάχες μεταξύ Ιούνιο και Ιούλιο, εξαπολύοντας σφοδρές επιθέσεις με βομβαρδισμούς μεγάλης κλίμακας βαθιά στο εσωτερικό της Μογγολικής επικράτειας και επιτιθέμενος κατά μήκος των συνόρων με δυνάμεις μεγέθους Μεραρχίας. Καθώς οι Ιαπωνικές επιθέσεις απωθούνταν από τον Κόκκινο Στρατό, οι Ιάπωνες υψώνοντας συνεχώς το ανάστημα, πίστευαν ότι μπορούσαν να αναγκάσουν την Μόσχα να υποχωρήσει. Ωστόσο ο Στάλιν, κάνοντας ένα στρατηγικό ελιγμό αντιμετώπισε τους Ιάπωνες και τους άφησε εμβρόντητους με μία ταυτόχρονα στρατιωτική και διπλωματική νίκη.

Μογγόλοι στρατιώτες μάχονται ενάντια μίας Ιαπωνικής αντεπίθεσης στη δυτική όχθη του ποταμού Khalkhin Gol το 1939 (Φωτογραφία: Wikipedia)

Τον Αύγουστο, καθώς ο Στάλιν έκλινε μυστικά προς μια συμμαχία με το Χίτλερ, ο Zhukov είχε συσσώρευση πολύ ισχυρές δυνάμεις στο μέτωπο. Όταν ο Γερμανός Υπουργός Εξωτερικών Ribbentrop πέταξε στη Μόσχα για να υπογράψει το Σοβιετικό-Ναζιστικό σύμφωνο, ο Στάλιν εξαπέλυσε τον Zhukov. Ο μελλοντικός Διοικητής του Κόκκινου Στρατού αποκάλυψε τις τακτικές που θα χρησιμοποιούσε αργότερα με τα τόσο καταστρεπτικά αποτελέσματα στο Στάλινγκραντ, Κουρσκ και αλλού, μία συνδυασμένη μαζική επίθεση πεζικού και πυροβολικού που καθήλωνε τον εχθρό στο κεντρικό μέτωπο καθώς πανίσχυροι τεθωρακισμένοι σχηματισμοί περικύκλωναν τα εχθρικά πλευρά, περικυκλώνοντας, και συντρίβοντας τον ολοκληρωτικά σε μία μάχη εκμηδένισης. Περισσότερο από 75 τοις εκατό των επίγειων δυνάμεων των Ιαπώνων στο μέτωπο σκοτώθηκαν κατά την μάχη. Την ίδια στιγμή, ο Στάλιν υπέγραφε το σύμφωνο με τον Χίτλερ, τον κατά όνομα σύμμαχο της Ιαπωνίας, αφήνοντας την Ιαπωνία διπλωματικά απομονωμένη και στρατιωτικά ταπεινωμένη.

Κατεστραμμένο Σοβιετικό θωρακισμένο όχημα BA-10 (Φωτογραφία: Wikipedia)

Το γεγονός ότι η μάχη στο Nomonhan συνέπεσε με το Γερμανό-Σοβιέτικό Σύμφωνο Μη-επίθεσης δεν έχει κάποια σχέση. Καθώς ο Στάλιν διαπραγματευότανε ανοιχτά με τη Βρετανία και τη Γαλλία για μία υποτιθέμενη αντιναζιστική συμμαχία, και ταυτόχρονα διαπραγματευόταν με τον Χίτλερ για την ενδεχόμενη συμμαχία τους, δεχότανε επίθεση από συμμάχους των Γερμανών και εχθρό της Κομουνιστικής Διεθνούς (Comintern) την Ιαπωνία. Μέχρι το καλοκαίρι του 1939, ήταν ξεκάθαρο ότι η Ευρώπη διολίσθηνε προς το πόλεμο. Ο Χίτλερ ήταν αποφασισμένος να κινηθεί προς Ανατολικά, εναντίον της Πολωνίας. Ο εφιάλτης του Στάλιν, που έπρεπε να αποφευχθεί με κάθε κόστος, ήταν ένας πόλεμος με δύο μέτωπα εναντίον της Γερμανίας και της Ιαπωνίας. Για αυτόν το ιδανικό αποτέλεσμα θα ήταν οι φασίστες/στρατιωτικοί καπιταλιστές (Γερμανία, Ιταλία, και Ιαπωνία) να πολεμήσουν με τους αστούς/δημοκράτες καπιταλίστες (Βρετανία, Γαλλία και ίσως τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής (ΗΠΑ), αφήνοντας την Σοβιετική Ένωση στο περιθώριο, ως τον διαιτητή της Ευρώπης αφότου οι καπιταλιστές είχαν εξαθλιωθεί μεταξύ τους. Το Ναζιστικό-Σοβιετικό Σύμφωνο ήταν η προσπάθεια του Στάλιν να επιτύχει τον ύψιστο σκοπό του. Όχι μόνο έσκαψε το λάκκο της Γερμανίας εναντίον της Βρετανίας και της Γαλλίας και άφησε την Σοβιετική Ένωση έξω από την μάχη – η οποία έδωσε την ελευθερία στο Στάλιν να διαπραγματευτεί αποφασιστικά με μία απομονωμένη Ιαπωνία, το οποίο έκανε στο Nomonhan.

Κατεστραμμένο Σοβιετικό αεροπλάνο (Φωτογραφία: Wikipedia)

Αυτό δεν είναι απλά μία υπόθεση. Η σύνδεση μεταξύ του Nomonhan και του Ναζιστικό-Σοβιετικού Συμφώνου είναι ξεκάθαρο ακόμη και στα Γερμανικά Διπλωματικά έγγραφα που δημοσιεύτηκαν στην Ουάσιγκτον και το Λονδίνο το 1948.

Πρόσφατα αποκαλύφθηκαν έγγραφα της Σοβιετικής εποχής που προσθέτουν λεπτομέρειες που επιβεβαιώνουν την σύνδεση.

Ιαπωνικό άρμα Type 95 Ha-Go λάφυρο στα χέρια των Σοβιετικών (Φωτογραφία: Wikipedia)

Ο Zhukov κέρδισε στο Nomonhan/Khalkhin Gol – και ως εκ τούτο κέρδισε και την εμπιστοσύνη του Στάλιν ώστε να του αναθέσει την αρχηγία στα τέλη του 1941, ακριβώς την στιγμή για να αποφευχθεί η καταστροφή. Ο Zhukov μπόρεσε να σταματήσει την Γερμανική επίθεση και να στρέψει την πορεία της έξω από τις πύλες της Μόσχας στις αρχές του Δεκεμβρίου του 1940. (αναμφισβήτητα η πιο καθοριστική εβδομάδα του Β ‘Παγκοσμίου Πολέμου) με την εν μέρει ανάπτυξη δυνάμεων από τη σοβιετική Άπω Ανατολή. Πολλούς από τους έμπειρους στρατιώτες χρησιμοποίησε για να συντρίψει τους Ιάπωνες στο Nomonhan. Οι Δυνάμεις της Σοβιετικής Άπω Ανατολής – 15 Μεραρχίες Πεζικού, 3 Μεραρχίες Ιππικού, 1700 άρματα και 1500 αεροσκάφη – κινήθηκαν προς τα δυτικά το φθινόπωρο του 1941 όταν η Μόσχα έμαθε ότι η Ιαπωνία δεν θα επιτεθεί στη Σοβιετική Άπω Ανατολή, επειδή είχε πάρει μία αμετάκλητη απόφαση η οποία θα οδηγούσε σε πόλεμο με τις ΗΠΑ.

Αιχμάλωτοι Ιάπωνες στρατιώτες (Φωτογραφία: Wikipedia)

Η ιστορία της Ιαπωνικής διαδρομής προς το Περλ Χάρμπορ είναι λίγο πολύ γνωστή. Ένα μέρος αυτής της ιστορίας, που δεν είναι τόσο γνωστό είναι ότι οι μνήμες από την ήττα τους στο Nomonhan οδήγησαν στην απόφαση της Ιαπωνίας για τον πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Την ίδια στιγμή ο Tsuji ο οποίος διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στο Nomonhan συνηγορούσε υπέρ της επέκτασης προς τα νότια και στο πόλεμο με την Αμερική.

Σοβιετικό άρμα διασχίζει τον ποταμό Khalkhin Gol (Φωτογραφία: Wikipedia)

Τον Ιούνιο του 1941, η Γερμανία εισέβαλε στη Ρωσία και τους επόμενους μήνες του πολέμου κατάφερε πολλές συντριπτικές ήττες στο Κόκκινο Στράτο, πολλοί πίστεψαν ότι η Σοβιετική Ένωση ήταν στα πρόθυρα κατάρρευσης. Η Γερμανία συμβούλεψε την Ιαπωνία να εισβάλει στη Σοβιετική Άπω Ανατολή, ως εκδίκηση για την ήττα στο Nomonhan, και να αρπάξει όσες περισσότερες εκτάσεις από την Σοβιετική επικράτεια μπορούσε να κατακτήσει. Αλλά τον Ιούλιο του 1941, οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και η Βρετανία επέβαλαν πετρελαϊκό αποκλεισμό στην Ιαπωνία ο οποίος απειλούσε με λοιμό τα Ιαπωνικά στρατιωτικά μηχανήματα. Για να αποτρέπει αυτό, το Αυτοκρατορικό Ναυτικό ήταν αποφασισμένο να εκμεταλλευθεί τις πλούσιες σε πετρέλαιο Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες. Η Ολλανδία είχε κατακτηθεί ένα χρόνο πριν. Η Βρετανία πολεμούσε για την επιβίωσης της. Μόνο ο Στόλο του Ειρηνικού των ΗΠΑ ήταν το εμπόδιο στο δρόμο τους. Πολλοί εντός του Ιαπωνικού Στρατού, ωστόσο, ήταν πρόθυμοι να επιτεθούν στην ΕΣΣΔ, καθώς τους προέτρεπε η Γερμανία. Επιθυμούσαν να εκδικηθούν για την ήττα στο Nomonhan καθώς ο Κόκκινος Στρατός συντριβόταν από τον blitzkrieg. Οι Αρχηγοί του Ιαπωνικού Στρατού και Ναυτικού συζήτησαν αυτό το θέμα σε μία σειρά Συνεδριάσεων Αυτοκρατορικού Πολέμου.

Ιάπωνες στρατιώτες διασχίζουν το ποταμό Khalkhin Gol (Φωτογραφία: Wikipedia)

Το καλοκαίρι του 1941, ο Συνταγματάρχης Tsuji ήταν ο ανώτερος αξιωματικός στο επιτελείο επιτελείο επιχειρήσεων των Αυτοκρατορικών Γενικών Επιτελείων. Ο Tsuji, ένας χαρισματικός και δεινός ομιλητής, ήταν ένα από τους στρατιωτικούς που υποστήριξαν την θέση του ναυτικού η οποία οδήγησε στο Περλ Χάρμπορ. Ο Στρατηγός Tanaka Ryukichi, Αρχηγός του Γραφείου Στρατιωτικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Άμυνας το 1941, κατέθεσε μετά τον πόλεμο ότι, “… ο πιο αποφασιστικός πρωταγωνιστής υπέρ του πολέμου με τις ΗΠΑ (ήταν) ο Tsuji Masanobu.” Ο Tsuji αργότερα έγραψε ότι η εμπειρία του από την μεγάλη ισχύ πυρός των Σοβιετικών τον έπεισε να μην ασχοληθεί με τους Ρώσους το 1941.

Το USS Arizona (BB-39) βυθίζεται στο λιμάνι της Ναυτικής Βάσης στο Περλ Χάρμπορ, κατά την διάρκεια της Ιαπωνικής επίθεσης (Φωτογραφία: Wikipedia)

Αλλά τι θα συνέβαινε εάν δεν είχε συμβεί το “Περιστατικό Nomonhan;” ή αν είχε τελειώσει με διαφορετικό αποτέλεσμα ας πούμε με ένα αδιέξοδο ή μια Ιαπωνική νίκη; Σε αυτή την περίπτωση, η απόφαση των Ιαπώνων να κινηθούν νότια μπορεί να είχε βγει πολύ διαφορετική. Μια Ιαπωνία λιγότερο εντυπωσιασμένη από τις Σοβιετικές στρατιωτικές ικανότητες και αντιμέτωπη με την επιλογή μεταξύ πολέμου εναντίον των Βρετανό-Αμερικάνικων δυνάμεων ή την υποστήριξη της Γερμανίας στο τελείωμα της Σοβιετικής Ένωσης, μπορεί να είχε δει την βόρεια πορεία ως την καλύτερη επιλογή.

Αν η Ιαπωνία είχε αποφασίσει να επιτεθεί βόρεια το 1941, αυτό μπορούσε να είχε αλλάξει την πορεία του πολέμου και της ιστορίας. Πολλοί πιστεύουν ότι η Σοβιετική ‘Ένωση ίσως να μην επιζούσε από ένα διμέτωπο πόλεμο το 1941-1942. Το Σοβιετικό περιθώριο της νίκης με την Μάχη της Μόσχας και στο Στάλινγκραντ ένα χρόνο μετά, ήταν βασανιστικά λεπτό. Ένας αποφασισμένος Ιάπωνας εχθρός στην ανατολή μπορεί να είχε κλίνει την πλάστιγγα υπέρ του Χίτλερ. Επιπλέον, αν η Ιαπωνία είχε κινηθεί εναντίον της Σοβιετική Ένωσης το 1941, δεν θα μπορούσε να επιτεθεί τις ΗΠΑ την ίδια χρονιά. Οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής μπορεί να είχαν μπει στο πόλεμο ένα χρόνο αργότερα, κάτω από συνθήκες στην Ευρώπη πολύ πιο δυσμενείς από ό,τι η πραγματικά ζοφερή πραγματικότητα το χειμώνα του 1941. Πώς θα έσπαγε τότε η κυριαρχία των Ναζί στην Ευρώπη;

The Diplomat

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: