Οι ΜΟΜΑ μαζί με τη ΣΥΚΕΑ (Στρατιωτική Υπηρεσία Κατασκευών Έργων Ανασυγκρότησης) που συγκροτήθηκε τον Απρίλιο του 1957, συνετέλεσαν τα μέγιστα στην ανασυγκρότηση της χώρας μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο.

Είναι γνωστό ποσό σημαντική ήταν η συμβολή των ΜΟΜΑ στην μεταπολεμική ανασυγκρότηση της χώρας. Tο ερώτημα όμως που γεννάται, είναι γιατί αποφασίσθηκε η κατάργηση των ΜΟΜΑ.

………

Προκειμένου να γίνει κατανοητό και να καταδειχθεί το μέγεθος και το εύρος της στρατιωτικής και της κοινωνικής προσφοράς αυτής της ειδικής υπηρεσίας  που αποτέλεσε το υπόβαθρο για την ανάπτυξη της χώρας, κρίνεται αναγκαίο να αναφερθούν τα παρακάτω στοιχεία σχετικά με την δημιουργία, την αποστολή και τα έργα αυτής της υπηρεσίας.

Μετά από τις τεράστιες καταστροφές στις διάφορες υποδομές της που υπέστη η χώρα κατά την διάρκεια του Β” Παγκοσμίου πολέμου αλλά και του εμφυλίου πολέμου (1946-1949). Επίσης, το κατεστραμμένο και απηρχαιωμένο οδικό δίκτυο της χώρας, δημιούργησαν την ανάγκη ταχείας ανασυγκρότησης της χώρας, όχι μόνο με έργα οδοποιίας αλλά και με άλλα έργα υποδομής όπως αεροδρόμια, εγγειοβελτιωτικά μικρά έργα κοινής ωφέλειας και οικοδομικά.

Το 1957 κλήθηκαν και οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας να συμβάλλουν στην ανασυγκρότηση της χώρας. Γι” αυτό το σκοπό συγκροτήθηκαν στις έδρες των σπουδαιότερων νομών επτά (7) Μικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως (Μ.Ο.Μ.Α.) Οι έδρες των επτά ΜΟΜΑ ανά τον Ελλαδικό χώρο ήταν στις πόλεις Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ηράκλειο, Κρήτης, Πάτρα, Λαμία, Λάρισα, Ιωάννινα.

Οι ΜΟΜΑ ήταν κατασκευαστικές Μονάδες διοικητικά και αναλάμβαναν την εκτέλεση έργων που τους ανέθετε η προϊσταμένη αρχή στο νομό της έδρας των ή σε γειτονικούς νομούς. Το προσωπικό των Μονάδων αποτελούνταν από Αξκούς και οπλίτες του Μηχανικού, τεχνικά καταρτισμένους αλλά και με μικρό ποσοστό Αξκών από τα λοιπά όπλα του Στρατού ή και κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων (Ναυτικό, Αεροπορία), καθώς επίσης και με πολιτικό μόνιμο ή με συμβάσεις τεχνικό προσωπικό (γραφείς, μηχανικοί, οδηγοί τεχνίτες, χειριστές μηχανημάτων, εργάτες κ.λ.π).

Αποστολή της ειδικής αυτής υπηρεσίας ήταν:

Σε περίοδο ειρήνης με λογικό κόστος εκτέλεση των έργων που τις αναθέτονταν με διάφορα κυβερνητικά προγράμματα και μάλιστα στη νησιωτική και ορεινή Ελλάδα όπου δεν υπήρχε ενδιαφέρον των εργοληπτών. Η ανάθεση εκτέλεσης μικρών κοινωφελών έργων τοπικού ενδιαφέροντος για την ωφέλεια Δήμων, Κοινοτήτων, Συλλόγων και Οργανισμών ιδίως σε ακριτικές περιοχές.

Σε περίοδο πολέμου οι ΜΟΜΑ μετέπειπταν σε Τάγματα Μηχανικού Αποκαταστάσεως Συγκοινωνιών και υπάγονταν στους σχηματισμούς του Στρατού Ξηράς με βασική αποστολή την αποκατάσταση ζημιών από εχθρικούς βομβαρδισμούς ή σαμποτάζ σε έργα υποδομής της χώρας (οδικό δίκτυο, γέφυρες, λιμάνια, αεροδρόμια εγγειοβελτιωτικά έργα κ.λπ.)

Συνοπτικός Απολογισμός Έργου των ΜΟΜΑ.

Εθνική – Επαρχιακή οδοποιία. Έγινε κατασκευή, βελτίωση και αρχική διάνοιξη σε εθνικούς και επαρχιακούς δρόμους ιδίως της ορεινής και νησιωτικής Ελλάδας, περίπου 15.000 χλμ.Κατασκευάστηκαν στους παραπάνω δρόμους τεχνικά έργα (γέφυρες, τοίχοι αντιστήριξης, οχετοί κ.λπ) και ασφαλτοστρώθηκαν.

Αεροδρόμια κατασκευάσθηκαν από την αρχή ή επεκτάθηκαν διάδρομοι προσγείωσης σε 17 αεροδρόμια, ιδίως της νησιωτικής Ελλάδος (Καρπάθου, Σκύρου, Κεφαλληνίας, Μυτιλήνης, Πάρου, Κυθήρων κ.λπ.) μεταξύ των οποίων και οι χωματουργικές εργασίες του αεροδρομίου των Σπάτων.

Εγγειοβελτιωτικά και υδραυλικά έργα. Κατασκευάσθηκαν μεγάλα και μικρά αποστραγγιστικά αρδευτικά, αντιπλημμυρικά και υδραυλικά έργα σε όλη την χώρα με τα οποία αξιοποιήθηκαν και δόθηκαν προς καλλιέργεια εκατοντάδες χιλιάδες στρέμματα γης.

Στα οικοδομικά έργα η συμβολή των ΜΟΜΑ ήταν σημαντική. Ειδικότερα για την υλοποίηση του προγράμματος αποκατάστασης σεισμοπλήκτων περιοχών κατασκευάστηκαν  προκατασκευασμένα σπίτια. Με την μέθοδο των προκατασκευών κατασκευάστηκαν με επιτυχία κτίρια Νοσοκομείων, Σχολείων, ΑΕΙ (Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης, Πολυτεχνική Σχολή Ξάνθης κ.λπ.) κτιριακές εγκαταστάσεις στρατοπέδων (Χαλκίδας, Θηβών, Λουτρακίου Βαννιάνου Ξάνθης κ.λπ.) πλέον των παραπάνω κατασκεύαζε εργολαβικά υπό την επίβλεψη της και πολλά άλλα οικοδομικά έργα σε διάφορα στρατόπεδα όπως Διοικητήρια, θαλάμους οπλιτών, υπόστεγα κλ.π.

Επίσης σημαντική ήταν η συμβολή των ΜΟΜΑ που προσέφερε από το 1991 και μετά στο πρόγραμμα του Υπουργείου Εξωτερικών για την αποκατάσταση των παλιννοστούντων Ποντίων από τις περιοχές της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.

Μικρά έργα Κοινής Ωφέλειας που περιλαμβάνονταν στα προγραμματισμένα έργα, κατασκευάσθηκαν σε Δήμους, κοινότητες, οργανισμούς και τοπικούς συλλόγους. Τα έργα αυτά δεν είναι δυνατόν να απαριθμηστούν εδώ γιατί μόνο τα σπουδαιότερα από αυτά υπερβαίνουν τα 700.

Οι ΜΟΜΑ, έδιναν το παρόν σε όλες τις συμφορές που έπληξαν τον Ελλαδικό χώρο (σεισμοί, πυρκαγιές, χιονοπτώσεις, πλημμύρες κ.λπ.).

Όμως αυτή η ειδική υπηρεσία (ΜΟΜΑ) με το άρθρο 18 του Ν. 2026/92 καταργήθηκε και διαλύθηκε και μεγάλος αριθμός μηχανημάτων εκποιήθηκε σε ιδιώτες.

Η επί 35 χρόνια προσφορά των ΜΟΜΑ ήταν τεράστια για την ανασυγκρότηση της χώρας με έργα οδοποιίας, αεροδρόμια και με άλλα έργα υποδομής, ιδίως στην ορεινή και νησιωτική Ελλάδα, υπήρξε τεράστια και ο λαός ιδίως της υπαίθρου έχει αναγνωρίσει αυτή την προσφορά και γι” αυτό πάντα αναφέρεται με επαινετικά λόγια. Το εύλογο ερώτημα όμως είναι γιατί ο τεράστιος αυτός κρατικός οργανισμός με τόση μεγάλη προσφορά διαλύθηκε;

Η απάντηση θα πρέπει να αναζητηθεί στα διάφορα συγκρουόμενα οικονομικά συμφέροντα επαγγελματικών ομάδων και στη πολιτική της εκάστοτε κυβέρνησης. Η αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση των ΜΟΜΑ, άρχισε μετά την μεταπολίτευση, όταν τα συνδικαλιστικά όργανα των εργοληπτικών εταιρειών, πίεζαν τις κυβερνήσεις για την περικοπή των πιστώσεων προς τις ΜΟΜΑ για την εκτέλεση έργων. Στη συνέχεια στη δεκαετία του ’80 άρχισε να αναπτύσσεται μέσα στο πολιτικό προσωπικό των ΜΟΜΑ, ο αχαλίνωτος συνδικαλισμός και ο υπέρμετρος διορισμός υπαλλήλων εις βάρος πιστώσεων των έργων με αποτέλεσμα η εκτέλεση πολλών εξ” αυτών να γίνεται αντιοικονομική.

Τέλος, στην δεκαετία του ’90 μετά από έντονες πιέσεις των συνδικαλιστικών οργάνων, μεγάλοεργολάβων και μεγάλοεκδοτών, η κυβέρνηση αποφάσισε με το Ν.2026/92 την διάλυση των ΜΟΜΑ, για μια ακόμη φορά το ιδιωτικό συμφέρον τέθηκε πάνω από τα δημόσιο συμφέρον.

Δημήτριος Πασσιάς
Συνταγματάρχης Ε.Α
Ο τελευταίος Διοικητής της ΜΟΜΑ Λάρισας θυμάται…..

Μια συνέντευξη στην εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ της Λαρισας

Δεν είχαμε αφήσει βουνό, για βουνό…. Πως με 15 φανταράκια στήναμε ολόκληρη γέφυρα σε πέντε μέρες

Του Δημήτρη Βάλλα

…Και που δεν πήγαμε , δεν αφήσαμε βουνό για βουνό, ορεινό για ορεινό χωριό, δρόμους  γεφύρια, κτίρια οικισμοί, αποστραγγιστικά, κάθε είδους έργα πέρασαν από τα χέρια μας.

Με δεκαπέντε φανταράκια, μέσα σε μια εβδομάδα στήσαμε ολόκληρη γέφυρα μήκους 44 μέτρων χωρίς υπόβαθρα στη Μεσοχώρα, που ακόμα και σήμερα αποτελεί κόσμημα για την περιοχή.

-Ναι, όταν καταργήθηκε η ΜΟΜΑ, εγώ παρέδωσα τα κλειδιά της 2ης ΜΟΜΑ της Λάρισας, όπου υπήρξα και ο τελευταίος διοικητής …

Ταξίαρχος εν αποστρατεία πια, ο κ. Αθανάσιος Αντωνόπουλος αντισυνταγματάρχης τότε του Μηχανικού και Πολιτικός Μηχανικός, ήταν  για τέσσερα περίπου χρόνια από το 1991 μέχρι το 1994 ο διοικητής της 2ης ΜΟΜΑ Λάρισας που τότε ισοδυναμούσε με ένα Σύνταγμα περίπου σε καιρό ειρήνης με δύναμη 850 περίπου ατόμων!

Οι πρώτοι ναύτες στη Λάρισα

Πολλοί θα θυμούνται χαρακτηριστικά, θα μας πει ο κ. Αντωνόπουλος τους πρώτους ναύτες στη Λάρισα με τις χαρακτηριστικές λευκές στολές τους και τα φαρδιά παντελόνια να κυκλοφορούν στους δρόμους της πόλης. Αυτοί, μαζί και με πολλούς αεροπόρους ανήκαν στη 2η ΜΟΜΑ γιατί οι μονάδες ήταν μικτές.

Σαν διοικητής τότε στη Μονάδα που στεγαζόταν στα «Πυροβολικά», στο σημερινό Στρατόπεδο Μπουγά, είχαμε περίπου 850 άτομα προσωπικό από τους οποίους οι ένστολοι ήταν 3-4 αξιωματικοί, 5 υπαξιωματικοί, 15 στρατιώτες και οι υπόλοιποι πολιτικό προσωπικό.

Σε επίπεδο Νομού και γειτονικών Νομών, εκτός από την οδοποιία και τις κατασκευές κτιρίων γεφυρών κ.λ.π, κύριο μέλημα μας τότε ήταν η δημιουργία οικισμών για την αποκατάσταση των Ελληνοποντίων που τότε με την επιχείρηση «Χρυσόμαλλο Δέρας» μας ήλθαν από τη Γεωργία. Η ΜΟΜΑ της Λάρισας έφτιαξε τους μεγάλους οικισμούς στη Φαρκαδόνα με 130 σπίτια, με δρόμους, δίκτυα ύδρευσης, αποχέτευσης, κ.α, αλλά και τρεις οικισμούς στην Κοζάνη ενώ ακόμα  βελτιώσαμε τον πρόχειρο καταυλισμό στην Κρανιά Ολύμπου.

Τότε η ανάθεση των έργων γινόταν από τις νομαρχίες στο ΣΥΚΕΑ και τα αναλαμβάναμε εμείς με βάση τα δικά μας τιμολόγια που ήταν κατά πολύ χαμηλότερα από τα «στάνταρ» της εποχής. Το σύστημα ήταν ξεκάθαρο, χρήματα δεν περνούσαν από τα χέρια μας υπήρχαν καθορισμένα τιμολόγια , δεν υπήρχαν σκάνδαλα , είχαμε το προσωπικό και τα μηχανήματα και όλα τα έργα γινόταν άμεσα.

…Την καινούργια ΜΟΜΑ, τη φαντάζομαι σε επίπεδο μικρών μονάδων των 120-150 ατόμων με καθαρά στρατιωτικό προσωπικό και ελάχιστο πολιτικό, για να παρεμβαίνει σε περιπτώσεις θεομηνιών, αλλά και να αναλαμβάνει μικρά αλλά ουσιαστικά έργα σε ορεινές και γενικά δύσκολες περιοχές μέσω των περιφερειών. Έργα που διαφορετικά θα είχαν πολύ υψηλό κόστος. Εμείς, καταλήγει ο τελευταίος Δ/κτης της 2ης ΜΟΜΑ, τότε, είχαμε «κατεβάσει» 150 μέτρα βουνό με μηδαμινό κόστος που εάν το αναλάμβανε εργολάβος της εποχής, θα έπρεπε να είχε πληρωθεί με πολλά δισεκατομμύρια»…

Οι ΜΟΜΑ μαζί με τη ΣΥΚΕΑ (Στρατιωτική Υπηρεσία Κατασκευών Έργων Ανασυγκρότησης) που συγκροτήθηκε τον Απρίλιο του 1957, συνετέλεσαν τα μέγιστα στην ανασυγκρότηση της χώρας μετά την Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο.

Μέχρι το 1992 οπότε λήφθηκε και η απόφαση κατάργησης τους υπήρχαν επτά ΜΟΜΑ:

  • 1η ΜΟΜΑ, με έδρα τα Ιωάννινα ,
  • 2η ΜΟΜΑ, με έδρα τη Λάρισα,
  • 3η ΜΟΜΑ, με έδρα τη Θεσσαλονίκη,
  • 4η ΜΟΜΑ, με έδρα τη Λαμία,
  • 5η ΜΟΜΑ, με έδρα τον Ρηγόκαμπο Πατρών,
  • 6η ΜΟΜΑ, με έδρα τις Αχαρνές (Μενίδι) Αττικής και
  • 7η ΜΟΜΑ, με έδρα το Ηράκλειο Κρήτης.

Η «ΣΥΚΕΑ» (Στρατιωτική Υπηρεσία Κατασκευής Έργων Ανασυγκροτήσεως), με τις επτά (7) ΜΟΜΑ (Μεικτές Ομάδες Μηχανημάτων Ανασυγκροτήσεως), οι οποίες είχαν αγκαλιάσει προστατευτικά ολόκληρη την Ελλάδα. Επτά ΜΟΜΑ με έδρες αντίστοιχα τις Αθήνα, Πάτρα, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Βόλο, Λαμία και Ηράκλειο Κρήτης. Και κάθε έδρα ανέπτυσσε κλιμάκια – εργοτάξια σε ολόκληρη την περιοχή Ζώνης Ευθύνης της. Γεγονός που σήμαινε ότι ολόκληρη η χώρα ευρίσκετο υπό την κρατική ομβρέλα μιας ετοιμοπόλεμης και ετοιμοκίνητης κρατικής μηχανής και η οποία εκινείτο αστραπιαίως – με στρατιωτική δομή – πειθαρχία και ιεράρχηση – και αντιμετώπιζε κάθε μορφής, φυσική ή άλλη αιτιολογία, φαινόμενα καταστροφής και αναγκών.

Έργα ΑΞΙΟΠΙΣΤΑ- ΣΤΕΡΕΑ τηρουμένων όλων των επιστημονικών και τεχνικών προδιαγραφών, από άποψη υλικού, εξοπλισμού, ελέγχου, παρακολουθήσεως και οριστική ασφαλούς παραδόσεως στην ελληνική κοινωνία.

Έργα τα οποία αναμόρφωσαν σε τεχνική υποδομή ολόκληρη την επικράτεια.

Και επειδή είμαι σε θέση να γνωρίζω προσωπικά όλα αυτά τα κοινωφελή έργα, εσημείωναν απόλυτη επιτυχία, σε όλες σχεδόν τις περιπτώσεις, για τους ακόλουθους λόγους:

ΠΡΩΤΟΝ: Διότι υπήρχε Στρατηγικός Σχεδιασμός για όλες σχεδόν τις περιπτώσεις που υπήγοντο στην αρμοδιότητα της ΣΥΚΕΑ και, κατά συνέπεια, είχε προβλεφθεί η κάθε λεπτομέρεια και για κάθε περίπτωση.

ΔΕΥΤΕΡΟΝ: Υπήρχε σε κάθε ΜΟΜΑ το ανάλογο επιχειρησιακό και τεχνικό επιτελείο, αποτελούμενο από επιστήμονες αξιωματικούς του Μηχανικού και του Τεχνικού Σώματος, αλλά και διακλαδικού και των τριών όπλων, καθώς επίσης και αντίστοιχο επιτελείο πολιτικού προσωπικού, όλων των επιστημονικών, διοικητικών και τεχνικών ειδικοτήτων, το οποίο και βάσει σχεδίου, εκάλυπτε όλες σχεδόν τις δημιουργούμενες αντίξοες ανάγκες και απαιτήσεις.

ΤΡΙΤΟΝ: Υπήρχε και εσυντηρείτο σε ημερήσια βάση, ένας αξιόλογος μηχανικός και τεχνικός εξοπλισμός, αποτελούμενος από βαρέως τύπο μηχανήματα και οχήματα, εξοπλισμός, ειδικά προμηθευμένος για την εκτέλεση μεγάλων έργων. Ο οποίος ετίθετο πάραυτα σε συναγερμό, όποτε και όπου εκαλείτο και χωρίς ουδένα ύποπτο, οικονομικό υπολογισμό, όπως δυστυχώς συμβαίνει σήμερα, με τις ασύδοτες τεχνικές εταιρείες και τους διαπλεκόμενους εργολάβους των Δημοσίων Έργων, οι οποίοι ταυτόχρονα είναι και εκδότες, καναλάρχες και καταχθόνιοι προπαγανδιστές, υπέρ των ιδίων αυτών συμφερόντων.

Εδώ επισημαίνω ένα άλλο στοιχείο, δυσμενές και κατακριτέο για τους κήνσορες «πολιτικούς» της απάτης, της αδιαφορίας, της υποκρισίας και του ανάλγητου της σκέψεών των, καταθέτοντας τα εξής:

Ο τεράστιος αυτός μηχανικός και τεχνικός εξοπλισμός των βαρέων μηχανημάτων, μετά την κατάργηση της ΣΥΚΕΑ εγκαταλείφθηκε σε διάφορες αποθήκες των κατά τόπους Νομαρχιών – με εγκληματική αδιαφορία – όπου και φυσικά, χωρίς την ανάλογη υποχρεωτική συντήρησή του, έχει καταστραφεί σχεδόν ολοσχερώς. Μηχανικός εξοπλισμός που ανεμόρφωσε την χώρα και είχε αγορασθεί με χρήματα του ελληνικού λαού.

ΤΕΤΑΡΤΟΝ: Η ΣΥΚΕΑ είχε καταξιωθεί στη συνείδηση του ελληνικού λαού, διότι όλοι οι ‘Έλληνες της υπαίθρου της χώρας, είχαν άμεση ζωντανή επαφή με τη ΜΟΜΑ, την γνώριζαν, διότι την έβλεπαν, λειτουργούσε μέσα στα πόδια τους, στην καθημερινή τους ζωή, την εύρισκαν ανιδιοτελή αρωγό, στο χωριό τους, στην κοινότητά τους, στην εκκλησία τους, στο ποτάμι τους, στο χωράφι τους.

Και τέλος το κυρίαρχο στοιχείο, που είχε πρυτανεύσει στην όλη φιλοσοφία του θεσμού της ΣΥΚΕΑ, ήταν το καθαρά ΕΘΝΙΚΟ-ΚΟΙΝΩΦΕΛΕΣ ΚΑΙ ΑΝΙΔΙΟΤΕΛΕΣ ΕΡΓΟ, χωρίς οικονομικές εξαρτήσεις, φτηνούς υπολογισμούς ή πολιτικάντικες τακτικές.

Και αυτή την άκρως ΕΘΝΟ-ΚΟΙΝΩΦΕΛΗ Υπηρεσία- Λειτουργούσε από τις Αρχές της Δεκαετίας του 1950 και η οποία ανεμόρφωσε ολόκληρη την Ύπαιθρο- Χώρα- Διέλυσαν και κατήργησαν οι Αδίστακτοι, Απάτριδες και Ανιστόρητοι πολιτικάντιδες το 1993. Και αυτό φυσικά για λογαριασμό και επ’ ωφέλεια Ανόμων συμφερόντων των «Εθνικών» Εργολάβων της χώρας. Τα τρωκτικά της κομματοκρατίας. Και ΝΟΩΝ φυσικά ΝΟΕΙΤΩ.

Πηγές:

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Απάντηση

Αρέσει σε %d bloggers: