Σουνιτική συμμαχία για ανάσχεση της επιρροής του Ιράν βάζει ξανά φωτιά στην περιοχή. (Φωτογραφία αρχείου: World Armies/Flickr)

Του Γιώργου Καπόπουλου
kapopoulos@pegasus.gr

Ανταρσία κατά της νέας πολιτικής των ΗΠΑ στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή κήρυξε το Ριάντ, με πρώτο θύμα το σχέδιο Κέρι για ειρήνευση στη Συρία, σε μια κλιμάκωση που θα μπορούσε να φθάσει μέχρι και την απειλή απόκτησης πυρηνικών όπλων από τη χώρα – φύλακα των ιερών τόπων του Ισλάμ. Οι διαβεβαιώσεις ότι η διένεξη με το Ιράν δεν θα πρέπει να καθυστερήσει την αναζήτηση λύσης για τη Συρία που δίνει η σαουδαραβική πλευρά, σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δίνουν καθησυχαστική απάντηση.

Ήδη τον περασμένο μήνα στο Ριάντ σχηματίσθηκε Στρατιωτική Συμμαχία 34 Ισλαμικών Κρατών για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, στην πραγματικότητα όμως για την ανάσχεση της επιρροής της Τεχεράνης στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Βραχυκύκλωμα

Βραχυκύκλωμα λοιπόν των προσπαθειών Κέρι που στηρίζονται από τον Λαβρόφ, σημαίνει νέο παροξυσμό της σύγκρουσης στη Συρία, αλλά και στο Ιράκ, συν πολιτική αποσταθεροποίηση στον Λίβανο και κλιμάκωση του εμφυλίου πολέμου στην Υεμένη: Σε όλα τα μέτωπα που Ιράν και Σαουδική Αραβία συγκρούονται δι’ αντιπροσώπων θα υπάρξει ταυτόχρονη επιδείνωση πέραν των παρεμβατικών και μεσολαβητικών δυνατοτήτων και βούλησης της Ουάσιγκτον.

Στα παραπάνω υπάρχει το ενδεχόμενο μιας περαιτέρω δραματικής κλιμάκωσης: Το Ριάντ και οι Σύμμαχοί του να διαπιστώσουν ότι η Τεχεράνη δεν συμμορφώνεται στη συμφωνία ελέγχου του πυρηνικού προγράμματός της και να απειλήσουν ή να αποφασίσουν να αποκτήσουν πυρηνικά όπλα.

ΠΟΛΛΑ ΜΕΤΩΠΑ Σε όλα τα μέτωπα που Ιράν και Σαουδική Αραβία συγκρούονται δι’ αντιπροσώπων θα υπάρξει ταυτόχρονη επιδείνωση

Η Σαουδική Αραβία που χρηματοδότησε το πυρηνικό πρόγραμμα του Πακιστάν, εκτιμάται ότι εξαργύρωσε τη στήριξή της στο Ισλαμαμπάντ με μυστική συμφωνία που προβλέπει την άμεση μεταφορά τεχνολογίας-τεχνογνωσίας ή, αν οι περιστάσεις το απαιτούν, πυρηνικών κεφαλών.

Στην περίπτωση αυτή, η σύγκρουση Ριάντ -Τεχεράνης θα μεταφερόταν και στη Νοτιοδυτική Ασία (Αφγανιστάν και Πακιστάν) με την Ινδία να προβάλει ως φυσικός σύμμαχος του Ιράν.

ΝΕΟΣ ΡΟΛΟΣ Εκ των πραγμάτων η απόφαση του Ριάντ να αμφισβητήσει μετωπικά την πολιτική της Ουάσιγκτον στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή αναβαθμίζει τον ρόλο της Ρωσίας

Τίποτε από τα παραπάνω δεν μπορεί να αποκλεισθεί, καθώς η Δυναστεία Σαούντ και οι Σύμμαχοί του στον Κόλπο και στη Μέση Ανατολή δίνουν μάχη με τον χρόνο: Γνωρίζουν ότι οι ΗΠΑ καταβάλλουν πυρετώδη προσπάθεια απεξάρτησής τους από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο της Αραβικής Χερσονήσου τόσο με την αναζήτηση εναλλακτικών μορφών ενέργειας, όσο και με τον σχεδιασμό μελλοντικής αξιοποίησης των εκτεταμένων σχιστολιθικών κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Βόρεια Αμερική.

Εκ των πραγμάτων η απόφαση του Ριάντ να αμφισβητήσει μετωπικά την πολιτική της Ουάσιγκτον στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή αναβαθμίζει τον ρόλο της Ρωσίας και είναι χαρακτηριστικό ότι το Κρεμλίνο έσπευσε να προσφέρει διαμεσολάβηση ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία και το Ιράν.

ΑΠΟ ΤΟ 1943 Η Ουάσιγκτον προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τη Στενή Στρατηγική Σχέση με το Ριάντ, που συμφώνησαν το 1943 ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρούζβελτ και ο Βασιλιάς Ιμπν Σαούντ

Ταυτόχρονα, ολοκληρώνεται η απομόνωση της Τουρκίας, καθώς το Ριάντ δεν αφήνει στην Αγκυρα περιθώρια επιρροής στον Σουνιτικό Μουσουλμανικό Αραβικό Κόσμο.

Αργή, αλλά σταθερή στροφή των ΗΠΑ
Όπως προκύπτει από δηλώσεις και ντοκουμέντα που έρχονται σταδιακά στη δημοσιότητα, η Ουάσιγκτον έστειλε τα πρώτα μηνύματα για διερεύνηση των διαθέσεων της Τεχεράνης για διμερή διάλογο από τα μέσα του 2011.

ΦΘΗΝΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ Η πρώτη αντεπίθεση της Σαουδικής Αραβίας καταγράφηκε όταν άρχισε η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου με στόχο την κατακρήμνιση της τιμής του

Την ίδια εποχή είχαν πληθύνει τα δημοσιεύματα για την ενεργειακή απεξάρτηση των ΗΠΑ από την Αραβική Χερσόνησο, ενώ στα κέντρα αποφάσεων στην αμερικανική πρωτεύουσα επένδυαν στη δυναμική της Αραβικής Άνοιξης, με την προσδοκία κινήματα όπως η Μουσουλμανική Αδελφότητα στην Αίγυπτο να μετεξελιχθούν σε μετριοπαθείς πολιτικές δυνάμεις, σε πιο φερέγγυους συνομιλητές της Δύσης από ό,τι τα καθεστώτα τύπου Σαντάμ, Ασαντ, Μουμπάρακ, οι Δυναστείες της Αραβικής Χερσονήσου.

Συνολικό μήνυμα
Όλα τα παραπάνω αθροιστικά εισπράχθηκαν από τη Σαουδική Αραβία ως ένα συνολικό μήνυμα-προειδοποίηση ότι η Ουάσιγκτον προσπαθεί να απεξαρτηθεί από τη Στενή Στρατηγική Σχέση με το Ριάντ, που συμφώνησαν το 1943 αμέσως μετά τη διάσκεψη των τριών Μεγάλων στην Τεχεράνη, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ρούζβελτ και ο Βασιλιάς Ιμπν Σαούντ.

Είναι προφανές ότι οι μυστικές επαφές στην περίοδο 2011-12 και στη συνέχεια διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν από τον Μάρτιο του 2013 στο Ομάν ή έγιναν εγκαίρως αντιληπτές από το Ριάντ ή ήλθαν σε γνώση των Σαουδαράβων μετά τον Σεπτέμβριο του 2013, όταν ματαιώθηκαν τα πυραυλικά πλήγματα που σχεδίαζαν στην Ουάσιγκτον κατά των δυνάμεων του Ασαντ.

Από τότε η στροφή της αμερικανικής πλευράς πρόβαλε ως μη αντιστρέψιμη: Βομβαρδισμοί κατά των τζιχαντιστών του Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ από τον Ιούνιο του 2014 και μετά, επέκταση των βομβαρδισμών στη Συρία στα τέλη Σεπτεμβρίου του 2014, συμφωνία για τον έλεγχο του Πυρηνικού Προγράμματος του Ιράν τον Ιούλιο του 2015 από τους Πέντε συν Ενα -τα Πέντε Μόνιμα Μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ συν η Γερμανία- και τέλος από στις αρχές Οκτωβρίου του ίδιου έτους έναρξη των ρωσικών βομβαρδισμών κατά του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία, μια μέρα μετά τη συνάντηση Ομπάμα – Πούτιν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη.

Αντεπίθεση σε όλα τα μέτωπα

Η πρώτη αντεπίθεση της Σαουδικής Αραβίας με συμμάχους τα Εμιράτα του Κόλπου καταγράφηκε πριν από ενάμιση χρόνο, όταν άρχισε η αύξηση της παραγωγής πετρελαίου με προφανή στόχο την κατακρήμνιση της τιμής του «μαύρου χρυσού», που συμπαρασύρει αυτόματα και την τιμή του φυσικού αερίου.

Η πρωτοφανής πτώση της τιμής καθιστά βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα ασύμφορη τη χρηματοδότηση ερευνών για εναλλακτικές πηγές ενέργειας και απαγορευτικό το κόστος της εξόρυξης και άντλησης από σχιστολιθικά κοιτάσματα. Έτσι η Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα κρατούν μεν τη θέση τους ως πρώτου ενεργειακού προμηθευτική των ΗΠΑ με τεράστιο όμως κόστος στις δημοσιονομικές τους ισορροπίες.

Η δεύτερη αντεπίθεση διαμορφώθηκε αργά και σταδιακά στο επίπεδο των γεωπολιτικών συσχετισμών, με το Ριάντ να προσπαθεί πρώτον, να αποσείσει την κατηγορία ότι είναι ο χρηματοδότης και υποστηρικτής των Τζιχαντιστών, δεύτερον, να αποτρέψει τη δράση τους κατά των καθεστώτων της Αραβικής Χερσονήσου και τρίτον, να προσπαθήσει να κτίσει μια Σουνιτική Περιφερειακή Συμμαχία που θα ισορροπούσε τον άξονα Τεχεράνης – Βαγδάτης – Δαμασκού και Χεζμπολάχ.

Η στόχευση αυτή δεν αφορά μόνον την επόμενη μέρα στη Συρία, αλλά συνολικά την Ευρύτερη Μέση Ανατολή και τη Νοτιοδυτική Ασία.

Η Δυναστεία των Σαούντ δηλώνει ότι δεν θα παρακολουθήσει ως θεατής δυσμενείς για τα ζωτικά της συμφέροντα εξελίξεις.

Συσπείρωση με μέλλον;

Σε πρώτη φάση η διακοπή των διπλωματικών σχέσεων που αποφάσισε το Ριάντ με την Τεχεράνη μετά την πυρπόληση της σαουδαραβικής πρεσβείας στο Ιράν έδωσε την εικόνα μιας πλειοψηφικής συσπείρωσης των σουνιτικών δυνάμεων της περιοχής: Τα Εμιράτα του Κόλπου, το Σουδάν, η Αίγυπτος και η Ιορδανία στον ένα ή στον άλλο βαθμό συσπειρώθηκαν στο πλευρό της Σαουδικής Αραβίας. Μπορεί όμως μια ομάδα από χώρες με αμφίβολη καθεστωτική σταθερότητα και με σκοτεινό οικονομικό ορίζοντα να σφυρηλατήσει μια ενότητα με διάρκεια και να επιβάλει τη δική της ατζέντα ή έστω να πετύχει διορθώσεις στη νέα στρατηγική των ΗΠΑ στην Ευρύτερη Περιοχή, που έχει ως σημείο αναφοράς τη συνεργασία με τη Ρωσία και την πλήρη εξομάλυνση των σχέσεων με το Ιράν εν μέσω δυσκολιών και παλινδρομήσεων;

Από την Pax Americana, στη… χειραφέτηση;

Είναι προφανές ότι με την προσέγγιση που επιχειρούν οι ΗΠΑ με τη Ρωσία και το Ιράν ομολογούν ότι δεν υπάρχει περιθώριο για μονομερή αμερικανική ηγεμονία και προσπαθούν πλέον να συμπήξουν ευρύτερες διεθνείς και περιφερειακές συμμαχίες για μια συνολική σταθεροποίηση, που θα τους επιτρέψει να δώσουν την προτεραιότητα στις σχέσεις τους με την Κίνα και την ισορροπία δυνάμεων στην Ευρύτερη Περιοχή Ασίας Ειρηνικού.

Η Σαουδική Αραβία με την κλιμάκωση της έντασης με το Ιράν που επέλεξε, δεν δείχνει απλώς τη δυσαρέσκειά της για τη στροφή της Ουάσιγκτον, αλλά διεκδικεί τον βασικό ρόλο στη διαμόρφωση των περιφερειακών συσχετισμών.

Σε καλύτερη θέση από την απομονωμένη Τουρκία το Ριάντ επιλέγει να αμφισβητήσει μια σταθερά δύο και πλέον αιώνων -από την εποχή της εκστρατείας του Ναπολέοντα Βοναπάρτη στην Αίγυπτο το 1798- τη σχέση συγκοινωνούντων δοχείων που έχουν οι ισορροπίες στη Ευρώπη και στη Δύση συνολικά με την Τάξη Πραγμάτων στην Ευρύτερη Μέση Ανατολή.

Το στοίχημα είναι ανοικτό και υψηλού κινδύνου, καθώς το Ριάντ μεγιστοποιεί την περιφερειακή του πολιτική παρέμβαση, σε μια στιγμή εσωτερικής οικονομικής και πολιτικής καθεστωτικής αβεβαιότητας.

Πηγή: imerisia.gr

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: