Η έκβαση της στρατιωτικής εμπλοκής στη Συρία κρίνει πολλά για το μέλλον των γεωπολιτικών συσχετισμών στην Ευρασία. (redlinemodels/Flickr)

Του Νίκου Νικήτογλου*

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς o Βλαντιμίρ Πούτιν έστειλε το δικό του μήνυμα από το Κρεμλίνο. Ευχαρίστησε όλους όσους βρίσκονται σε υπηρεσία και δεν κατάφεραν να βρεθούν με τις οικογένειες τους, ενώ έκανε ιδιαίτερη μνεία στους άνδρες και τις γυναίκες που αντιμετωπίζουν την πρόκληση της διεθνούς τρομοκρατίες υπερασπιζόμενοι τα ρωσικά εθνικά συμφέροντα σε μακρινά μέτωπα, εννοώντας, βέβαια, τον πόλεμο και τις επιχειρήσεις στη Συρία. Για τον πρόεδρο της Ρωσίας το 2015 αποτέλεσε έτος-σταθμός, καθώς συμπληρώθηκαν εβδομήντα χρόνια από το τέλος του “μεγάλου πατριωτικού πολέμου” και τη νίκη του ρωσικού λαού απέναντι στη ναζιστική πρόκληση. Μέσα, λοιπόν, από το πρωτοχρονιάτικο διάγγελμα του ευχήθηκα στον ρωσικό λαό να ακολουθήσει το παράδειγμα των προγόνων του και να παρουσιαστεί ενωμένος απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις.

Λίγες όμως ώρες πριν ο Βλαντιμίρ Πούτιν είχε υπογράψει το διάταγμα για την Εθνική Στρατηγική Ασφάλεια, το οποίο εισήγαγε την ατζέντα με τις προτεραιότητες και τους στόχους της Ρωσίας με ορίζοντα το 2020. Το συγκεκριμένο διάταγμα αποτελεί ουσιαστικά την ανανέωση του προηγούμενου σχεδίου που είχε εγκριθεί το 2009. Οι ανακατατάξεις στο διεθνές περιβάλλον, η κρίση στην Ουκρανία, οι λεπτές ισορροπίες στην Μέση Ανατολή και η εμπλοκή στη Συρία οδήγησαν σε αναθεώρηση και το στρατηγικό δόγμα της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

Τα εφτά σημεία-κλειδιά

1. Οι “χρωματιστές” επαναστάσεις

Ανάμεσα στις απειλές για την εθνικής ασφάλεια της Ρωσίας, στο νέο σχέδιο συμπεριλαμβάνονται, πέρα από τις ξένες μυστικές υπηρεσίες και τις τρομοκρατικές οργανώσεις, οι “χρωματιστές” επαναστάσεις. Σύμφωνα με το κείμενο, υπάρχουν ριζοσπαστικές ομάδες που μπορούν να υποκινήσουν ταραχές στο εσωτερικό της ρωσικής κοινωνίας, χρησιμοποιώντας άτομα και διεθνείς ΜΚΟ, με απώτερο στόχο την κλιμάκωση των κοινωνικών εντάσεων – στο ρωσικό στρατιωτικό φόρουμ του 2015 τέτοιου είδους επαναστάσεις είχαν χαρακτηριστεί η “αραβική άνοιξη” στην Λιβύη και στη Συρία άλλα και η ουκρανική κρίση που ξεκίνησε το 2014.

2. Βιολογικά όπλα

Τα προηγούμενα χρόνια το ζήτημα των πυρηνικών όπλων κυριαρχούσε στη διεθνή ατζέντα. Πλέον το ρίσκο αυξάνεται, καθώς όλο και περισσότερες χώρες μπορεί να βρεθούν με χημικά και βιολογικά όπλα στην κατοχή τους. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις ρωσικές υπηρεσίες, το δίκτυο των αμερικανικών εργαστηρίων επεκτείνεται σε χώρες γειτονικές προς τη Ρωσία κι αυτό αποτελεί μια αντίδραση των ΗΠΑ και των συμμάχων τους, που προσπαθούν να διατηρήσουν την πρωτοκαθεδρία στο διεθνές περιβάλλον.

3. Η επέκταση του NATO

Η Βορειοατλαντική Συμμαχία επεκτάθηκε τα τελευταία χρόνια σε χώρες που γειτνιάζουν γεωγραφικά με τη Ρωσία. Οι διαδικασίες στρατιωτικοποίησης και η ενίσχυση των πολεμικών εξοπλισμών σε αυτές τις γειτονικές περιφέρειες αποτελούν άμεση απειλή για τη Ρωσική Ομοσπονδία. Παρ’όλα αυτά, η Μόσχα στοχεύει σε έναν διάλογο επι ίσοι όροις και στις καλές σχέσεις με το NATO, τις ΗΠΑ, την ΕΕ, θέτοντας στόχο την ενίσχυση των μηχανισμών διαβούλευσης και συνεργασίας.

4. Κατάσταση στην Ουκρανία

Σύμφωνα με το κείμενο, ΗΠΑ και ΕΕ υποστήριξαν το πραξικόπημα στην Ουκρανία, δημιουργώντας βαθύ χάσμα στο πλαίσιο της ουκρανικής κοινωνίας, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα μια ένοπλη σύγκρουση. Η άνοδος της ακροδεξιάς και εθνικιστικής ιδεολογίας στην Ουκρανία αλλά και ο χαρακτηρισμός της Ρωσίας ως εχθρού του ουκρανικού λαού είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας πηγής αποσταθεροποίησης για την Ευρώπη, δίπλα ακριβώς στα ρωσικά σύνορα.

5. Πυρηνικά όπλα

Η Ρωσία μπορεί να εμφανίζεται θετικής στον περιορισμό του πυρηνικού οπλοστασίου, αλλά αυτό πρόκειται να συμβεί μόνο στη βάση μιας διεθνούς συμφωνίας. Σύμφωνα με το κείμενο, η Μόσχα είναι διατεθειμένη να συνδράμει στη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών για τον περιορισμό των πυρηνικών οπλοστασίων, αλλά χωρίς αυτό να πλήξει τη διεθνή ασφάλεια και στρατηγική σταθερότητα. Άλλωστε, η χρήση πυρηνικών όπλων αποτελεί για τους Ρώσους την ύστατη επιλογή και θα καταφύγουν σε αυτή μόνο στην περίπτωση που όλες οι άλλες οδοί θα έχουν αποτύχει.

6. Η χρήση στρατιωτικών μέσων

Η χρήση στρατιωτικών μέσων εγκρίνεται μόνο στην περίπτωση που τα άλλα μέσα για την προστασία των ρωσικών εθνικών συμφερόντων θα έχουν αποτύχει. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, έγινε και τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν η ρωσική Βουλή έδωσε ομόφωνα τη συγκατάθεση της στον πρόεδρο Πούτιν για χρήση της ρωσικής πολεμικής μηχανής στη Συρία, απαντώντας στο αίτημα του Σύρου προέδρου Άσαντ.

7. Οικονομία

Ένα από τα κεντρικά ζητήματα είναι η ανταγωνιστικότητα αλλά και η εξάρτηση της ρωσικής οικονομίας από τις πρώτες ύλες, όπως το πετρέλαιο. Η πτώση των τιμών που προκάλεσε τεκτονικές μεταβολές στο εσωτερικό και η παγκόσμια ενεργειακή κρίση αποτέλεσε μεγάλη πρόκληση για τις ρωσικές “αντοχές”. Με βάση το ίδιο κείμενο, το Κρεμλίνο σκοπεύει να αντιμετωπίσει τους κινδύνους και τα προβλήματα της οικονομίας εξισορροπώντας τις κρατικές δαπάνες, περιορίζοντας τον πληθωρισμό και εμποδίζοντας τη φυγή κεφαλαίων και καταθέσεων.
Ως εκ τούτου, η ενίσχυση του ρωσικού χρηματοπιστωτικού συστήματος, η θωράκιση της ανεξαρτησίας και η ενίσχυση του εθνικού νομίσματος αποτελούν βασικές στρατηγικές στοχεύσεις για τη ρωσική κυβέρνηση. Τέλος, η παρουσία της Μόσχας σε περιφέρειες του πλανήτη όπως η Λατινική Αμερική, η Αφρική αλλά και η Νοτιοανατολική Ασία κρίνεται ως ζωτικής σημασίας.

Πάρα πολλές προκλήσεις

Το 2016 αποτελεί μια πολύ κρίσιμη χρονιά για τους παγκόσμιους γεωπολιτικούς συσχετισμούς. Η κρίση στη Μέση Ανατολή, ιδιαίτερα μετά την εκτροπή στις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας και Ιράν, άλλα και η κατάσταση στη Συρία, με την πρόκληση της τρομοκρατίας, αποτελούν ορισμένες μόνο πτυχές της παγκόσμιας γεωπολιτικής σκακιέρας. Η πρωτοκαθεδρία της “Δύσης” βιώνει μια πρωτοφανή κρίση στο μεταψυχροπολεμικό περιβάλλον. Η Τουρκία φαίνεται να έκανε την υπέρβαση, αλλά τα εσωτερικά προβλήματα δεν θα αργήσουν να έρθουν στην επιφάνεια. Η κατάσταση στην Ουκρανία παραμένει έκρυθμη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι βυθισμένη σε μια δομική κρίση. Οι μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές έχουν ανοίξει νέα ζητήματα, τα οποία ζητούν επίλυση.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ρωσία έχει να αντιμετωπίσει πάρα πολλές προκλήσεις και, όπως είναι λογικό, το στρατηγικό της δόγμα για την εθνική της ασφάλειας και για την προστασία των εθνικών της συμφερόντων απαιτούσε αρκετές αλλαγές, συμφωνεί με τις πρόσφατες εξελίξεις.

Παρ’ολα αυτά, οι προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει το Κρεμλίνο δεν περιορίζονται στο στρατιωτικό επίπεδο, αλλά αναπτύσσονται κυρίως στο πολιτικό, το οικονομικό και το τεχνολογικό. Με λίγα λόγια, η Ρωσία θέλει να θωρακιστεί πολιτικά, οικονομικά και παραγωγικά μέσα σε όλο αυτό το ρευστό περιβάλλον. Βέβαια, η έκβαση της στρατιωτικής της εμπλοκής στη Συρία κρίνει πολλά για το μέλλον των γεωπολιτικών συσχετισμών στην Ευρασία, άλλα αυτό είναι κάτι το οποίο θα κρίνει ο χρόνος.

*Υποψήφιος διδάκτορας στο Τμήμα Διεθνών, Ευρωπαϊκών και Περιφερειακών Σπουδών του Παντείου Πανεπιστημίου.

E-mail: niknikitioglou@gmail.com

Πηγή: Περιοδικό «Επίκαιρα» 08.01.2016
www.epikaira.gr

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: