Το ισραηλινό άρμα μάχης Merkava (σημαίνει «άρμα») είναι το παράδειγμα ενός εξελιγμένου οπλικού συστήματος σχεδιασμένο για την αντιμετώπιση πολύ συγκεκριμένων εθνικών απαιτήσεων.

Αν και στις επιδόσεις είναι παρόμοιο με τα Δυτικά άρματα μάχης όπως το γερμανικό Leopard 2 και το αμερικάνικο M1 Abrams, το Merkava διαθέτει πολλά χαρακτηριστικά που δεν συναντιόνται σε άλλα άρματα σύγχρονης σχεδίασης.

Σήμερα θα συγκρίνουμε το Merkava με το Abrams υπό τους όρους των τριών ζωτικών ποιοτικών στοιχείων των αρμάτων: ισχύς πυρός, κινητικότητα και θωράκιση.

Πρώτα, όμως, λίγο παρασκήνιο.

Το Merkava σχεδιάστηκε για πρώτη φορά από τον ισραηλινό στρατηγό Ταλ μετά τις τιτάνιες αρματομαχίες του πολέμου του Γιόμ Κιπουρ. Ο Ταλ ήθελε ένα άρμα που θα έθετε σε προτεραιότητα την προστασία του πληρώματος πάνω απ’ολα τα υπόλοιπα. Το Merkava I εισήλθε σε υπηρεσία το 1978, και είδε την πρώτη μεγάλη δράση στην Επιχείρηση Ειρήνη στην Γαλιλαία το 1982, όπου απέδωσε καλά στις συγκρούσεις με τα συριακά άρματα T-62. Παρόλα αυτά, αρκετά καταστράφηκαν κατά την μάχη, και το Merkava II που ακολούθησε διέθετε αναβαθμισμένη θωράκιση διακένου. Η δεκαετία του 1990 είδε το Merkava III με μια σημαντική αναβάθμιση με πυροβόλο των 120 χιλιοστών, και τελικά το τελευταίο Merkava IV διαθέτει έναν πιο ισχυρό κινητήρα και πρόσφατα εξοπλίστηκε με το εξελιγμένο σύστημα ενεργητικής προστασίας για χρήση εναντίον των αντιαρματικών καθοδηγούμενων πυραύλων και των ρουκετών.

Το Abrams, φυσικά, είναι η κλασική αμερικάνική σχεδίαση που παρουσιάστηκε μέσα στην δεκαετία του 1980 το οποίο συνέτριψε τα σοβιετικής κατασκευής ιρακινά θωρακισμένα στον Πόλεμο του Κόλπου το 1991 χωρίς την απώλεια ούτε ενός άρματος από εχθρικά πυρά. Αν και η φήμη του M1 ως άτρωτο έχει ελαφρώς τσαλακωθεί από τις ελάχιστες απώλειες στον τελευταίο πόλεμο του 2003 στο Ιράκ και πιο πρόσφατα από τη Σαουδική Αραβία στην Υεμένη, το Abrams βοήθησε ακόμη να καθοριστεί το πρότυπο στην αρματική απόδοση που ελάχιστες σχεδιάσεις μπορούν να ανταγωνιστούν. Ο Στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ) βελτιώνει συνεχώς τα πυρομαχικά, το πακέτο θωράκισης και τους αισθητήρες του M1 ώστε να ανταποκρίνεται στην εκάστοτε νεότερη κατάσταση πραγμάτων.

Υπάρχει κάποια περίπτωση τα ισραηλινά Merkava να αντιμετωπίσουν τα M1 σε μάχη;

Ιράκ και Αίγυπτος έχουν πολεμήσει εναντίον του Ιράκ και αυτή τη στιγμή χρησιμοποιούν άρματα μάχης Abrams με υποβαθμισμένη θωράκιση. Ωστόσο, δεδομένης της αξιοπρεπούς σημερινής σχέσης Ισραήλ-Αιγύπτου πολύ πιθανόν να παραμείνει περιορισμένη στις εικοτολογίες των παιχνιδιών στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Έτσι, αυτή η σύγκριση είναι περισσότερο επικεντρωμένη στο πόσο καλά οι δυο σχεδιάσεις υπηρετούν τις ανάγκες των εθνικών στρατών τους.

Ισχύς πυρός:

Merkava VI και M1 αμφότερα είναι οπλισμένα με ισχυρά πυροβόλα των 120 χιλ. με συγκρίσιμες επιδόσεις -μπορούν εύκολα να θέσουν εκτός λειτουργίας τα περισσότερα σοβιετικής εποχής άρματα σε οποιοδήποτε πεδίο μάχης. Το Merkava ίσως να στερείται των βλημάτων απεμπλουτισμένου ουρανίου που είναι διαθέσιμα στα άρματα M1. Τα εν λόγω βλήματα έχουν βελτιστοποιηθεί για την εξουδετέρωση των προηγμένων συστημάτων αντιδραστικής θωράκισης των σύγχρονων ρώσικων αρμάτων -όμως το Ισραήλ δεν έχει αντιμετωπίσει κάποια σημαντική αντίσταση από εχθρικά άρματα από τις αρχές της δεκαετίας του 1980, και δεν ανησυχεί για οποιεσδήποτε εξελιγμένες τεθωρακισμένες απειλές στην γειτονιά του.

Το Merkava μπορεί να εκτοξεύσει αντιαρματικούς πυραύλους από την κάννη του κυρίως οπλισμού του, ενώ το M1 δεν μπορεί. Οι πύραυλοι LAHAT κατακόρυφης προσβολής του Merkava είναι κατάλληλοι για την επίθεση οχημάτων ή ελικοπτέρων (σε λειτουργία άμεσης βολής) σε εξαιρετικά μεγάλες αποστάσεις όπου τα βλήματα των αρμάτων στερούνται ακριβείας και ισχύος πρόσκρουσης. Ωστόσο, πρέπει να τονιστεί οτι πύραυλοι που εξαπολύονται από άρματα μάχης έχουν δει ελάχιστη πραγματική χρήση σε μάχες και στη Δύση αντιμετωπίζονται ως μια κάπως εξειδικευμένη ικανότητα. Αμφότερα τα οχήματα είναι επίσης οπλισμένα με εξελιγμένους αισθητήρες και συστήματα ελέγχου πυρός, όπως επίσης και ζεύξεις δεδομένων για τη δικτύωση με φίλια τεθωρακισμένα.

Τα Merkava και M1 διαθέτουν και τα δύο τηλεχειριζόμενα πολυβόλα, που βοηθούν στην προστασία του πληρώματος κατά την έκθεση τους στην μάχη σε αστικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, το Merkava όντας μοναδικό ανάμεσα στα υπόλοιπα σύγχρονα άρματα είναι οπλισμένο με έναν όλμο 60 χιλ. που μπορεί να εκτελέσει βολές από το εσωτερικού του πύργου. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στο Merkava να ρίξει βλήματα κατά προσωπικού σε στόχους εκτός σκοπευτικής γραμμής -για παράδειγμα, πίσω από ένα τοίχο ή στην αντίπερα πλευρά ενός λόφου. Προσφέρει επίσης στο πλήρωμα επιπρόσθετα μέσα εμπλοκής του εχθρού χωρίς να καταφύγει στις υπερβολικές εκρήξεις του κυρίως οπλισμού του, μια σημαντική παράμετρος στις αντί-ανταρτικές επιχειρήσεις.

Κινητικότητα:

Το M1 έχει σχεδιαστεί για να εμπλέκεται σε ταχυκίνητες επιχειρήσεις τεθωρακισμένων με άρματα πραγματοποιώντας αποφασιστικές προωθήσεις σε μεγάλες αποστάσεις όπως συνέβη στις επιχειρήσεις Καταιγίδα της Ερήμου και Ιρακινή Ελευθερία. Εν αντιθέσει, το Merkava είναι προσανατολισμένο να πληροί τις επιχειρησιακές πραγματικότητες του Ισραήλ που περιλαμβάνουν τον αμυντικό πόλεμο εναντίον ξένης εισβολής και αντί-ανταρτικών επιχειρήσεων σε αστικά περιβάλλοντα και ορεινό έδαφος. Ως εκ τούτου, ενώ το M1Α2 μπορεί να σκίζει το δρόμο με ταχύτητα άνω των 42 μιλιών ανά ώρα (ΜΑΩ), τα πρώτα μοντέλα του Merkava σέρνονται στα χαμηλά -έως μεσαία 30 ΜΑΩ.

Ωστόσο, το Merkava IV διαθέτει έναν αναβαθμισμένο πετρελαιοκινητήρα των 1500 ίππων που το δίνει την ικανότητα να φτάσει τα 40 ΜΑΩ, γεφυρώνοντας το χάσμα σε μεγάλο βαθμό. Ο αεριοστρόβιλος κινητήρας του M1 είναι ένα διαβόητο απαιτητικό τέρας, που περιορίζει το όχημα στην επιχειρησιακή αυτονομία των 265 μιλίων εν συγκρίσει με τα 310 του Merkava IV. Εν τέλει, το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι η ανάρτηση του Merkava είναι βελτιστοποιημένη να διαχειρίζεται το βραχώδες έδαφος των Υψωμάτων Γκολάν.

Το Merkava διαθέτει επίσης ένα επιπλέον χαρακτηριστικό σε αντίθεση με οποιοδήποτε άλλο Δυτικό άρμα μάχης: το διαμέρισμα πυρομαχικών μπορεί να επαναδιαμορφωθεί για να μεταφέρει μια ομάδα τεσσάρων πεζικάριων. Αυτό προορίζεται περισσότερο ως ένα έκτακτο μέσο πεδίου μάχης -δηλαδή για να μεταφερθεί πλήρωμα χτυπημένου άρματος ή τραυματισμένο προσωπικό- αντί ως μια τυποποιημένη τακτική διαδικασία.

Θωράκιση:

Όταν το M1 κατασκευάστηκε για πρώτη φορά στα μέσα της δεκαετίας του 1980, η συνθετική θωράκιση του, Chobham, αντιπροσώπευε μια σημαντική εξέλιξη στην τεχνολογία θωρακίσεων. Η μετωπική θωράκιση του M1 ξεπέρασε τελείως τους περισσοτέρους πρώτης παραγωγής αντιαρματικούς πυραύλους και αποδείχθηκε αδιαπέραστη στα κανονικά διατρητικά βλήματα των 125 χιλιοστών που εκτοξεύθηκαν από τα ιρακινά άρματα μάχης T-72 στον πόλεμο του Κόλπου το 1991. (Έκτοτε η Ρωσία παρουσίασε πολύ πιο ισχυρά βλήματα των 125 χιλιοστών που μπορούν στις μικρότερες αποστάσεις να είναι πιο αποτελεσματικά εναντίον της θωράκισης του M1).

Το αρχικό Merkava I δεν επωφελείτο από την τεχνολογία συνθετικής θωράκισης. Αντ’αυτου, η σχεδίαση των ισραηλινών διέθετε πύργο με επικλινότητα μεγάλου βαθμού που έδωσε στο Merkava κομψότητα διαστημικής εποχής. Η θωράκιση κεκλιμένης πλάκας είναι ουσιαστικά παχύτερη στα περισσότερα εισερχόμενα βλήματα (αναλόγως στην γωνία πρόσκρουσης), και επίσης διαθέτει μικρότερο προφίλ στόχου. Τα μεταγενέστερα μοντέλα Merkava δε διαθέτουν θωράκιση νέας τεχνολογίας, και τώρα η θωράκιση του Merkava IV έχει πακέτο σπονδυλωτής συνθετικής θωράκισης. Αν και ανυπέρβλητη, η θωράκιση του Merkava IV εξακολουθεί να θεωρείται λίγο πιο υποδεέστερη από τη θωράκιση απεμπλουτισμένου ουρανίου του M1A2, το οποίο έχει επωφεληθεί από τις συνεχόμενες αναβαθμίσεις κατά την πάροδο των ετών. Το Merkava IV δεν θα ήταν απαραιτήτως στην κορυφή σε μια σύγκρουση με τα κορυφαία άρματα μάχης του κόσμου.

Ωστόσο, ο Ισραηλινός Στρατός ανησυχεί περισσότερο με την απειλή που ενέχουν οι αντιαρματικοί πύραυλοι που εκτοξεύονται από τους αντάρτες. Στον πόλεμο του 2006 στον Λίβανο, τουλάχιστον 50 Merkava II, III και IV χτυπήθηκαν από βλήματα και IED της Χεζμπολάχ, 21 διατρυπήθηκαν και έξι καταστράφηκαν. Παρόμοιοι πύραυλοι έχουν επίσης αποκομίσει ένα φοβερό κόστος στα σαουδαραβικά άρματα M1 στην Υεμένη -αν και πρέπει να τονιστεί ότι αυτά τα M1 έχουν κατώτερη θωράκιση σε σχέση με αυτά που είναι σε αμερικάνικη υπηρεσία.

Μετά την σύγκρουση του Λιβάνου, οι IDF παρουσίασαν την εκδοσή Merkava IVM Windbreaker που διαθέτει μια ισχυρή αντί-πυραυλικη ικανότητα με το σύστημα ενεργητικής προστασίας (APS) Trophy, το οποίο, χρησιμοποιώντας ραντάρ, μπορεί να εντοπίσει τους εισερχόμενους πυραύλους και επιχειρεί να τους καταρρίψει με μια βολή διασποράς. Το σύστημα προειδοποιεί επίσης τα πληρώματα των αρμάτων για την τοποθεσία απ’οπου προήλθε η απειλή, επιτρέποντας τους να ανταποδώσουν γρήγορα τα πυρά.

Αρκετά ευοίωνα, το Trophy αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματικό στην μάχη, καταρρίπτοντας δεκάδες πυραύλους και ρουκέτες, συμπεριλαμβανομένου τουλάχιστον ενός RPG-29 και ενός AT-14 Kornet. Ούτε ένα άρμα Merkava δεν χάθηκε κατά τις πολεμικές επιχειρήσεις του 2008 και 2014 -παρόλο που ο πόλεμος του 2014 ήταν δαπανηρός για τις Ισραηλινές Δυνάμεις Αυτοάμυνας.

Ο Στρατός των ΗΠΑ ενδιαφέρεται στην προσαρμογή τεχνολογίας APS στα δικά του οχήματα, αλλά καθυστερεί να αποφασίσει για το αν θα προμηθευτεί το Trophy από το εμπόριο ή θα αναπτύξει το εγχώριας κατασκευής Quick Kill APS. Μέχρις ότου να γίνει αυτό, ωστόσο, το M1 θα παραμένει πολύ πιο ευάλωτο στους πυραύλους από ότι το ισραηλινό άρμα μάχης.

Το Merkava διαθέτει αριθμό στοιχείων ασυνήθιστης σχεδίασης τα οποία σχεδιάστηκαν για να βελτιώνουν την επιβίωση του πληρώματος. Για παράδειγμα, ο κινητήρας είναι τοποθετημένος μπροστά από το διαμέρισμα πληρώματος ώστε να απορροφάει κάποια από την ισχύ των εισερχόμενων βλημάτων. Το πίσω σκάφος έχει επίσης μια μικρή θυρίδα που επιτρέπει στο πλήρωμα να εξέλθει με μια σχετική ασφάλεια από το όχημα, όπως επίσης διευκολύνει την μεταφορά φίλιου πεζικού ή τραυματισμένου προσωπικού. Από τις αλυσίδες στο πίσω μέρος του πύργου κρέμονται σφαιρίδια με σκοπό να προκληθεί πρόωρη εκπυρσοκρότηση των πύραυλο-ωθούμενων βομβίδων που έχουν ως στόχο την πιο αδύναμη οπίσθια θωράκιση.

Υπάρχουν, επίσης, τροποποιήσεις για την φιλοξενία των βασικών φυσικών αναγκών του πληρώματος. Για παράδειγμα, το Merkava μπορεί να υπερηφανεύεται για το άριστο σύστημα κλιματισμού που αρμόζει στο περιβάλλον της Μέσης Ανατολής. Υπάρχει ακόμα και ένα προαιρετικό στοιχείο τουαλέτας για την προστασία του πληρώματος από την έκθεση στα εχθρικά πυρά κατά τη διάρκεια των μεγάλων αποστολών. Όπως απεικονίζεται στην ισραηλινή πολεμική ταινία του Λιβάνου, τα πληρώματα των αρμάτων αναγκάστηκαν κάποιες φόρες να παραμείνουν σε δράση για πολλές ημέρες κατά τις αντί-ανταρτικές επιχειρήσεις.

Τελικά, τα Merkava IV και M1A2 αμφότερα ειναι σχεδιασμένα σύμφωνα με διαφορετικά εθνικά πολεμικά δόγματα και επιχειρησιακές απαιτήσεις. Το αμερικάνικο άρμα προορίζεται να πολεμήσει αστραπιαίους πολέμους τύπου Blitzkrieg με κεντρικούς στόχους τα εχθρικά άρματα μάχης, ενώ το Merkava αναμένεται να πολεμήσει αμυντικές μάχες και να παρέχει υποστήριξη στις αντί-αντάρτικές επιχειρήσεις σε αστικά και ορεινά εδάφη. Το M1 ευνοείται από συγκεκριμένες τεχνολογίες που είναι διαθέσιμες στην ισραηλινή βιομηχανία, ιδίως στα πυρομαχικά και την θωράκιση απεμπλουτισμένου ουρανίου. Αφ ‘ετέρου, το Merkava διαθέτει από καιρό μεγαλύτερη έμφαση στην άνεση και προστασία του πληρώματος.

Αν το Merkava IV προσφέρει κάποια μαθήματα στον Στρατό των ΗΠΑ, θα πρέπει να είναι σχετικά με τη σημαντικότητα της ανάπτυξης αποτελεσματικών αντιμέτρων εναντίον των πιο εξελιγμένων αντιαρματικών πυραύλων όπως ο Kornet, τον οποίο, ως στιγμής, ο Στρατός των ΗΠΑ έχει αντιμετωπίσει σε περιορισμένους αριθμούς. Η πολεμική εμπειρία του Merkava IV με το APS Trophy υποδηλώνει ότι η εφαρμογή μιας τέτοιας αναβάθμισης στον στόλο αρμάτων των ΗΠΑ θα μπορούσε να βελτιώσει σημαντικά την επιβίωση τους.

Sebastien Roblin

Απόδοση/Μετάφραση από το nationalinterest.org για την Προέλαση.

One Response

  1. jim40

    Νόμιζα πώς το Μερκάβα έχει και αυτόματη παρακολούθηση στόχου. Κάτι είχε γραφτεί κάποτε και για εντοπιστή ναρκών στο μπροστινό μέρος

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: