Γράφει ο Στάθης Βασιλείου

Το υποβρύχιο ανήκε στον τύπο ΧΧΙ, γνωστό και ως το «ηλεκτρικό υποβρύχιο» (Elektroboot). Η ανάπτυξη του νέου τύπου κρίθηκε επιβεβλημένη όταν, μετά την ανατροπή των ισορροπιών στον Ατλαντικό από τον Απρίλιο του 1943, οι απώλειες υποβρυχίων τύπου VII και IX αποτελούσαν μια αιμορραγία σε πλοία και πληρώματα, που η διοίκηση υποβρυχίων δεν μπορούσε να διαχειριστεί.

Προκειμένου να ανταπεξέλθουν, οι γερμανικές εταιρίες προώθησαν δύο καινοτόμα σχέδια: τον τύπο XVII, ένα υποβρύχιο 300 τόνων παράκτιας περιπολίας προωθούμενο από κινητήρες υπεροξειδίου του υδρογόνου και τον τύπο XXI, ένα βαρύ υποβρύχιο ικανό για ωκεάνεια περιπολία και καταδύσεις σε βάθη 240 μέτρων. Η αστάθεια του υλικού οδήγησε στην εγκατάλειψη του πρώτου τύπου αλλά στη δεύτερη περίπτωση, οι καινοτομίες που ενσωματώθηκαν σε συνδυασμό με τους μεγάλους εσωτερικούς χώρους έθεσαν τις βάσεις για το πιο επιτυχημένο μηχανικά υποβρύχιο του πολέμου και -ίσως- το πρώτο σύγχρονο υποβρύχιο.

Πηγή: https://weltkrieg2.de/ Μάιος 1945 – Υποβρύχια Τύπου XXI αφημένα σε ημιτελή κατάσταση αμέσως μετά τη λήξη του πολέμου, στα ναυπηγεία της Blohm & Voss στο Αμβούργο.

Τα υποβρύχια Type XXI είχαν εκτόπισμα 1.621 τόνους στην επιφάνειας και 1.819 σε κατάδυση. Το μήκος τους ήταν 76,7 μέτρα και το πλάτος τους 8 μέτρα (πτερύγια προπελών). Η σχεδίαση του κήτους ήταν ιδιαίτερα υδροδυναμική ενώ και ο υπερμεγέθης σε σύγκριση με τις παρελθούσεις κλάσεις πύργος ενσωμάτωνε όλα τα συστήματα παρατήρησης και διαχείρισης του σκάφους καθώς και δύο κλειστούς ηλεκτροκίνητους πύργους αντιαεροπορικών πυροβόλων FlaK 30. Η πρόωση εξασφαλιζόταν από δύο εξακύλινδρους υπετροφοδοτούμενους κινητήρες πετρελαίου MAN M6V40/46KBB ισχύος 3.900 ίππων για κίνηση στην επιφάνεια και δύο ζεύγη ηλεκτρικών κινητήρων Siemens-Schuckert σταθερής και αθόρυβης λειτουργίας 4.900 και 223 ίππων αντίστοιχα. Το πλήρωμά τους αποτελείτο από 58 άτομα.

Πηγή: http://www.das-geschichtsbuch.de Φάση από τη ναυπήγηση του πύργου του υποβρυχίου U 2540 στα ναυπηγεία της Blohm & Voss. Το μεγάλο στρογγυλό άνοιγμα προορίζεται να φιλοξενήσει τον ηλεκτροκίνητο πυργίσκο FlaK 30 2×20 mm.

Οι σημαντικότερες καινοτομίες εντοπίζονταν στους ηλεκτροσυσσωρευτές (μπαταρίες) που σε συνδυασμό με τους ηλεκτροκινητήρες εξασφάλιζαν την σχεδόν αθόρυβη κίνηση του πλοίου για 5 μέρες χωρίς την ανάγκη να αναδυθεί. Η δεύτερη ήταν η πρώτη χρήση σε υποβρύχιο του συστήματος Schnorchel, ενός αναπτυσσόμενου περισκοπίου που επέτρεπε τη λήψη καθαρού αέρα από την επιφάνεια χωρίς την ανάδυση και έκθεση του υποβρυχίου. Η συσκευή είχε αναπτυχθεί από τους Βρετανούς στον Α΄Παγκόσμιο Πόλεμο αλλά το Βρετανικό Ναυτικό την απέρριψε. Δοκιμάστηκε επίσης από τους Ιταλούς και Ολλανδούς αλλά οι μαζικές απώλειες υποβρυχίων το 1943 έκαναν τους Γερμανούς να προσαρμόσουν τη συσκευή στα υποβρύχια Τύπου VIIc και IXc αλλά πρώτη φορά στον Τύπο XXI ενσωματώθηκαν από τη σχεδιαστική φάση του. Με τη χρήση Schnorchel το ΧΧΙ μπορούσε να ξαναφορτίσει τις μπαταρίες του μέσα σε 5 μόλις ώρες. Χάρη στη σχεδίασή του και στην υδροδυναμική του σχεδίαση, το υποβρύχιο Type XXI επιτύγχανε υψηλές ταχύτητες 15,6 κόμβων στην επιφάνεια και 17-18 κόμβους σε κατάδυση. Η εμβέλειά του χωρίς ανεφοδιασμό έφτανε τα 15.500 ναυτικά μίλια κινούμενο με 10 κόμβους σε ανάδυση και τα 285 ν.μ με 6 κ. σε κατάδυση.

Πηγή: https://weltkrieg2.de/u-boot-typ-xxi/ Υποβρύχιο Type XXI λίγο μετά την καθέλκυσή του την περίοδο του πολέμου.

Ο οπλισμός του ήταν συγκεντρωμένος στην πλώρη και αποτελείτο από έξι τορπιλοσωλήνες των 53,3 εκατοστών με φόρτο 20 τορπιλών ή μίγμα τορπιλών και ναρκών. Ένα νέας σχεδίασης ηλεκτροκίνητο σύστημα φόρτωσης και μετακίνησης τορπιλών επέτρεπε την ταχύτατη επαναφόρτωση των τορπιλοσωλήνων. Το Τype XXI μπορούσε να εξαπολύσει και τις 20 τορπίλες του μέσα σε 20 λεπτά. Τέλος, ενσωμάτωνε παθητικό και ενεργητικό σόναρ που του επέτρεπε να εξαπολύσει τις τορπίλες κατά του στόχου χωρίς να τον κατοπτεύσει με το περισκόπιο ενώ ενσωμάτωνε και ραντάρ πομπό Type F432 D2 και δέκτη FuMB Ant 3 (χρησιμοποιείτο ήδη με επιτυχία από αεροσκάφη Junkers Ju 88 και Focke-Wulf Fw 200 σε ρόλο ναυτικής περιπολίας).

Πηγή: http://uboat.net/men/commanders/1367.html Ο κυβερνήτης του U 2540, υποπλοίαρχος Ernst von Witzendorff (πρώτος από αριστερά), παρασημοφορημένος με τον Σιδηρούν Σταυρό 2ας Τάξεως. Ο von Wityendorff ξεκίνησε την καριέρα του ως αξιωματικός τορπιλακάτων για να μεταταχθεί στα υποβρύχια το 1940. Μεταξύ άλλων βρέθηκε να υπηρετεί και στην Ελλάδα για ένα περίπου μήνα με τον 23ο Στολίσκο στη βάση της Σαλαμίνας (Δεκ. 1941-Ιαν. 1942).

Το νέο σχέδιο υποβρυχίου θα έφερνε επανάσταση στην διεξαγωγή του πολέμου αν εισερχόταν σε υπηρεσία γρήγορα και σε ικανούς αριθμούς. Οι σημαντικές επιδόσεις του θα του επέτρεπαν να καλύψει μεγάλες θαλάσσιες περιοχές, να εντοπίσει τους στόχους του από απόσταση χάρη στους ισχυρούς αισθητήρες του, να προσεγγίσει αθόρυβα και να χτυπήσει σκληρά διαφεύγοντας στη συνέχεια πλέοντας σε βάθη ατιμωρησίας από τις βόμβες βυθού. Το σχέδιο έλαβε πρώτη προτεραιότητα ακυρώνοντας τη ναυπήγηση άλλων τύπων. Οι σχεδιασμοί καλούσαν για την παραγωγή 1.500 πλοίων (U-2500 to U-4000) με ρυθμούς που θα έφθαναν τα 5 υποβρύχια την εβδομάδα στο απόγειο τους.

Πηγή: http://www.iwm.org.uk/collections/item/object/205194318 Βρετανοί στρατιώτες περιπολούν στα μισοκατεστραμένα ναυπηγεία της B&V στο Αμβούργο δίπλα στις πλώρες τριών υποβρυχίων Type XXI που παρέμειναν ανολοκλήρωτα (Επίσημο Φωτογραφικό Αρχείο βρετανικού Υπουργείου Αεροπορίας).

Ωστόσο, οι τύχες του πολέμου ήταν διαφορετικές. καθυστερήσεις από το διαρκές σφυροκόπημα των βιομηχανικών κέντρων της Γερμανίας από τη μία και η γενικότερη πορεία του πολέμου έκαναν μόλις 118 σκάφη να έχουν περατωθεί σε διάφορες φάσεις στο τέλος Μαΐου του 1945 και μόλις δύο (τα U-2511 και U-3008) παραδόθηκαν και βρίσκονταν σε περιπολία. Κανένα υποβρύχιο Type XXI δεν πέτυχε πλήγμα κατά συμμαχικού πλοίου αν και ο κυβερνήτης του U-2511 ισχυρίστηκε πως είχε ένα βρετανικό καταδρομικό στο στόχαστρο του περισκοπίου του όταν ανακοινώθηκε η συνθηκολόγηση της Γερμανίας. Μετά τον πόλεμο πολλά από τα διασωθέντα Type XXI πέρασαν στην κυριότητα των νικητών και υπηρέτησαν υπό αμερικανική, βρετανική, γαλλική, δυτικογερμανική και σοβιετική σημαία. Η αρτιότητα της σχεδίασής του ήταν τέτοια ώστε αποτέλεσε οδηγό για πολλές σχεδιάσεις όπως την αμερικανική κλάση Τang, τη βρετανική Porpoise και την σοβιετική Whiskey.

Πηγή: https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/2/25/U3008-Flak.jpg | Άποψη του οπισθίου μέρους του πύργου του ΧΧΙ με όλους τους αισθητήρες του ανεπτυγμένους. Διακρίνονται τα περισκόπια παρατήρησης και επίθεσης, το σνόρκελ και το ραντάρ καθώς κι ο ηλεκτροκίνητος πύργος με τα FlaK 30.

Το μοναδικό ΧΧΙ που σώζεται σήμερα είναι το τέως U 2540Wilhelm Bauer”.

Η τρόπιδα τοποθετήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1944 και καθελκύστηκε στις 30 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, ένα ρεκόρ κατασκευής με τα σημερινά δεδομένα αλλά δυστυχώς συνηθισμένο για τους ρυθμούς του πολέμου. Το «Έργον υπ. Αριθμόν 2540» («werk 2524») εντάχθηκε στη δύναμη του ναυτικού στις 16 Ιανουαρίου 1945 υπό τη διοίκηση του βετεράνου κυβερνήτη, υποπλοιάρχου (Kapitänleutnant) Ernst von Witzendorff.

Αρχικά χρησιμοποιήθηκε ως εκπαιδευτικό και αφού άλλαξε αρκετές φορές βάση λόγω του πολέμου, τελικά αυτοβυθίστηκε στις 4 Μαΐου 1945 στον όρμο του Flensburg στα δανο-γερμανικά σύνορα χωρίς να έχει πραγματοποιήσει ούτε μια αποστολή. Το 1957 με την επανίδρυση του γερμανικού ναυτικού το U 2540 ανελκύστηκε και επιδιορθώθηκε για να χρησιμοποιηθεί ως πλατφόρμα δοκιμών νέων συστημάτων και εκπαίδευσης πληρωμάτων. Η νέα γενιά υποβρυχίων του γερμανικού ναυτικού (Type 201, 205, 206) θα αποτελείτο από μικρού μεγέθους, δύσκολα εντοπίσιμα πλοία που θα ενέδρευαν τον αντίπαλο, θα χτυπούσαν ξαφνικά και σκληρά και θα εξαφανίζονταν χάρη στα ανώτερα ηλεκτρονικά τους και το ΧΧΙ θα προσέφερε ένα ιδανικό εκπαιδευτικό στόλου.

Έλαβε το όνομα του Βαυαρού μηχανικού Wilhelm Bauer που το 1853 ναυπήγησε το πρώτο γερμανικό υποβρύχιο. To 1970 παραδόθηκε σε πολιτικό προσωπικό για δοκιμές ηλεκτρονικών συστημάτων αλλά ένα ατύχημα με το αντιτορπιλικό Ζ 3 (D 172) έπεισε τους πάντες ότι η ώρα του παροπλισμού είχε φτάσει. Το 1982 το Γερμανικό Ναυτικό ανακοίνωσε την πώληση του σκάφους που ανέλαβε μια ομάδα χορηγών υπό το σχήμα του Γερμανικού Ναυτικού Μουσείου. Μετά από την αποκατάσταση του υποβρυχίου στην μορφή που είχε στον Β΄ΠΠ και εκτεταμένες παρεμβάσεις στο εσωτερικό του ώστε να γίνει επισκέψιμο από το κοινό, το “Wilhelm Bauer” αποτέλεσε πλωτό ναυτικό μουσείο και εκτίθεται στο παλιό λιμάνι του Bremerhaven.

Φωτογραφίες: ©Στάθης Βασιλείου

3 Σχόλια

  1. geoexplorer72

    Μπράβο σας πολύ ωραίο άρθρο, δεν γνώριζα οτι δεν είχε λάβει μέρος ούτε σε μια αποστολή. Δεν ξέρω εαν έχετε αναφερθεί στο παρελθόν, αλλά θα ήταν ενδιαφέρον να βλέπαμε κάτι για το Ιταλικό ναυτικό στο Β’ Παγκόσμιο πόλεμο , δεν είναι πολύ συχνό θέμα. Σύντομα με την εθνική επέτειο θα είναι και επίκαιρο. Καλή συνέχεια.

    Απάντηση
    • eav2

      Ευχαριστούμε για τα καλά σας λόγια!

      Πρόθεση μας είναι να εμπλουτιστεί το άρθρο με πλήθος φωτογραφιών από το εσωτερικό του για να έχουμε μια εικόνα του ιδιαίτερου «κόσμου των υποβρυχίων».

      Για άρθρα με θέμα το ιταλικό ναυτικό, αναμείνατε προσεχώς!

      Απάντηση
      • ΓΣ

        Συγχαρητήρια για το άρθρο και τις φωτογραφίες. Ευχαριστούμε.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: