Γράφει ο Στάθης Βασιλείου

Το θωρηκτό Jean Bart ήταν το δεύτερο πλοίο της κλάσης Richelieu που ξεκίνησε να ναυπηγείται λίγο πριν τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η κλάση Richelieu σχεδιάστηκε με βάση τους περιορισμούς της Συνθήκης της Ουάσιγκτον για τους ναυτικούς εξοπλισμούς και με στόχο την αντιμετώπιση των ιταλικών θωρηκτών της εποχής. Ενσωμάτωνε όλη τη σύγχρονη τεχνολογία στις επικοινωνίες και την ηλεκτρονική διεύθυνση του πυροβολικού του αλλά είχε μάλλον ασύμμετρη και ασυνήθιστη διευθέτηση των πυροβόλων του, με δύο τετραπλούς πύργους πυροβόλων των 380 mm στην πλώρη, μπροστά από την υπερκατασκευή και κανέναν πίσω από αυτήν.

Η ναυπήγηση του Jean Bart δεν είχε τελειώσει όταν τον Ιούνιο του 1940 ο γερμανικός στρατός εισέβαλε και σάρωσε τη Γαλλία. Ανίκανο να κινηθεί μόνο του, ρυμουλκήθηκε από την Τουλόν στην Καζαμπλάνκα όπου θα παρέμενε το υπόλοιπο του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του εκεί, οι Γερμανοί δεν είχαν δικαίωμα να το διεκδικήσουν καθώς οι υπερπόντιες αποικίες της Γαλλίας παρέμειναν εκτός μητροπολιτικού εδάφους. Το Jean Bart ολοκλήρωσε την εγκατάσταση ηλεκτρονικού εξοπλισμού του αλλά καθώς οι ναυπηγικές εγκαταστάσεις δεν επέτρεπαν εργασίες. παρέμεινε σαν πλωτό πολυβολείο ενώ τα αντιαεροπορικά του όπλα αφαιρέθηκαν και ενίσχυσαν τις άμυνες του λιμανιού.

Το 1942, με τις αποβάσεις των Αμερικανικών δυνάμεων στο Οράν (επιχείρηση «Torch») μόλις λίγα χιλιόμετρα από την Καζαμπλάνκα, το Jean Bart έλαβε το βάπτισμα του πυρός, καθώς η κυβέρνηση του Βισύ που είχε την διοίκηση των αποικιών στη Βόρεια Αφρική, εναντιώθηκε στις συμμαχικές δυνάμεις. Το Jean Bart άνοιξε πυρ στις 8 Νοεμβρίου 1942 εναντίον των συμμαχικών πλοίων με τα πυροβόλα των 380 mm του αλλά δέχτηκε πυρά από το θωρηκτό USS Massachusetts και τα αεροσκάφη καθέτου εφορμήσεως του αεροπλανοφόρου USS Ranger. Μετά το 5ο πλήγμα τα πυροβόλα του σίγησαν ενώ μια οβίδα των 406 mm εξερράγη σε μια αποθήκη πυρομαχικών των 152 mm. Ευτυχώς για το γαλλικό θωρηκτό, η αποθήκη ήταν άδεια καθώς ο οπλισμός και τα πυρομαχικά του είχαν αφαιρεθεί ή δεν είχαν τοποθετηθεί αλλιώς τα αποτελέσματα θα ήταν καταστροφικά. Δυο μέρες μετά, ύστερα από επισκευές, το jean Bart άνοιξε ξανά πυρ δεχόμενο νέες επιθέσεις από το USS Ranger με αποτέλεσμα να πάρει νερά και να βυθιστεί στο σημείο αγκυροβολίας του.

Το Jean Bart έχοντας υποστεί σημαντικές ζημιές το 1942 στο λιμάνι της Καζαμπλάνκας

Με τη μεταστροφή των δυνάμεων της Γαλλίας στην Αφρική στο πλευρό των Συμμάχων, το jean Bart ανελκύστηκε και επισκευάστηκε πρόχειρα. Ήταν από τα λίγα βαρέα πολεμικά στα χέρια των Ελεύθερων Γάλλων και η εξόριστη κυβέρνηση ζήτησε μετ’επιτάσεως την επαναφορά του σε υπηρεσία με αμερικανικό οπλισμό σε αμερικανικά ναυπηγεία. Οι ΗΠΑ απάντησαν με δύο προτάσεις αναβάθμισης με πυροβόλα Bofors, Oerlikon των 20 mm και δίδυμους πύργους των 5 in. ενώ τα βαρέα πυροβόλα του θα αφαιρούνταν με το θωρηκτό να δέχεται τον οπλισμό του παλιού θωρηκτού Lorraine, που είχε παροπλιστεί στο Σουέζ. Οι Αμερικανοί πρότειναν επίσης την ανακατανομή του εξοπλισμού του ώστε να φέρει 6 αεροπλάνα βομβαρδισμού Grumman Avenger ή Fairey Barracuda και μαχητικά δίωξης Hellcat ή Seafire fighters. Οι αναβαθμίσεις δεν έγιναν ποτέ και το JB παρέμεινε στην Καζαμπλάνκα.

Με τη λήξη του πολέμου, το Γαλλικό Ναυτικό δεν ήθελε να οδηγήσει το πλοίο στο διαλυτήριο. Διάφορες προτάσεις επανεξοπλισμού του προτάθηκαν ενώ ο προπολεμικός οπλισμός του αφαιρείτο, όπως επίσης και τα όπλα που βρέθηκαν ευκαιριακά και ενσωματώθηκαν στη σύνθεσή του. Μια επαναστατική πρόταση ήθελε το Jean Bart να επανασχεδιαστεί και να ανακατασκευαστεί σαν αεροπλανοφόρο. Το νέο πλοίο θα εκτόπιζε 40,000 τόνους και θα έφερε 40-54 αεροσκάφη. Η ανακατασκευή του θα διαρκούσε τουλάχιστον 5 χρόνια. Η πρόταση απορρίφθηκε, παρά την αποδεδειγμένη αξία των αεροπλανοφόρων στο σύγχρονο ναυτικό πόλεμο, λόγω του κόστους, της χαμηλής απόδοσης (τα σύγχρονα βρετανικά Α/Φ έφεραν διπλάσιο αριθμό αεροσκαφών με μικρότερο εκτόπισμα) και της θέλησης ισχυρών φωνών στο ναυτικό να διατηρηθεί το πλοίο ως θωρηκτό. Το 1945, το JB άφησε την Καζαμπλάνκα για το Χερβούργο κι από εκεί για τη Βρέστη όπου με αργές εργασίες ανανέωσε σταδιακά τον ηλεκτρονικό του εξοπλισμό κι έλαβε 4 από τα 8 πυροβόλα των 380 mm που του αναλογούσαν και τα μισά τρίδυμα των 155 mm στην πρύμνη. Ο οπλισμός των Α/Α πυροβόλων (8x 4 Bofors των 40 mm και 20x Oerlikon 20 mm) αφαιρέθηκε για τα γαλλικά 12x δίδυμα των 100 mm και 14 δίδυμα των 57 mm. Το Jean Bart βγήκε από το ναυπηγείο το 1949 και κηρύχθηκε επιχειρησιακό το επόμενο έτος.

Επιστροφή του Jean Bart (χωρίς τον οπλισμό του) στη Γαλλία το 1945

Το 1956, το Jean Bart έλαβε μέρος στην πρώτη του αποστολή υποστηρίζοντας την Αγγλο-Γαλλική επέμβαση στη διώρυγα του Σουέζ. Η απόδοσή του ήταν μάλλον άδοξη καθώς έβαλε μόνο μία ομοβροντία με τέσσερα πυροβόλα των 380 mm. Η επιχείρηση απέδειξε πως η εποχή των θωρηκτών είχε λήξει αφού οι αλεξιπτωτιστές υποστηρίχθηκαν με πυρά από τα αεροσκάφη Corsair των αεροπλανοφόρων Arromanches και La Fayette (πρώην HMS Colossus και USS Langley αντίστοιχα). Το 1957, μια τελευταία πρόταση για τη διατήρησή του σε υπηρεσία ήταν να μετατραπεί σε βαρύ πυραυλοφόρο καταδρομικό αντι-αεροπορικού πολέμου κατά το πρότυπο του USS Mississippi. Η πρόταση καλούσε για αντικατάσταση του μέσου πυροβολικού του με τα νέα πυροβόλα διπλού ρόλου των 100 mm και των βαρέων πυροβόλων του με αμερικανικούς πυραύλους Terrier -ελλείψει πυραύλων γαλλικής κατασκευής εκείνη την εποχή. Η πρόταση απορρίφθηκε, Μια άλλη πρόταση, για τη μετατροπή του σε πυρηνοκίνητο πλοίο, εγκρίθηκε αλλά αντί του Jean Bart προκρίθηκε το καταδρομικό De Grasse. Το 1961, το πλοίο αποσύρθηκε και μετατράπηκε σε σχολή πυροβολικού εν όρμω μέχρι τον παροπλισμό του το 1969.

Το Jean Bart ενσωμάτωσε στη σύντομη ζωή του όλη την αισιοδοξία του γαλλικού ναυτικού για τη σύγχρονη ναυτική τεχνολογία αλλά οι τύχες του πολέμου και οι περιστάσεις το κατέστησαν άτυχο. Η μεγαλύτερη προσφορά του ήταν η διήμερη μάχη εξ αγκυροβολίου που έδωσε ενάντια στον συμμαχικό στόλο στη ναυμαχία της Καζαμπλάνκας και η μετακίνηση που παρείχε στους αλεξιπτωτιστές του 1ου Συντάγματος της Λεγεώνας των Ξένων (1er REP) από το Αλγέρι στην Κύπρο για να λάβουν μέρος στην επιχείρηση Kadesh. Δεν πήρε μέρος στον πόλεμο και δεν ανέλαβε δράση στα βαθιά νερά, όπως φαντάζονταν όσοι το ναυπήγησαν και το χρηματοδότησαν αλλά σίγουρα άφησε πολλές αναμνήσεις σε όσους έζησαν και διανυκτέρευσαν σε αυτό. Το «πειραματικό» πλοίο είδε την καριέρα του να εμπλέκεται στον πόλεμο και τις κατακλυσμικές αλλαγές που κάθε μεγάλη πολεμική σύγκρουση φέρνει, ειδικά για τα «παραδοσιακά όπλα» όπως είναι τα θωρηκτά.

One Response

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: