Η εξέλιξη του μελλοντικού Σοβιετικού άρματος μάχης της δεκαετία του 1980 αποτελούσε τη συνέχεια των εργασιών που άρχισαν τη δεκαετία του 1970 υπό την ονομασία “Project 101”. Η ανάγκη για την ανάπτυξη του νέου άρματος μάχης υπαγορεύθηκε απο την εξέλιξη των αρμάτων μάχης νέας γενιάς των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) και του NATO. Η σπουδαιότητα αυτής της εργασίας έγινε αντιληπτή από τον Νικολάι Σόμιν, τον νέο αρχισχεδιαστή του γραφείου μελετών Χάρκοβο, ο οποίος διαδέχθηκε τον Αλεξάντερ Μοροζώφ μετά την συνταξιοδότηση του το 1976. Η εξέλιξη του άρματος είχε δύο κατευθύνσεις – συμβατική διάταξη με τριμελές πλήρωμα και μη επανδρωμένο πύργο, η οποία ήταν γνωστή με την ονομασία “Object 490A” και μετέπειτα ως “Object 477” και την μη συμβατική διμελή σχεδίαση γνωστή ως “Object 490”. Το έργο (project) “490” που εξελίχθηκε τη δεκαετία του 1980 αναπτύχθηκε από τον Ευγένιο Μοροζώφ, υιό του διάσημου σχεδιαστή αρμάτων μάχης T-34, T-54, T-64, Αλεξάντερ Μοροζώφ.

Τα κύρια χαρακτηριστικά του “Object 490” ήταν:

-Το πλήρωμα αποτελούνταν από δύο άτομα -αρχηγό/πυροβολητή και οδηγό. Μείωθηκε το πλήρωμα στα δυο άτομα και τοποθετήθηκαν μεσα σε εναν συμπαγή, καλά προστατευόμενο, θάλαμο. Ανάλογα με την συγκεκριμένη διάταξη, αυτό προσέφερε εξοικονόμηση χώρου μέχρι 1,2m³.

-Η χρήση υδροπνευματικής ανάρτησης. Εκτός από την επίλυση του κύριου προβλήματος -αύξηση των μέσων ταχυτήτων με βελτίωση της ομαλής κύλισης του άρματος, αυτό επιτρέπει τον ελέγχο της εδαφικής ανοχής του άρματος, το οποίο αυξάνει την κινητικότητα και ικανότητα επιβίωσης στην μάχη. Επιπλέον, με τον έλεγχο της υδροπνευματικής ανάρτησης αλλάζει η γωνία του σκάφους που επιτρέπει την αύξηση της καθ’ ύψος γωνίας του πυροβόλου.

-Δημιουργία ενός ειδικού θωρακισμένου οχήματος ανεφοδιασμού/αναχορηγίας για τον ανεφοδιασμό με καύσιμα και την αναχορηγία με πυρομαχικά που θα μπορεί να συνοδεύει το άρμα μάχης μεσα στον ίδιο σχηματισμό, να ξεπερνά τα σκληρά φυσικά και τεχνητά εμπόδια, να διέρχεται μέσα από το έδαφος περιοχών μολυσμένων με πυρηνικά. Στις διατάξεις no. 1 και no. 2, υποτίθεται οτι θα εκτελούσε τον ανεφοδιασμό καυσίμου και την ανατροφοδοσία πυρομαχικών του άρματος μάχης χωρίς τα πληρώματα να εγκαταλείπουν το άρμα και το όχημα υποστήριξης.

Ο Μοροζώφ Ευγένιος Αλεξαντροβίτς Αναπληρωτής Αρχισχεδιαστής της KMDB, Επικεφαλής Προηγμένων Σχεδίων. «Είναι πολύ πιθανόν πως εκτός από την αυτοματοποίηση κάποιων από τους χειρισμούς του πληρώματος μάχης, θα απαιτηθούν οργανωτικά μέτρα και η αναθεώρηση των παρωχημένων απόψεων και ιδεών.» Μοροζώφ Ε. Α.

Ο Νικολάι Αλεξάνδροβιτς Σόμιν. Για λόγους υγείας στη θέση του Α.Α. Μοροζώφ υπήρχαν δύο υποψήφιοι – Ν.Α. Σόμιν και Ε.Α. Μοροζώφ. Απο τον Μάιο του 1976 ώς τον Μάιο του 1990 ο Ν.Α. Σόμιν διοίκησε στο γραφείο μελετών τεθωρακισμένων Χάρκοβο.

Κάποια ζητήματα σχετικά με τη δημιουργία του ελπιδοφόρου άρματος της δεκαετίας του 1980 περιγράφονται στο βιβλίο του Γιου. Μ. Απούτκιν (σχεδιαστή προηγμένων συστημάτων ελέγχου πυρός και πληροφοριών του μελλοντικού Σοβιετικού άρματος μάχης), THE LAST CHARGE OF SOVIET TANK BUILDERS – diary of the participant of the development of the Boxer tank (στα Ρωσικά).

Ακολουθούν κάποια αποσπάσματα από το βιβλίο σχετικά με την επιλογή των διαρρυθμίσεων των δύο ή τριών μελών πληρώματος άρματος οι οποίες ήταν υπό εξέταση τη δεκαετία του 1980:

11 Ιουλίου 1980: Ο Βορόνιν ήρθε να δει το έργο του μελλοντικού μας άρματος, μαζί του ήταν οι Ανισένκο, Χουμπαρένκο και Ρασιτσκι. Ο Μοροζώφ ήταν σε διακοπές.

Παρουσιάστηκαν οι δυο επιλογές: Ο Μαζουρένκο με το πλήρωμα των δύο ατόμων και ο Κοβαλιούχ με το πλήρωμα των τριών, με νέο πυροβόλο 130 χιλιοστών και πυροβολητή και αρχηγό στα αριστερά του πυροβόλου. Στους τομείς τους ανέφεραν όλα τα καθήκοντα. Ο Σοφκόφσκι παρουσίασε το σύμπλεγμα διαχείρισης, παρευρέθηκα στην αναφορά του Σοφκόφσκι (πρώτη φορά ήμουν σε συγκέντρωση αυτού του επιπέδου). Ένιωσα οτι ο Βορόνιν προσπαθούσε να καταλάβει και να αξιολογήσει τις επιλογές.

Παραδόξως, η αναφορά του Σοφκόφσκι ήταν πολύ καλή, το οποίο παρατήρησε κι ο Βορόνιν. Τα υλικά μου, κατά την ανάλυση των χειριστηρίων και επιλογών χειρισμού για τα δύο ή τα τρία άτομα, παρουσιάστηκαν με επιτυχία.

Γενικά, ο Βορόνιν αντέδρασε θετικά στο σύμπλεγμα. Το πιο εκπληκτικό πράγμα είναι ότι όλοι υποστήριξαν το πλήρωμα των δυο ατόμων, το οποίο σημαίνει οτι κανείς δεν προσπάθησε να το αμφισβητήσει.

25-26 Μαρτίου 1982: Πραγματοποιήθηκε σύγκληση του Συμβουλίου Αρχισχεδιαστών για να επιλεχθεί η έκδοση του “Topol” στο οποίο παρίσταντο σχεδόν όλοι οι επικεφαλής. Εξετάζοντας τις δύο επιλογές, η πλειοψηφία ήταν υπέρ της έκδοσης του Κοβαλιούχ (τριμελή). Η παρουσίαση του Μοροζώφ ήταν ελλιπής και υπήρξε η αίσθηση ότι η έκδοση του ήταν αδούλευτη. Στο τέλος, ο Σόμιν πήρε το λόγο και είπε ότι μέσα στην καρδία του ήταν το διμελές άρμα μάχης, αλλά το θέμα του χειρισμού και ελέγχου του άρματος ήταν πρακτικά δύσκολο, οπότε δεν μπορούσε να προχωρήσει μ’ αυτή την επιλογή. Αποδέχθηκε την έκδοση του Κοβαλίουχ.

1:10 ξύλινο μοντέλο της τριμελούς έκδοσης του μελλοντικού Σοβιετικού άρματος μάχης “Object 490A”. Το 1:1 ξύλινο μοντέλο κατασκευάστηκε το 1983, αργότερα κατασκευάστηκαν και δοκιμάστηκαν 2 πρωτότυπα.

9 Δεκεμβρίου 1982: Μετά από αίτημα μας προς το Νοβομπιρίσκ ήρθαν οι Μπλινώφ και Καρμάκωφ. Προσκλήθηκαν απο τον Ευγένιο Μοροζώφ για τα σκοπευτικά συστήματα της διμελούς έκδοσης. Σύμφωνα με τα λεγόμενα τους διαπίστωσα ότι είχαν διάθεση να εργαστούν, αλλά θα κατασκεύαζαν μόνο τα όργανα, όχι το συγκρότημα σκοπευτικών.

13 Ιανουαρίου 1986: Μετά την επιστροφή μου από την Μόσχα, ενημερώθηκα σχετικά με την υπογραφή της απόφασης για την τοποθέτηση μου ως επικεφαλής του τμήματος, παρά τις προσπάθειες μου, ο Ισάεφ δεν ήθελε να παραδώσει το τμήμα οπτικών οργάνων.

Το γραφείο μελετών χωρίστηκε στα δύο. Ουσιαστικά ήμουν ομοιόβαθμός με τον Ισάεφ, αλλά οι Πολίς και Ισάεφ δεν που επέτρεψαν να λύσω τα οργανωτικά προβλήματα.

Ο Μορόζωφ απομακρύνθηκε, ο Κοβαλιούχ έγινε ο νέος αρχισχεδιαστής του νέου έργου άρματος μάχης. Το γραφείο μελετών βρίσκονταν σε αναβρασμό και όλοι συζητούσαν που και πότε θα τοποθετηθούν, οι εργασίες, λόγω αυτών των γεγονότων, είχαν ανασταλεί.

Όμως αξίζει να αναφερθεί οτι οι εργασίες πάνω στο ελπιδοφόρο άρμα μάχης με το διμελές πλήρωμα “Object 490”, όπως επίσης και η εξέλιξη του, προχώρησε μέχρι τον θάνατο του Ευγένιου Μοροζώφ, το 1991. Οι εργασίες αυτές κατέληξαν στην εξέλιξη της ιδέας του διμελούς άρματος με την ωρίμανση της ιδέας η οποία σταμάτησε με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 (όπως επίσης και με την αρχή του τέλους των ανταγωνιστών του).

Η πιθανότητα επίλυσης των προβλημάτων σχετικά με την κατασκευή ενός άρματος με διμελές πλήρωμα επιβεβαιώθηκε απο τις εργασίες στο έργο άρματος μάχης “Object 299” που σχεδιάστηκε στο γραφείο Στετσμας στο Λένινγκραντ στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Μελέτες σχετικά με την πιθανότητα δημιουργίας ενός ελπιδοφόρου άρματος μάχης στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ) και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας επιβεβαίωσαν επίσης τις βασικές δυνατότητες ενός τέτοιου άρματος μάχης.

-Rainer Glas and Rolf Hilmes Shaping Germany’s Leopard 2 tank for the Future. International Defense Review, 1995.
-Scott Gourley. Latest Future Combat System Plan Unveiled. Jane’s Defence Weekly, 2 July 1997, р. 26-28.
-Sandra I.Erwin. Tank Designers, Operators Profess «Small Is Beautiful». National Defense, September 1998, v.83, No 540, p. 13-15

…ένα πειραματικό πρόγραμμα βοήθησε να αποδειχθεί ότι δυο άνθρωποι μπορούν να διαχειριστούν ολόκληρο το συγκρότημα μάχης. Αλλά η εφαρμογή αυτής της εξέλιξης είναι εφικτή μόνο αν συγκεντρωθούν θετικά αποτελέσματα στις ακόλουθες περιοχές: Αυτοματισμός, Τεχνολογία Σύζευξης Οπτικών Αισθητήρων και Τεχνολογία Οθονών.

(Hans-Dieter Roth. Systemtechnische Umsetzung Neuer Technologien bei Kampffahrzeugen Schlüsseltechnologien für das Heer, 2001, S. 15-17).

Στην αυγή της εποχής των αρμάτων μάχης ουδείς μπορούσε να φανταστεί ένα άρμα μάχης με πλήρωμα τεσσάρων ή πέντε ατόμων, εκείνη την εποχή δεν μπορούσαν να το κατασκευάσουν χωρίς δωδεκαμελές πλήρωμα. Αλλά αυτές οι εποχές έχουν ξεχαστεί προ πολλού…

Άρμα μάχης Tank 525 “Siegfried” και το πλήρωμα του μετά την μάχη.

Περιγραφή διαρρύθμισης

Μειώθηκε το πλήρωμα στα δύο μέλη και εγκαταστάθηκε σε έναν μικρού μεγέθους, καλά προστατευόμενο θάλαμο με αυτοματισμούς στις λειτουργίες που εκτελούνται από τους αρματιστές. Η κύρια υποχρέωση ελέγχου του πυροβόλου και της μετακίνησης του άρματος από δύο χειριστές δεν προκαλεί προβλήματα. Και οι δύο χώροι εργασίας ήταν εξοπλισμένοι με παρόμοιο πακέτο οργάνων και χειριστηρίων άρματος που διασφαλίζουν την πλήρη αλληλοεπικάλυψη των καθηκόντων των μελών του πληρώματος. Κάθε χώρος εργασίας ήταν εφοδιασμένος με δύο οθόνες, έναν πινάκα ελέγχου ενοποιημένων συστημάτων πυρός και κίνησης. Ξεκινώντας με τη δεύτερη έκδοση της διαρρύθμισης, δόθηκε βαρύτητα στην χρήση ελπιδοφόρων λύσεων για την παροχή της δυνατότητας μετάδοσης εικόνας και πληροφοριών -συνδέσεων οπτικής ίνας, κεντρικό σύστημα ψηφιακού υπολογιστή, κάμερες τηλεόρασης.

Τελευταία παραλλαγή σχεδιασμού “Object 490”. Οι πλάγιες διαγραμμίσεις δείχνουν την τοποθεσία των πυρομαχικών και καυσίμων. Αυτή η γενική διάταξη είναι παρόμοια με τις υπόλοιπες σχεδιαστικές παραλλαγές αυτού του έργου.

Ο χειρισμός του συστήματος πηδαλιουχίας διεύθυνσης (οδήγησης) υποτίθεται πως θα εκτελούνταν με την βοήθεια ενός συστήματος οδήγησης στερεοσκοπικής κάμερας (STV). Εγκατεστημένο στο εμπρόσθιο μέρος του σκάφους. Για την οδήγηση σε οπισθοπορεία, μια κάμερα τηλεόρασης ήταν τοποθετημένη στην πρύμνη του σκάφους του άρματος. Η οπισθοπορεία με ταχύτητα των 30 χιλιομέτρων ανά ώρα (ΧΑΩ) μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την κινητικότητα και την ικανότητα επιβίωσης (survivability) μειώνοντας την πιθανότητα προσβολής της οπίσθιας πλευρά του άρματος στο πεδίο της μάχης. Η στατική ορατότητα πραγματοποιούνταν με τη χρήση 8 συσκευών παρατήρησης ημέρας με σύνδεσή οπτικής ίνας. Το σύστημα παρείχε παρατήρηση 360 μοιρών σε κάθε μέλος του πληρώματος χωρίς την παρεμπόδιση της παρατήρησης από στοιχεία της σχεδιαστικής αρχιτεκτονικής που ήταν εγκατεστημένα πάνω στο πύργο (δεν υπήρχαν τυφλές περιοχές). Η εγκατάσταση τέτοιων συσκευών ελαχιστοποιούσε την αποδυνάμωση της θωράκισης και την προστασία από την ακτινοβολία που προκαλούνταν από τις αναγκαίες οπές στην οροφή του πύργου για την εγκατάσταση των περισκοπίων των συσκευών νυχτερινής παρατήρησης.

Επιπλέον, η κάμερα τηλεόρασης υποτίθεται ότι θα εγκαθίσταται πάνω στον σωλήνα παροχής αέρα (OPVT), η οποία θα απλοποιούσε σε μεγάλο βαθμό την υποβρύχια οδήγηση. Η χρήση της κάμερας προβλέφθηκε για την οδήγηση σε σχηματισμό φάλαγγα, όταν η ορατότητα μειώνεται σημαντικά από την σκόνη των προπορευόμενων αρμάτων μάχης. Επιπλέον, η εισαγωγή αέρα για τον κινητήρα πραγματοποιούνταν μέσω του σωλήνα παροχής αέρα από το πάνω μέρος του αρμάρμα, οσο λίγότερα τα στρώματα σκόνης τόσο πιο αυξημένο το όριο ζωής του κινητήρα. Η ανύψωση του σωλήνα παροχής αέρα στο “490” δεν απαιτούσε την έξοδο του πληρώματος από το άρμα και μπορούσε να πραγματοποιηθεί αυτόματα.

Η κάμερα οπισθοπορείας είναι τοποθετημένη πάνω στο αλεξιβόρβορο της αριστερής ερπύστριας (στο δοκιμαστικό άρμα). Ο σωλήνας παροχής αέρα μαζί με την κάμερα τηλεόρασης τοποθετήθηκε στο πίσω μέρος του πύργου του άρματος, ο οποίος όχι μόνο απλοποιούσε την οδήγηση σε κατάδυση, αλλά επίσης επέτρεπε την κίνηση σε σχηματισμό φάλαγγας και την παρατήρηση των στόχων από θέση κάλυψης πύργου, πίσω από εμπόδια, αναχώματα και εδαφικές εξάρσεις.

Κατά τη κατασκευή του “Object 490” δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στο ειδικό βάρος της διαρρύθμισης (αποφεύχθηκε η τοποθέτηση αντιστρεπτικών δοκών στο πάτωμα του άρματος, βελτιώθηκε το σχήμα και οι συνολικές διαστάσεις των συστημάτων που τοποθετήθηκαν πάνω στο άρμα μάχης), μειώθηκε το ειδικό βάρος, οι διαστάσεις και αυξήθηκε η survivability του άρματος. Έπρεπε χωρίς την πρόσληψη βάρους (έκδοση 1 και 2 -41500 κιλά) και διαστάσεων να κατασκευαστεί ένα άρμα μάχης με σημαντική αύξηση των επιχειρησιακών ποιοτικών χαρακτηριστικών. Αυτό δεν μπορούσε να επιτευχθεί αυξάνοντας μόνο την κλίση (LOS) και το βάρος της θωράκισης. Ωστόσο, παράλληλα με τη χρήση των τελευταίων επιτευγμάτων στο πεδίο των τεχνολογιων θωρακίσεων και των συστημάτων ενεργής προστασίας (APS), ενσωματώθηκαν στη σχεδίαση της θωράκισης του άρματος οι εμπρόσθιες δεξαμενές καυσίμου, οι οποίες καθιστούσαν εφικτή την θυσία (μέρος του καυσίμου) των δευτερευόντων κριτηρίων για την υλοποίηση των πιο πρωτευόντων – την επιβίωση του πληρώματος και τη διατήρηση της κινητικότητας του άρματος.

Δεν επιλύθηκε αριθμός ζητημάτων σχετικά με τη συντήρηση του οχήματος με το διμελές πλήρωμα και το ζήτημα με τη διοίκηση και τον έλεγχο της μονάδας από τον Αρχηγό-Πυροβολητή από τη θέση του Αρχηγού άρματος.

Την ίδια στιγμή, δεν θεωρήθηκε ορθό να εξεταστεί η πιθανότητα ενός υποσχόμενου άρματος μάχης με διαφορετικό εννοιολογικό πεδίο οργάνων και ιδεολογία που θα βασιζόταν στους ελέγχους και τους χειρισμούς ενός υφιστάμενου άρματος μαζικής παραγωγής όπως αναφέρει στο βιβλίο του ο Γιου. Μ. Απούκτιν.

Απόσπασμα:

2 Ιουνίου 1980: Ξαφνικά ο Μοροζώφ απαίτησε, κατόπιν διαταγής του Σόμιν, την υποβολή, εντός δύο εβδομάδων, των υλικών για τα διμελή και τριμελή πληρώματα καθώς και τη λογική του διμελούς πληρώματος. Είναι αναγκαία η υλοποίηση αυτής της εργασίας μαζί με τον Ντιντορένκο.

Όταν ξεκίνησαν οι συζητήσεις σχετικά με τη διαρρύθμιση του άρματος με το διμελές πλήρωμα, άρχισα να ενδιαφέρομαι για την ικανότητα του πληρώματος να ελέγχει και χειρίζεται το άρμα και τα περίπλοκα συστήματα του, και με δική μου πρωτοβουλία, άρχισα να αναλύω το φορτίο εργασίας του πληρώματος μάχης ενός άρματος μάχης μαζικής παραγωγής. Κανείς δεν είχε κάνει ως στιγμής μια παρόμοια εργασία πριν από εμάς και έδωσα οδηγίες στον Ντιντορένκο να συλλέξει σχετικές πληροφορίες από τα εξειδικευμένα τμήματα του γραφείου μελετών σχετικά με τα χειριστήρια τους ελέγχους και το φορτίο λειτουργιών των μελών πληρώματος. Τότε, αρχίσαμε να παραλαμβάνουμε διαβαθμισμένες πληροφορίες σχετικά με την εργονομία στη στρατιωτική τεχνολογία, συμπεριλαμβανομένου του φορτιού εργασίας του πληρώματος στοστο διαστημόπλοιο Σογίουζ.

Όταν συγκεντρώσαμε όλους τους χειρισμούς των μελών πληρωμάτων, διαπιστώθηκε οτι ήταν πολυ περισσότεροι από αυτούς του διαστημοπλοίου Σογίουζ. Εαν, για να το πετάξεις έπρεπε, για πολλά χρόνια, να εκπαιδεύσεις αξιωματικούς με βαθμό Συνταγματάρχη, το πλήρωμα άρματος αποτελείται κυρίως από στρατιώτες 18 ως 20 ετών, και αυτό, κατά την συνέχιση των εργασιών με έκανε να πάρω πολύ σοβαρά την εξέλιξη των χειρισμών και ελέγχων.

Ο Σομίν ανακάλυψε την πρωτοβουλία μου και ενδιαφέρθηκε για αυτήν, η επιλογή της διαρρύθμισης των αρμάτων με το τριμελές και διμελές πλήρωμα βασίστηκε κυρίως πάνω στα ευρήματα της εργασίας μας.

Κάτω σειρά: Από αριστερά προς τα δεξιά: Ε.Α Μοροζώφ, Ντ. Α. Σέστακ (Επικεφαλής της Πειραματικής Βάσης), Ν.Α. Σομίν, Α.Α. Αβράμοφ, Α. Αλ. Κρίτοφ (Γραμματέας του κόμματος στο Γραφείο της KMDB). Πάνω σειρά: Α.ΓΚ. Σλοβικόφσκι, Α.Β. Μπερσόφ, Μπ.Ν. Πολιάκοφ, Β.Β. Τσάρεφ, Α.Β. Νοσάλ (Πρόεδρος της συνδικαλιστικής επιτροπής), Β.Β. Ισάεφ, Μ.Γ. Μπαϊσοφ (Επικεφαλής του Γραφείου Σχεδιασμών του Μέλλοντος).

KMDB, 25 Απριλίου 1981 Κάτω σειρά: Από αριστερά προς τα δεξιά: Πρωτοπόποφ Ι.Λ., Κοβαλίούχ Β.Ρ., Αμπράμοφ Α.Α., Κρίτοφ Α.Αλ, Γερασιμοφ Β.Ν., Πορτνοϊ Β.Γα. Πάνω σειρά: Γκιντάς Ν.Φ., Μπερσοφ Α.Β., Πιφνέφ Α.Ι., Ζαβάντσκι Α.Μ., Σαχάροφ Μ.Ι., Μπαϊσοφ Μ.Γ., Απούτκιν Γιου. Μ., Ριτζ Α.Ρ., Τσάρεφ Β.

Οι αποφάσεις για τη διαρρύθμιση του άρματος περιγράφονται στις δημοσιεύσεις των Ε.Α. Μοροζώφ, Α.Ι Μαζουρένκο, Π.Ι. Ναζαρένκο και άλλων στη περιοδικό Bulletin of Armored Vehicles . Δείτε εδώ (στα ρωσικά): Προβλήματα με τους περιορισμούς βάρους των σύγχρονων αρμάτων, Τρόποι για να βελτιωθεί η ικανότητα επιβίωσης του άρματος, Ένας από τους τρόπους για να βελτιωθεί η αξιοπιστία των συγκροτημάτων αρματικών όπλων, Τα προβλήματα με την εξέλιξη των μέσω παρατήρησης για τον οδηγό άρματος.

Προστασία

Μια βασική αρχή που εφαρμόστηκε σε αυτό το έργο ειναι ο διαχωρισμός ολόκληρου του οχήματος σε διαμερίσματα απομονωμένα αναμεταξύ τους.

Πρώτο ειναι το διαμέρισμά καυσίμου, διαιρεμένο με πολλά χωρίσματα σε τομείς για να αποτραπεί η σημαντική απώλεια καύσιμου όταν διατρηθεί η θωράκιση, με ελάχιστο αποδεκτό επίπεδο θωράκισης (100 χιλ./68º), από τους πιο κοινούς τύπους αντιαρματικών όπλων. Η καταστροφή αυτού του διαμερίσματος και η μερική απώλεια καυσίμου κατά την μάχη δεν θα είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια της επιχειρησιακής ικανότητας του. Πίσω του, στο κέντρο του άρματος, βρίσκεται το διαμέρισμά μάχης/πληρώματος, προστατευμένο από την κύρια συνθετική θωράκιση (500 χιλ.) και καλυμμένο από την εμπρόσθια θωράκιση του σκάφους και τις δεξαμενές καυσίμου.

Σε αυτή την περίπτωση, το καύσιμο λειτουργεί ως το “υλικό πλήρωσης” της συνθετικής θωράκισης, δείτε –Το καύσιμο πετρελαίου ως υλικό πλήρωσης της συνθετικής θωράκισης (στα Ρωσικά).

Η προστασία της μπροστινής όψης του πύργου ειχε πάχος 780 χιλ (με γωνία προσβολής 30º). Πλευρική προστασία – 300 χιλ. Η πλευρική θωράκιση του σκάφους ήταν μια δέσμη συνθετικής θωράκιση πάχους 180 χιλ. με πλευρικά καλύμματα ερπύστριας (ποδιές) των 85 χιλ. Το κάτω μέρος του θαλάμου πληρώματος ήταν εξοπλισμένο με συνδυασμένη θωράκιση.

Αρχικά το άρμα σχεδιάστηκε λαμβάνοντας υπόψιν την εγκατάσταση του APS που δημιουργήθηκε υπό το “βασικό” ερευνητικό τμήμα. Στη δεύτερη έκδοση, όλμοι του APS εγκαταστάθηκαν γύρω από τη περίμετρο του σκάφους, έξι σε κάθε πλευρά. Το APS προσέφερε προστασία κατά διεύθυνση ±150º. Για την προστασία από τις κατακόρυφες προσβολές, το άρμα προστατεύονταν απο έξι όλμους εγκατεστημένους στις ακριανές γωνίες του πύργου (3 σε κάθε πλευρά του πύργου). Στην τρίτη έκδοση της διαρρύθμισής, ο τομέας εγκατάστασης του APS άλλαξε. Για να προστατευτεί το άρμα απο τις κατακόρυφες και πλευρικές επιθέσεις, χρησιμοποιήθηκαν όλμοι με προστατευτικά γεμίσματα σε μικρότερες διαστάσεις. Κυρίως για την αναχαίτιση των αντιαρματικών καθοδηγούμενων πυραύλων (ATGM) και των πύραυλο-ωθούμενων βομβίδων (RPG). Στην τελευταία έκδοση, είχε προγραμματιστεί να εγκατασταθεί πάνω στο άρμα το ηλεκτροοπτικο σύστημα παρεμβολών Shtora.

Η εξέλιξη του μελλοντικού APS καθυστέρησε και η εγκατάσταση του πραγματοποιήθηκε στο πρώτο πρωτότυπο του Object 195 “T-95”.

Μήκος σκάφους άρματος – 6790 χιλ. Συνολικό μήκος με το πυροβόλο μπροστά – 9150 χιλ. Ύψος μέχρι το πάνω μέρος του πύργου – 1890 χιλ. (κυμαινόμενο) Πλάτος (συμπεριλαμβανομένων των πλευρικών ποδιών) – 3450 χιλ.

Είναι σημαντικό να αποδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις συνολικές διαστάσεις του άρματος μάχης και πρωτίστως στο ύψος του, το οποίο μπορούσε να μεταβληθεί λόγω της υδροπνευματικής ανάρτησης του. Τα αποτελέσματα του ύψους είναι γνωστά. Από την μια πλευρά, είναι η πιθανότητα εντοπισμού και η πρώτη βολή σε μια μονομαχία μεταξύ αρμάτων, και από την άλλη – η μεγίστη επίδραση στον όγκο του άρματος. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ακαδημίας Τεθωρακισμένων που έλαβε το όνομά της απο τον Ρ. Γα. Μαλινόβσκι, μειώνοντας το ύψος του άρματος από τα 2400 χιλ. στα 1600 χιλ. και με ταχύτητα περίπου 40 ΧΑΩ μειώνεται στο μισό η πιθανότητα προσβολής του. Την ίδια στιγμή, η αύξηση βάρους που οφείλεται σε κάθε χιλιοστό ύψους του άρματος με σύγχρονου επιπέδου τεχνολογίες προστασίας ειναι 15-20 κιλά, και το βάρος για 1 χιλ. μήκος είναι μόνο 2-3 κιλά.

Κατά συνέπεια, ειναι απαραίτητο να αναζητηθούν τρόποι για την μείωση του ύψους του άρματος σε λογικά πλαίσια, αντισταθμίζοντας τον όγκο του με την επιμήκυνση του. Αυτό θα αυξήσει επίσης τον αριθμό των αναρτήσεων και το μήκος της επιφάνειας στήριξης, αντισταθμίζοντας την αύξηση του βάρους με την ενίσχυση της ελαστικότητας της ανάρτησης και μειώνοντας την μέση πίεση στο έδαφος.

Από την άλλη πλευρά, στη έκδοση του Ε.Α. Μοροζώφ υπήρχαν μειονεκτήματα.

Απόσπασμα: 7 Ιουλίου 1981. Ο Σόμιν (επικεφαλής του KMDB) πραγματοποίησε συγκέντρωση για το μελλοντικό άρμα, παρευρέθηκαν οι: Ανισένκο, Ποτέμκιν, Μπορισιούκ, Μαρέσιεφ, Μαρεσιέφ, Ριάζαντσεφ, Κοβαλίουχ, Μαζουρένκ, Μπαίσοφ και εγώ. Ξανά, μελετήσαμε τις δυο επιλογές του άρματος. Από την αρχή ήταν προφανές οτι ο Σόμιν υπολόγιζε στην έκδοση του Κοβαλιούχ. Μετά τις αναφορές και των δύο, ξεκίνησε να επικρίνει την επιλογή του Μοροζώφ – τον μικρό τομέα σκόπευσης και την πιθανότητα σύγκρουσης του πυροβόλου στο έδαφος, το νέο διαμέρισμα μετάδοσης κίνησης και τον κινητήρα, το διμελές πλήρωμα. Η επιλογή του Κοβαλιούχ υποστηρίχθηκε, και προφανώς, αποφάσισε να αποδεχθεί αυτήν την επιλογή.

Το δοκιμαστικό μοντέλο για τον έλεγχο της υδροπνευματικής ανάρτησης του “Object 490” με την ονομασία Ακρίδα. Επισημαίνεται οτι η υδροπνευματική ανάρτηση προστατεύεται απο τα πυρά μικρών όπλων, θραυσμάτων και λάσπης με την χρήση προστατευτικών πλακών.

Το “490” του Ευγένιου Μοροζώφ διαφέρει, από τους υπόλοιπους “εσωτερικούς” ανταγωνιστές που εξελίσσονται την ίδια περίοδο, με το μικρό μέγεθος της εμπρόσθιας προστασίας. Αν υιοθετούνταν ως η κυρία εξέλιξη του έργου “477” μπορούσε να συναγωνιστεί σε μέγεθος τα Abrams και Merkava, το “490” στην μετωπική όψη ήταν μικρότερο από τα άρματα μαζικής παραγωγής.

Απόσπασμα απο το βιβλίο του Γιου. Μ. Απούτκιν: 4 Απριλίου 1987. Δεν γνωρίζω τι θα συμβεί στη συνέχεια, αλλά ως στιγμής έχουμε χάσει τις αρχές του Μοροζώφ, σπεύδουμε να τα κάνουμε όλα στο μέγιστο και να εκπληρώσουμε ολες τις απαιτήσεις ενώ χάνουμε την ουσία. Όλοι πρέπει να σκεφτούμε πολύ και να αναζητήσουμε πραγματικές λύσεις για το άρμα.

Οπλισμός άρματος μάχης

125 χιλ. πυροβόλο με αυξημένη ισχύ (εξετάστηκαν εκδόσεις των 130 χιλ.). Στη βασική έκδοση, ο μηχανισμός αυτόματης γέμισης τοποθετήθηκε μέσα σε ενα ξεχωριστό αυτόνομο διαμέρισμα στο πίσω μέρος του πύργου του άρματος, ένας επιπρόσθετος μεταφορέας τοποθετήθηκε σε ένα ξεχωριστό διαμέρισμά ανάμεσα στα διαμερίσματα μάχης και ισχύος. Το επιτρεπόμενο μήκος του πυρομαχικού ήταν 800 χιλ., το μήκος του γεμίσματος 550 χιλ. Στο σύστημα αυτόματης γέμισης που είχε εγκατασταθεί στο πίσω μέρος του πύργου (στις εκδόσεις των αρμάτων no1 και no2) επιτρέπονταν βλήματα μήκους μέχρι 1400 χιλ. συμπεριλαμβανομένων και των ενιαίων βλημάτων. Στην επόμενη έκδοση προτάθηκε το σύστημα γέμισης διπλής ροής. Το βλήμα και το προωθητικό γέμισμα τοποθετούνταν στο πίσω μέρος του πύργου και σκάφους διαδοχικά (…βλήμα-γέμισμα-βλήμα…). Η αυτόματη γέμιση είχε ηλεκτρικό εφεδρικό σύστημα χωρίς χειροκίνητο εφεδρικό. Συνολικά, το άρμα “490” διέθετε ένα πολύ απλό και αποτελεσματικό σύστημα αυτόματης γέμισης. Παρόμοιας σχεδίασης σύστημα αυτόματης γέμισης χρησιμοποιείται στα άρματα μαζικής παραγωγής όπως το Leclerc, K2, Type 90 και άλλα.

Τα πυρομαχικά στο άρμα ήταν απομονωμένα από το πλήρωμα. Για την εξουδετέρωση των υψηλών πιέσεων του προκύπτουν στην περίπτωση ανατίναξης των προωθητικών γεμισμάτων, τοποθετήθηκαν πλάκες εκτόνωσης έκρηξης (blow off plates), (δείτε: Armored compartments for tank munitions στα ρωσικά) στην οροφή του διαμερίσματος στο σκάφος πάνω από την αυτόματη γέμιση στο σκάφος και τη βάση και την οροφή του οπίσθιου διαμερίσματος του πύργου.

Ο επιπλέον οπλισμός αποτελούνταν από ένα συζυγές πολυβόλο με ένα πυροβόλο και δυο αντιαεροπορικά πολυβόλα τοποθετημένα στις πλευρές του πρυμναίου μέρος του πύργου. Επίσης, εξετάστηκαν οι επιλογές τοποθέτησης αυτόματων πυροβόλων 23 και 30 χιλ. (κολλημένα στη δεξιά πλευρά του πύργου, έκδοση 3). Η τελική έκδοση των επιπρόσθετων όπλων δεν είχε οριστικοποιηθεί.

Το σύστημα σκόπευσης θα αποτελούνταν από δύο πανοραμικά περισκόπια ημέρας και ένα πανοραμικό περισκόπιο θερμικής εικόνας, το οποίο είχε εγκατασταθεί ανεξάρτητα με την τηλεμετάδοση πληροφοριών από αυτό στις οθόνες των πληρωμάτων. Το βοηθητικό σκοπευτικό με σύνδεση οπτικής ίνας τοποθετήθηκε στο ασπίδιο του πυροβόλου.

Απόσπασμα: 28 Ιανουαρίου – 2 Φεβρουαρίου 1980. Επέστρεψα στο κεντρικό γραφείο μελετών KMZ, όπου είχαν ήδη μελετήσει τις πιο εξειδικευμένες προτάσεις για το συγκρότημα. Σε όλα τα επίπεδα της διοίκησης, μέχρι τον Νεκράσοφ, προς μεγάλη μου έκπληξη δέχθηκαν να εργαστούν μαζί μας. Μετά απο πρόταση του Μαζουρένκο, συμφωνά με τη διμελή διαρρύθμιση, το συγκρότημα σκοπευτικών θα έπρεπε να περιλαμβάνει δύο πανοραμικά περισκόπια χωρίς κανάλι νυχτερινής παρατήρησης, το κανάλι παθητικής νυχτερινής παρατήρησης τοποθετήθηκε ανεξάρτητο. Σύμφωνα με τις απαιτήσεις στους χώρους ενδιαίτησης του πληρώματος, οι συσκευές έπρεπε να ειναι χωρίς προσοφθάλμια, το οποίο φαίνεται υπερβολικά επαναστατικό, ειναι εφικτή η κατασκευή μιας τέτοιας συσκευής;

Τεθωρακισμένo Μηχάνημα Ανεφοδιασμού Καυσίμου Αναχορηγίας Πυρομαχικών (BZZM)

Αναχορηγία πυρομαχικών στην 2η έκδοση του άρματος “490” με τη βοήθεια του τεθωρακισμένου μηχανήματος ανεφοδιασμού καυσίμου και αναχορηγίας πυρομαχικών. Το όχημα είχε σχεδιαστεί για τον γρήγορο ανεφοδιασμό καυσίμου και αναχορηγία πυρομαχικών του άρματος μάχης σε οποιαδήποτε κατάσταση, αν απαιτηθεί και στην μάχη, χωρίς να χρειαστεί το πλήρωμα να εξέλθει του άρματος μάχης. Κατά τη διαδικασία αναχορηγίας βλημάτων η μονάδα αυτόματης γέμισης έπρεπε να αφαιρεθεί. Αυτή η λύση απαιτούσε την αντικατάσταση των ολισθητήρων της αυτόματης γέμισης με μια αφαιρούμενη μονάδα. Το BZZM μπορούσε να παρέχει αναχορήγηση πυρομαχικών σε πέντε άρματα μάχης, το όχημα μετέφερε επίσης πέντε τόνους καυσίμου και φορτίο κυτίων φυσιγγίων και ανταλλακτικών συνολικού βάρους 1000 λίτρων.

Η παροχή πυρομαχικών και καυσίμων πραγματοποιείται από στρατιωτικά οχήματα παντός εδάφους, ως εκ τούτου η υποστήριξη των αρμάτων μάχης με πυρομαχικά στο πεδίο είναι δύσκολη λόγω της ανεπαρκούς κινητικότητας στα ανώμαλα εδάφη και της υποδεέστερης θωρακισης των οχημάτων υποστήριξης. Αξίζει να τονιστεί ότι τα πεδία μαχών της δεκαετίας του 1980 είχαν σχεδιαστεί για την μαζική χρήση τακτικών πυρηνικών πυρομαχικών, ενώ ηταν αδύνατη η πλήρης λειτουργικότητα των οχημάτων σε συνθήκες ραδιενεργούς μόλυνσης, κάτι το οποίο μπορούσε να περιορίσει σημαντικά την χρήση των αρμάτων μάχης.

Αυτό το πρόβλημα μπορούσε να επιλυθεί με την κατασκευή ειδικών ερπυστριοφόρων οχημάτων. Η χρήση του ίδιου οχήματος για τον ανεφοδιασμό καυσίμου και την αναχορηγία πυρομαχικών ήταν επιβεβλημένη. Το τεθωρακισμένο όχημα υποστήριξης (BZZM) έπρεπε να είναι ενσωματωμένο πάνω στο σκάφος ενός άρματος. Μια πλατφόρμα φορτίου μπορούσε να ενσωματωθεί πάνω στο σκάφος του BZZM, στα εσωτερικά τοιχώματα της υπήρχε μια εσοχή μέσα στην οποία έχουν τοποθετηθεί κιβώτια με πυρομαχικά. Για την μετακίνηση των γεμιστήρων (μονάδες αυτόματης γέμισης) από την εσοχή προς το πλαίσιο του αρθρωτου βραχίονα γιά την φόρτωση των πυρομαχικών πάνω στο άρμα είχαν εγκατασταθεί ειδικοί μηχανισμοί μεταφοράς των γεμιστήρων.
Επίσης, κατά μήκος της περιμέτρου του βραχίονα ήταν σταθεροποιημένος ένας αγωγός παροχής καυσίμου. Στην άκρη του αγωγού παροχής καυσίμου μηχανισμοί υποδοχής συνεδεαν τις δεξαμενές καυσίμου του BZZM με τον αγωγό παροχής καυσίμου του -υπό ανεφοδιασμού- άρματος μάχης.

Η διαδικαδια ανεφοδιασμού καυσίμου και αναχορηγίας πυρομαχικών έπρεπε να είναι εφικτη δίχως την έξοδο των πληρωμάτων από τα άρματα μάχης.

Κατανοώντας αυτήν την κατάσταση, όπως επίσης κατά την προσπάθεια να μειωθεί η πιθανότητα σοβαρής ζημιάς των αρμάτων μάχης, ακόμα και στην περίπτωση των απομονωμένων σημείων καυσίμου και πυρομαχικών, προτάθηκε η δημιουργία ενός τεθωρακισμένου οχήματος ανεφοδιασμού καυσίμου και αναχορήγησης πυρομαχικών (BZZM) που θα βασίζονταν στο σκάφος του Object 490.

Σύμφωνα με τις προκαταρκτικές προβλέψεις, παρέχοντας στο μηχάνημα τις απαραίτητες πηγές ενέργειας, ήταν πιθανή η πλήρωση ενός άρματος μάχης με καύσιμα μέσα σε δύο λεπτά, και η αναχορήγηση ενός πλήρως αυτοματοποιημένου φορτίου πυρομαχικών εντος πέντε λεπτών. Το μεταφερόμενο απόθεμα πυρομαχικών και καυσίμων, το οποίο μπορούσε να μεταφερθεί επί του BZZM σε αποδεκτά χαρακτηριστικά βάρους και μεγέθους, επαρκούσε για τον πληρη ανεφοδιασμό πέντε αρμάτων μάχης.

Το BZZM μπορουσε να συνοδεύει ένα άρμα στον ίδιο σχηματισμό μάχης, ξεπερνώντας τα φυσικά και τεχνητά εμπόδια, διερχόμενο μέσα από τις μολυσμένες χερσαίες περιοχές, και λειτουργώντας υπο συνθήκες χρήσης πυρηνικών όπλων.

Το ξύλινο μοντέλο του άρματος σε κλίμακα 1:10. Μεταγενέστερη έκδοση ~1986-1987.

Το άρμα ήταν εξοπλισμένο με τον κινητήρα 6TDF με υδροπνευματική ανάρτηση. Το σύστημα κίνησης είχε υιοθετηθεί μερικώς από το άρμα μάχης T-64 (εδαφικοί τροχοί), χρησιμοποιήθηκε η ερπύστρια πλάτους 580 χιλ.

Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι μετά τη δημιουργία της έκδοσης του άρματος με διμελές πλήρωμα, κατασκευάστηκε η τριμελής έκδοση του άρματος, στην οποία ο οδηγός είχε τοποθετηθεί σε επικλινής θέση.

Τον Οκτώβριο του 1984, οι διοικήσεις των GBTU (κεντρικού τμήματος τεθωρακισμένων) και GRAU (κεντρικό τμήμα πυροβολικού και πυραύλων) αφίχθηκαν στο KMDB, με επικεφαλής τους Στρατηγούς Ποτάποφ και Μπαζένοφ, για να ελέγξουν την πρόοδο στην εξέλιξη του μελλοντικού άρματος μάχης. Η στάση του Στρατού προς το όχημα ήταν επιφυλακτική και ο Μπαζένοφ ήταν προκατειλημμένος με όλα. Ο Σόμιν παρουσίασε την εξέλιξη του άρματος, ξεκίνησε μια θυελλώδης συζήτηση, σχετικά με το διαμέτρημα που έπρεπε να επιλεγεί. Στο «490A» είχε εγκατασταθεί πυροβόλο διαμετρήματος 130 χιλιοστών και οι συζητήσεις σχετικά με την αύξηση του διαμετρήματος είχαν ακολουθήσει πριν από ένα έτος. Οι διενέξεις ξεκίνησαν με την επιλογή του διαμετρήματος -140 ή 152 χιλιοστών. Εκείνη την στιγμή, ο Στρατηγός Λιτβινιένκο, ο επικεφαλής του NTK GRAU (Επιστημονική επιτροπή του κεντρικού τμήματος πυροβολικού και πυραύλων), σχεδίασε ένα διάγραμμα, πολύ καλό και ξεκάθαρο, και κυριολεκτικά μέσα σε τρία λεπτά απέδειξε πόσο αποτελεσματικό είναι το διαμέτρημα των 152 χιλιοστών για το άρμα.

Μετα τις αποφάσεις να χρησιμοποιηθεί το διαμέτρημα των 152 χιλιοστών για το μελλοντικό αρμα, η εξέλιξη του “490A” εγκαταλήφθηκε για μια νεα σχεδίαση, το αποτέλεσμα αυτής ηταν η δημιουργία του άρματος “477” που ελαβε το όνομα “Molot” (Αστακός).

Το σχέδιο “490” του Μοροζώφ βρίσκονταν σε παράλληλη εξέλιξη με το “Molot” και επίσης επανασχεδιάστηκε για να εξοπλιστεί με το πυροβόλο 2A73 των 152 χιλ. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία ενός από τα πιο ασυνήθιστα άρματα μάχης στην ιστορία της κατασκευής αρμάτων, που ξεχώριζε για τα απαράμιλλα επίπεδα προστασίας πληρώματος, κινητικότητας και δύναμης πυρός.

Αποόδοση/Μετάφραση από το btvt.info για την Προέλαση.

4 Σχόλια

  1. selenos

    1) Μείωθηκε το πλήρωμα στα δυο άτομα και τους τοποθετήθηκαν σε μια συμπαγή, καλά προστατευόμενο θάλαμο.
    …στα δυο ατομα,που τα τοποθετησαν(ή που τοποθετηθηκαν) σε ενα συμπαγη,καλα προστατευμενο θαλαμο.
    2)Γνωριζετε μηπως, εαν κατασκευασθηκαν απο τους Σοβιετικους,βαρεα(ισως υπερβαρεα) αρματα,που μετεφεραν μεσα τους αλλα μικροτερα,τις λεγομενες κλωσσομανες;
    Το ειχα ακουσει πολα χρονια πριν,αλλα δεν εχω ανακαλυψει κατι,και επισης μου φαινεται οτι δεν θα ειχαν και καποια χρησιμοτητα.

    Απάντηση
    • κλείτος ο μέλας

      και αλλοι ρωσικοι τενεκεδες τσιμουχα,αυτοι οι μπολσεβικοι δεν μπορουν να κανουν τιποτα βρε παιδι μου

      Απάντηση
      • tsimuha

        Μπολσεβικο μ’ είπες μια βραδιά
        χωρίς καμιά αιτία
        μα του μπολσεβικου η καρδιά
        θα σε στειλει εκδρομη στη σιβηρια

        ΥΓ οι τενεκεδες σκανε μυτη καθε Παρασκευη πρωι.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: