Νωρίς το πρωί της Πέμπτης, το Ιράν κατέρριψε ένα ανεπάνδρωτο εναέριο όχημα (UAV) των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) πάνω από τα Στενα του Ορμούζ, το οποίο πετούσε μεταξύ Περσικού Κόλπου και Κόλπου του Ομάν. Το Ιράν ταυτοποίησε το ντρόουν ως το RQ-4A Global Hawk, ένα UAV αξίας $220 εκατομμυρίων που επιχειρεί ως μια τεράστια πλατφόρμα επιτήρησης στον ουρανό. Η επίθεση σηματοδοτεί την ακόμα μεγαλύτερη κλιμάκωση με τις εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν να ανεβαίνουν– συγκεκριμένα, λόγω της αξίας και της ευαίσθητης τεχνολογίας του καταρριφθέντος ντρόουν.

Το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης του Ιράν ανακοινωσε την Πέμπτη οτι το, κατασκευής Northrop Grumman, Global Hawk -μέρος του, πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, προγράμματος που χρονολογείται πίσω στο 2001- είχε εισέλθει σε ιρανικό εναέριο χώρο και καταρρίφθηκε σε ιρανικά ύδατα, η Κεντρική Διοίκηση (CENTCOM) των ΗΠΑ επιβεβαίωσε την στιγμή και την γενική τοποθεσία της επίθεσης, αλλά επιμένει οτι το ντρόουν πετούσε σε διεθνή εναέριο χώρο.

Το περιστατικό πραγματοποιείται αμέσως μετά απο μια άλλη περίπτωση την περασμένη εβδομάδα στην οποία οι ΗΠΑ κατηγόρησαν το Ιράν οτι επιτέθηκε σε δυο πετρελαιοφόρα στον Κόλπο του Ομάν. Οι ΗΠΑ, επίσης, δήλωσαν οτι το Ιράν ειχε προσπαθήσει να καταρρίψει ένα άλλο UAV -ένα ντρόουν MQ-9 Reaper- αλλά απέτυχε. Το Πεντάγωνο σύνδεσε επίσης το Ιράν με την επίθεση σε ένα Reaper στην Υεμένη πριν από δύο εβδομάδες που προκάλεσε και την πρόσκρουση του οχήματος. Η επίθεση της Πέμπτης είχε ως στόχο ένα τεράστιο και πιο ακριβό ντρόουν επιτήρησης και πιθανόν αντιπροσωπεύει μια πιο σαφή κλιμάκωση.

“Πολλά συμβαίνουν εκεί έξω, και πιθανόν μαθαίνουμε ελάχιστα από αυτά,” δήλωσε ο Τόμας Καράκο, διευθυντής του Missile Defense Project στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS). “Αυτό ειναι ένα πολύ ακριβότερο, μεγάλου υψομέτρου, πιο ικανό, μεγάλης εμβέλειας αεροσκάφος πληροφοριών επιτήρησης αναγνώρισης. Αν καταρρίπτουν αεροσκάφη στον διεθνή εναέριο χώρο πάνω από τα διεθνή ύδατα, αυτό ενδέχεται να προκαλέσει κάποιου είδους μέτρα αντιποίνων.”

Τα Global Hawk ειναι τεράστιες πλατφόρμες επιτήρησης, που ειναι σε υπηρεσία από το 2001, με εκπέτασμα μεγαλύτερο των 130 ποδών και μέγιστο βάρος απογείωσης πάνω από 16 τόνους που ισοδυναμεί περίπου με εφτά φορτία κοντέινερ κοκαΐνης. Έχουν βεληνεκές μεγαλύτερο από 12000 ναυτικά μίλια, μπορουν να πετάξουν σε εντυπωσιακά μεγάλα ύψη των 60000 ποδών, και μπορουν να παραμείνουν στον αέρα για 34 συνεχόμενες ώρες. Δεν διαθέτουν αμυντικές ικανότητες, η αξία τους έγκειται στην ικανότητα να συνδυάζουν το βεληνεκές, το πλεονεκτικό σημείο επιτήρησης-κατόπτευσης και την αυτονομία με τους πανίσχυρους αισθητήρες επιτήρησης για την παρακολούθηση του εδάφους ή της ναυτικής δραστηριότητας με μεγάλη λεπτομέρεια. Σύμφωνα με μια ανάλυση του γραφείου κυβερνητικής λογοδοσίας (GAO), τα Global Hawk έχουν κατά καιρούς κοστίσει στις ΗΠΑ πάνω απο $220 εκατομμύρια για να παραχθούν και εξοπλιστούν.

Γενικά, τα Global Hawk, στο οπλοστάσιο των αισθητήρων τους περιλαμβάνεται υπέρυθρη και θερμική παρατήρηση, ραντάρ και ηλεκτροοπτική παρατήρηση. Και το τεράστιο μέγεθος τους και η μεταφορική ικανότητα τους επιτρέπει στα ντρόους να χρησιμοποιούν εξοπλισμό όπως τεράστιους τηλεφακούς καμερων για να τραβήξουν λεπτομερείς εικόνες από τους στόχους. Όμως όπως επισημαίνει ο Ουρλικ Φράνκ, ένα Μέλος Πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων και ερευνητής ντρόουν, ο Στρατός των ΗΠΑ εξοπλίζει κατά παραγγελία διαφορετικά οχήματα για διαφορετικές αποστολές, καθιστώντας αβέβαιο ποιον εξοπλισμό ακριβώς μετέφερε το συγκεκριμένα Global Hawk. “Πάντα θα μπορεί να υπάρχει πάνω του μυστική κατασκοπευτική τεχνολογία που δεν θα την γνωρίζουμε,” δήλωσε ο Φράνκ.

Ειναι πιθανόν ωστόσο ότι αυτό το συγκεκριμένο Global Hawk ήταν ένας συνηθισμένος «εργάτης» επιτήρησης, δήλωσε ο Φράνκ, και καταρρίφθηκε για γεωπολιτικούς λόγους και όχι για συγκεκριμένο σκοπό της τεχνολογικής αναγνώρισης. Ειναι ασαφές αν τμήματα του ντρόουν μπορουν να ανακτηθούν ή αν καταστράφηκαν απο την επίθεση. Ειναι αξέχαστη η αιχμαλώτιση του αμερικανικού ντρόουν RQ-170 Sentinel απο το Ιράν τον Δεκέμβριο 2011 και που αργότερα ισχυρίστηκε οτι επεξεργάστηκε αντίστροφα τα υλικά και το λογισμικό του οχήματος ώστε να αντιγράψει την τεχνολογία του. Τα ντρόουν Sentinel πιστεύεται ότι χρησιμοποιούν στελθ τεχνολογία για την κρυφή εναέρια αναγνώριση. Πέρυσι, ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν οτι είχαν καταρρίψει ενα ιρανικό ντρόουν που έμοιαζε να ειναι “αντίγραφό” του Sentinel.

Ως προς το κατά πόσον το Global Hawk πετούσε πάνω από τον ιρανικό εναέριο χώρο, οι ερευνητές δήλωσαν ότι η οριστική απόδειξη του θα επιβάλλει στις ΗΠΑ να αποδεσμεύσουν λεπτομέρειες σχετικά με την πορεία πτήσης του ντρόουν. “Αν θέλουν να το αποδεσμεύσουν αυτό ειναι περισσότερο μια πολιτική απόφαση,” δήλωσε ο Καρακο. “Αλλά μέχρι στιγμής η CENTCOM επιμένει ότι βρίσκονταν σε διεθνή εναέριο χώρο.”

Επι του παρόντος δεν ειναι γνωστό σε ποιο υψόμετρο πετούσε το ντρόουν όταν καταρρίφθηκε, αλλά αν ήταν σε ζώνη μεγάλου υψομέτρου θα ήταν κατά κάποιο τρόπο ένας δύσκολος στόχος για να χτυπηθεί. Ωστόσο, ο Φράνκ επισημαίνει οτι μια τέτοια αναχαίτιση ειναι εντός των ορίων των γνωστών ικανοτήτων του Ιραν.

“Μέρος των πωλήσεων τους ειναι οτι τα Global Hawk πετάνε τόσο ψηλά και κανονικά θα ειναι ασφαλή από καταρρίψεις,” δήλωσε ο Φράνκ. “Δεν ειναι υπερβολικά δύσκολο να καταρρίψεις ένα τέτοιο σύστημα, αλλά ειναι σχετικά δύσκολο.”

Αντιδρώντας, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τράμπ έγραψε αρχικά στο twitter την Πέμπτη, “Το Ιράν έκανε ένα πολύ μεγάλο λάθος!” Σε νεότερο σχόλιο όμως, φάνηκε να λαμβάνει λιγότερο επιθετικό τόνο, λέγοντας “Μου ειναι δύσκολο να πιστέψω ότι ήταν εσκεμμένο.” Οι αναλυτές λένε όμως οτι παρότι οτι δεν ήταν σοκαριστικό οτι το Ιράν διαθέτει την τεχνολογία αναχαίτισης για να καταρρίψει το ντρόουν, θα είχε χρειαστεί έναν σύστημα πυραύλου επιφανείας-αέρος με καθοδήγηση ραντάρ -προφανώς είτε έναν SA-6 ή έναν SA-17 SAM που δόθηκε στο Ιράν από την Ρωσία. Ένα πιο ευέλικτο φορητό σύστημα πυραύλου εντοπισμού θερμότητας δεν θα μπορουσε να χτυπήσει εναν στόχο σε τόσο μεγάλο υψόμετρο. Μ’αλλα λόγια, δεν μπορείς να καταρρίψεις ενα Global Hawk εκτός αν το πραγματικά το θέλεις πάρα πολύ.

Lily Hay Newman

Απόδοση/Μετάφραση απο το wired.com για την Προέλαση.

About The Author

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

Αρέσει σε %d bloggers: