Του ιλάρχου Stefan Βühler, διπλωματούχου μηχανικού (Πανεπιστήμιο Εφαρμοσμένων Επιστημών). Αξιωματικός Εξουδετέρωσης και Καταστροφής Εκρηκτικών Μηχανημάτων / Μηχανισμών (EOD) στο κέντρο Ικανοτήτων “NBC/KAMIR” των ελβετικών ενόπλων δυνάμεων και διοικητής της 12/1 επιλαρχίας αρμάτων. Αρχικά, αυτό το άρθρο είχε δημοσιευθεί στον ιστότοπο “OG Panzer blog” – εκφράζω την ευγνωμοσύνη μου στον συγγραφέα που επέτρεψε την αναδημοσίευση στο “offiziere.ch”.

Για δεύτερη φορά, το “Offiziere.ch” πραγματοποιεί μια κριτική εξέταση στο νέο ρωσικό άρμα μάχης, το “T-14 Armata”. Κατά την πρώτη κριτική, το καλοκαίρι του 2015, ο “Joseph Trevithick”, βασισμένος στις περιορισμένες δημόσιες πληροφορίες που ήταν διαθέσιμες εκείνη την εποχή, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η βασική σχεδίαση του “T-14” ήταν μάλλον ξεπερασμένη. Δεν ήταν ο μοναδικός που είχε αυτή την άποψη εκείνη την εποχή: Για παράδειγμα ο “David Majumdar”, επεσήμανε σε άρθρο του στο “National Interest” ότι το “Leopard 2” μπορούσε να αντιμετωπίσει με επιτυχία το “T-14” αν επιλεχθεί το κατάλληλο πυρομαχικό. Με τη δημοσιοποίηση επιπλέον τεχνικών λεπτομερειών, ο “Sébastien Roblin” ανέλυσε για ακόμα μία φορά το “T-14” και κατέληξε σε ανάμεικτα συμπεράσματα. Ωστόσο, κάποια ευρήματα βασίστηκαν σε ελλείπείς πηγές στοιχείων – μέχρι σήμερα, δεν έχουν δημοσιοποιηθεί όλες οι τεχνικές λεπτομέρειες. Για αυτόν τον λόγο, και το γεγονός ότι και οι δύο συντάκτες δεν είναι μηχανικοί, λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη στην κριτική που μας προσφέρθηκε ότι οι αναλύσεις για το “T-14” στο “Offiziere.ch” ίσως να είναι πολιτικά υποκινούμενες και ίσως να μην βασίζονται σε απολύτως ακριβή γεγονότα. Ως εκ τούτου, είμαστε εξαιρετικά ευγνώμονες στον ίλαρχο “Stefan Bühler” για τη διάθεση του άρθρου σε εμάς για τη δεύτερη αναδημοσίευση του, και που μας έδωσε μια κάπως διαφορετική προοπτική.

Την 9η Φεβρουαρίου 2018, το ρωσικό υπουργείο άμυνας ανακοίνωσε ότι δύο επιλαρχίες αρμάτων μάχης και ένα μηχανοκίνητο τάγμα του 1ου συντάγματος φρουρών τεθωρακισμένων στην Μόσχα θα εφοδιαστούν με τα νέα άρματα μάχης “T-14” και τα τεθωρακισμένα οχήματα μάχης (ΤΟΜΑ) “T-15”. Η αντίστοιχη σύμβαση για την παραγωγή 100 οχημάτων ανατέθηκε στην βιομηχανία τον Δεκέμβριο του 2017.

Απο την πρώτη δημόσια παρουσίαση του “T-14 Armata” στην στρατιωτική παρέλαση της Νίκης τον Μάιο του 2015, το όχημα και οι ικανότητες του έχουν αποτελέσει το επίκεντρο έντονων συζητήσεων στον Δυτικό αμυντικό τύπο. Πολλά απο τα άρθρα που δημοσιεύθηκαν ήταν εξαιρετικά επικριτικά, αυτό συνέβαινε, εν μέρει, λόγω των ελλειπών τεχνικών γνώσεων των αρθρογράφων, όμως, στις περισσότερες περιπτώσεις, προφανώς συνέβαινε για πολιτικούς λόγους. Κάθε βλάβη ή ισχυριζόμενη δυσλειτουργία στο σύστημα, ασχέτως πόσο μικρή, χρησιμοποιήθηκε για να επικριθεί η τεχνική αντίληψη στο σύνολο της. Το άρθρο που ακολουθεί αποσκοπεί να αξιολογήσει το “T-14” απο τεχνική άποψη, βάσει των δημοσιευμένων στοιχείων και φωτογραφιών όπως επίσης και την προσωπική γνώμη του συγγραφέα, και εάν είναι δυνατόν, χωρίς πολιτικές προκαταλήψεις.

Κινητικότητα

Το “T-14” έχει την ίδια παραγόμενη ισχύ με το “Leopard 2” ή το “M1 Abrams”, ωστόσο, με βάρος μάχης 48 τόνους, είναι κατά 20% ελαφρύτερο, έχοντας ως αποτέλεσμα την απόδοση των 31,3 ίππων ανά τόνο (hp/T), (22,9 kW/T). Σε σύγκριση με τους Δυτικούς ομολόγους του, με τους 24 hp/T (17,6kW/T), το νέο άρμα είναι εξαιρετικά ευέλικτο. Η μεγίστη αυτονομία του πρέπει να είναι περίπου 500 χιλιόμετρα (310 μίλια) σε συγκρίσιμη κατανάλωση και εκτιμώμενο μέγεθος δεξαμενής καυσίμου των 1000 λίτρων (265 γαλόνια), παρόμοια με τα Δυτικά μοντέλα.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα μοντέλα “T-64/T-72/T-80/T-90”, το σκάφος του “T-14” αποτελείται από εφτά ζεύγη εδαφικών τροχών, από τους οποίους οι δύο μπροστινοί ρυθμιστικοί τροχοί και η οπίσθια ανάρτηση μπορούν να ρυθμιστούν υδραυλικώς (υδροπνευματικό σκάφος). Αυτό επιτρέπει την χειροκίνητη και αυτόματη ρύθμιση του σκάφους πάνω στο έδαφος, επιτρέποντας με αυτόν τον τρόπο τις σημαντικά υψηλές ταχύτητες σε μεσαία και δύσβατα εδάφη σε σύγκριση με ένα σκάφος που διαθέτει συμβατική ανάρτηση ράβδων στρέψεως.

Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει οτι τα σκάφη με συστήματα υδροπνευματικής ανάρτησης είναι πιο απαιτητικά τεχνολογικά και λιγότερο αξιόπιστα απο τα συστήματα ανάρτησης με ράβδους στρέψεως, αυτός είναι ο λόγος που αναμένονται τεχνικές δυσκολίες σε αυτόν το τομέα.

Μολαταύτα, τα πρωτότυπα άρματα “T-14” είναι ήδη εξοπλισμένα με ένα παρόμοιο σκάφος (ο συγγραφέας είναι βέβαιος για αυτό βασιζόμενος στις παρατηρήσεις που έγιναν στην παρέλαση της Νίκης το 2016 στην Μόσχα), και μπορεί να υποτεθεί ότι οι Ρώσοι μηχανικοί έχουν ήδη αποκτήσει κάποια εμπειρία με αυτήν την τεχνολογία κατά τα τελευταία τρία έτη.

Οι ερπύστριες του “T-14” είναι στενότερες στην τρέχουσα έκδοση σε σύγκριση με τα “Leopard 2” ή “M1 Abrams”, ωστόσο, λόγω του σημαντικά μικρότερου βάρους μάχης, οι φαρδιές ερπύστριες δεν είναι απολύτως αναγκαίες. Η συγκεκριμένη πίεση εδάφους πρέπει να είναι περίπου η ίδια σε σχέση με τους Δυτικούς ομολόγους του.

Προστασία

Για ευνόητους λόγους, οι Ρώσοι δεν παρέχουν τις ακριβείς τιμές σχετικά με την θωράκιση του οχήματος. Ωστόσο, ελάχιστες εκτιμήσεις μπορούν να γίνουν βασιζόμενες στο βάρος και την γεωμετρία. Τα παρακάτω συγκροτήματα συνεισφέρουν στην προστασία του πληρώματος και των κύριων συγκροτημάτων του “T-14”.

-Βασική θωρακισμένη κατασκευή χυτού χάλυβα.

-Τοπική ενίσχυση της βασικής κατασκευής με συνθετική θωράκιση.

-Θωράκιση τύπου γρίλιας στην περιοχή του συγκροτήματος ισχύος.

-Στοιχεία αντιδραστικής θωράκισης “ERA Malahit” στην μπροστινή πλευρά.

Σύστημα ενεργητικής προστασίας “Afganit”

Για μηχανολογικούς λόγους, η βασική κατασκευή πρέπει να είναι παχύτερη από τουλάχιστον 25mm ατσάλινης θωράκισης με βαθμό σκληρότητας 400 ως 500 Brinell. Έτσι, η βασική δομή του οχήματος αποτελείται απο μια συνεχόμενη ελάχιστη προστασία εναντίον των διατρητικών πυρομαχικών διαμετρήματος 12,7Χ99mm (.50 βαρύ πολυβόλο “Browning”), σε κάποιες περιοχές -αναλόγως στην γεωμετρική διευθέτηση- η βασική δομή αναμένεται επίσης να αντέχει πυρά από το ρωσικό βαρύ πολυβόλο των 14,5Χ114mm API και παλιότερα οπλικά συστήματα διαμετρήματος 20mm.

Για επιχειρησιακούς λόγους, δεν είναι εφικτό κάτω από κανονικές συνθήκες για τα ελαφρύτερα οχήματα όπως τα ΤΟΜΑ να εξουδετερώσουν ένα κύριο άρμα μάχης προσβάλλοντας το στο μετωπικό τόξο (±60º). Τα περισσότερα Δυτικά ΤΟΜΑ διαθέτουν πυροβόλα διαμετρήματος 30Χ173mm ως κύριο οπλισμό τους και βάλλουν βλήματα διατρητικά αποσπώμενου κελύφους σταθεροποιημένα με πτερύγια (“APFSDS-T”) με μεγίστη διατρητική ικανότητα αντίστοιχης ατσάλινης θωράκισης 120mm. Ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως το ολλανδικό “CV9035” και σουηδικό “CV9040” αντίστοιχα, έχουν πυροβόλα μεγαλύτερων διαμετρημάτων 35 και 40 χιλιοστών αλλά η μέγιστη διατρητική ικανότητα του πυρομαχικού δεν πρέπει να ξεπερνάει τα 160mm ατσάλινης θωράκισης. Τα διαμερίσματα πληρώματος και πυρομαχικών στο “T-14” πιθανόν να προστατεύονται μετωπικά και πλευρικά από συνθετική θωράκιση καταλλήλου μεγέθους.

Καθαρά για λόγους βάρους, μπορεί να υποτεθεί οτι η βασική δομή στο διαμέρισμα ισχύος (κινητήρα) δεν έχει δεχθεί ενίσχυση. Ωστόσο, τα πρωτότυπα “T-14” διαθέτουν την αποκαλούμενη θωράκιση γρίλιας γύρω από το διαμέρισμα του συγκροτήματος ισχύος- διακόπτει το κύκλωμα ηλεκτρικής πυροδότησης σε κάποια αντιαρματικά πυρομαχικά, όπως το ευρέως χρησιμοποιούμενο “RPG-7”, κατά την πρόσκρουση τους, έτσι τ’ αποτρέπει να πυροδοτηθούν. Απο τη στιγμή που αυτός ο τύπος συστήματος προστασίας δεν έχει καμία μείωση επίδοσης στην επίδραση των περισσότερων Δυτικών αντιαρματικών πυρομαχικών (παραδείγματος χάριν στα Panzerfaust ή M72 LAW) – εκτός από την αυξημένη απόσταση ανατίναξης- μπορεί να υποτεθεί ότι η έκδοση παραγωγής δεν θα χρησιμοποιεί την θωράκιση γρίλιας ή αυτή θα χρησιμοποιηθεί προσαρμοσμένη σε ορισμένες χώρες όπου θα επιχειρεί.

Σε αστικό περιβάλλον, τα ελαφρά αντιαρματικά όπλα (π.χ. “RPG7”, “Panzerfaust”, “M72 LAW”), τα οποία εκτοξεύονται σε μικρές αποστάσεις από τα πλευρά του οχήματος, είναι ένα σοβαρό πρόβλημα για το άρμα μάχης. Με την τοποθέτηση στοιχείων αντιδραστικής προστασίας στις κατάλληλες διαστάσεις, η επίδραση των βλημάτων κοίλου γεμίσματος μπορεί να μειωθεί κατά περισσότερο απο 80%. Τα στοιχεία της αντιδραστικής θωράκισης “Malachit” που χρησιμοποιούνται στο “T-14” είναι η λογική περαιτέρω εξέλιξη των προγενέστερων μοντέλων “Kontakt-5” και “Relikt”, και αντίστοιχα πρέπει να είναι αρκετά ισχυρή. Όπως η τεχνολογία “Kontakt-5”, η “Malachit” πρέπει να μπορεί να μειώνει σημαντικά και το ποσοστό διάτρησης των βλημάτων.

Με γνώμονα τη διατρητική ικανότητα, οι μεγαλύτερες απειλές για ένα άρμα μάχης είναι τα μεγάλου διαμετρήματος βλήματα από τα άλλα άρματα μάχης και σύγχρονα αντιαρματικά καθοδηγούμενα όπλα.

Τα περισσότερα Δυτικά διατρητικά βλήματα (γερμανικό DM63 120X570mm κατασκευασμένο από καρβίδιο του βολφραμίου, αμερικανικό M829 120X570mm κατασκευασμένο απο απεμπλουτισμένο ουράνιο) διαθέτουν μεγίστη διατρητική ικανότητα αντίστοιχη ατσάλινης θωράκισης 750mm, για όλα τα καθοδηγούμενα αντιαρματικά, η μεγίστη διατρητική ικανότητα είναι ίση με 1200mm (“BGM-71 TOW, HOT 3, FGM-148 Javelin, Spike, 9K135 Kornet”) και 1400mm (“AGM-114 Hellfire”).

Ακόμα και με τις πιο ανεπτυγμένες τεχνολογίες παθητικής και αντιδραστικής προστασίας, η απειλή αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο σε περιορισμένο βαθμό ειδικά όχι με το εκτιμώμενο βάρος μάχης των 48 τόνων του “T-14”. Συνεπώς, το σύστημα ενεργής προστασίας (“APS”) “Afganit” πρέπει να έχει σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο που -σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες τεχνολογίες- προσφέρει αποτελεσματική προστασία εναντίον τόσο των πυρομαχικών πυροβολικού (καμπύλης τροχιάς) όσο και των πανίσχυρων αντιαρματικών καθοδηγούμενων όπλων [με κεφαλή κοίλου γεμίσματος σε σειρά (“tandem”)].

Το σύστημα ενεργής προστασίας (hard kill) “Afganit”.

Επι του παρόντος είναι πολύ δύσκολο να κάνουμε μια αξιόπιστη δήλωση σχετικά με την απόδοση του “Afganit” λόγω της λιγοστής ποσότητας των διαθέσιμων στοιχείων. Υποτίθεται ότι περιέχει “hard kill” και “soft kill” συστήματα. Αυτό φαίνεται πιθανό, ειδικά αφότου οι Ρώσοι διαθέτουν την κατάλληλη επιχειρησιακή εμπειρία και στους δύο τομείς με το σύστημα “Arena” (“hard kill”) και με το σύστημα “Shtora-1” (“soft kill”).

Το σύστημα “Afganit” αποτελείται από τα ακόλουθα εξαρτήματα:

-Δέκα μετωπικά τοποθετημένους εκτοξευτές εγκατεστημένους πάνω στον πύργο (“hard kill”).

-Δυο περιστρεφόμενους εκτοξευτές, ο καθένας με 12 σωλήνες στην δεξιά και αριστερή εμπρόσθια περιοχή του πύργου (“soft kill”).

-Δυο σταθερούς, ανυψωμένους εκτοξευτές ο καθένας με 12 σωλήνες τοποθετημένους στην οπίσθια περιοχή του πύργου (“soft kill”).

-Δυο στοιχεία προειδοποίησης λέιζερ στην αριστερή και δεξιά εμπρόσθια πλευρά του πύργου.

-Δυο πλαίσια ραντάρ στην αριστερά και δεξιά πλευρά του πύργου.

Οι απειλές εντοπίζονται από τα στοιχεία προειδοποίησης λέιζερ (τηλεμέτρηση μέσω λέιζερ ή κατάδειξη στόχου μέσω λέιζερ από τον εχθρό) ή από το ραντάρ με τον εντοπισμό της ηλεκτρονικής δέσμης (υπολογίζοντας την τροχιά των επερχόμενων βλημάτων). Σύμφωνα με διάφορες πηγές, το ραντάρ του βασίζεται στην τεχνολογία ραντάρ ενεργής διάταξης ηλεκτρονικής σάρωσης (“AESA”) του νέου μαχητικού “Sukhoi Su-56” – αυτό θα είχε νόημα δεδομένου ότι η τιμή της μονάδας μειώνονταν από τον μεγαλύτερο όγκο προμηθειών ο οποίος θα ωφελήσει και τα δύο έργα.

Στην περιοχή απόδοση του συστήματος “soft kill”, πρέπει να θεωρηθεί -επίσης σε σχέση με το υπόβαθρο των ρωσικών ικανοτήτων στον ηλεκτρονικό πόλεμο οι οποίες έχουν διευρυνθεί σημαντικά κατά τα τελευταία δέκα χρόνια- ότι το “Afganit” είναι σημαντικά πιο ισχυρό από το “Shtora-1” που αναπτύχθηκε τη δεκαετία του 1980: η πιθανή διατάραξη ή διακοπή λειτουργίας των αισθητήρων των σύγχρονων καθοδηγούμενων όπλων με τους αντίστοιχους ηλεκτροοπτικούς ή μαγνητικούς “επενεργητές” είναι εφικτή από τεχνικής πλευράς.

Επιπλέον, οι τέσσερις μικροί εκτοξευτές (δυο περιστρεφόμενοι, δυο σταθεροί ανυψωμένοι) πιθανόν να ενεργούν για προπετάσματα καπνού με πολυφασματικό καπνό. Αυτή θα πρέπει να είναι η πραγματικότητα, σύγχρονα αντιαρματικά καθοδηγούμενα όπλα τρίτης ή τέταρτης γενιάς με δυνατότητες κατακόρυφης προσβολής (“top attack”), (συμπεριλαμβανομένου του FGM-148 Javelin) και η λειτουργία αισθητήρα πυροβολικού (“SMArt”, “BLU-108”) μπορούν επίσης να εξουτερωθούν, σε αντίθεση με το “Shtora-1”.

Εξαρτήματα του συστήματος ενεργής προστασίας “Afganit”.

Οι δέκα εκτοξευτές πάνω στον πύργο είναι σαφώς τμήμα του συστήματος “hard kill” και, όπως οι προκάτοχοι “Drozd” και “Arena”, πιθανόν να εκτοξεύουν έναν τύπο βομβίδας εκρηκτικής και/ή διασποράς που καταστρέφει ή προκαλεί ζημιά στα εκρηκτικά, κοίλα πυρομαχικά ή αντιαρματικούς πυραύλους και καθοδηγούμενα όπλα πριν προσβάλλουν την κύρια θωράκιση. Λόγω της γεωμετρικής διευθέτησης των εκτοξευτών, μπορεί να υποτεθεί η κάλυψη της μπροστινής περιοχής κατά ±60º.

Αν και είναι τεχνικά απίθανο ότι τα αντίμετρα αυτά θα καταστρέψουν ή προκαλέσουν ζημία σε ένα πυρομαχικό κατασκευασμένο από καρβίδιο βολφραμίου ή απεμπλουτισμένο ουράνιο.

Ωστόσο, αν η βομβίδα εκτοξευτεί στο επίπεδο της μονάδας ελέγχου αυτό θα οδηγήσει στην εκτροπή του διατρήτη και κατά συνέπεια στην σημαντική μείωση της ισχύος του (30% – 50%). H αναγκαία ανάφλεξη της βομβίδας απαιτεί τη διασύνδεση ανάμεσα στον υπολογιστή ελέγχου πυρός του συστήματός ενεργής προστασίας και την βομβίδα. Το γεγονός ότι αυτό είναι εφικτό έχει ήδη αποδειχθεί στα Δυτικά ερευνητικά προγράμματα.

Ωστόσο, όλα αυτά τα συστήματα προστασίας -ξεχωριστά από την περαιτέρω εξέλιξη της τεχνολογίας- δεν είναι καινούρια. Αυτό που καθιστά μοναδικό το “Τ-14” από τεχνικής απόψεως είναι ο ανεπάνδρωτος πύργος. Αυτό παρέχει δύο διακριτά πλεονεκτήματα σε σχέση με τον επανδρωμένο πύργο:

-Ο χώρος του διαμερίσματος πληρώματος – και επομένως ο χώρος που απαιτεί υψηλό επίπεδο προστασίας – έχει μειωθεί κατά περίπου 60%, ο οποίος συνεπάγεται τις αντίστοιχες μειώσεις βάρους με το ίδιο επίπεδο προστασίας για το πλήρωμα του.

-Ο χώρος του πύργου έχει επίσης μειωθεί: η επιφάνεια του πύργου είναι κατά 15% μικρότερη από αυτή του “Leopard 2A6” ή “M1A2 Abrams”. Η πιθανότητα προσβολής με την πρώτη βολή (χωρίς να υπολογίζονται τα λάθη στόχευσης) με το “Leopard 2A6 και με το πιο σύγχρονο διαθέσιμο βλήμα “DM63 στον πύργο ενός “T-14” (μερικά καλυμμένη θέση/θέση κάλυψης σκάφους) σε απόσταση 3000 μέτρων (9842 ποδών) είναι περίπου 25%. Ή με άλλα λόγια, μιλώντας στατιστικά, τέσσερις βολές θα χρειαστούν για να καταγραφεί μια προσβολή.

Με βάση όλους αυτούς τους υπολογισμούς, πρέπει να υποθέσουμε ότι το “T-14 Armata” προσφέρει στο πλήρωμα υψηλότερο συνολικό επίπεδο προστασία από τους Δυτικούς ομολόγους του, παρά το σημαντικά χαμηλό βάρος μάχης.

Ο πύργος του “T-14 Armata” (φαίνονται καθαρά οι σωλήνες εκτόξευσης πάνω στον πύργο, οι δυο περιστρεφόμενες μονάδες εκτόξευσης στην οροφή του πύργου όπως επίσης και τα πλαίσια ραντάρ και οι συσκευές προειδοποίησης λέιζερ στο μέτωπο και τις πλευρές του πύργου).

Ισχύς πυρός

Τα σημερινά πρωτότυπα “T-14” είναι όλα εξοπλισμένα με ένα νέο λειόκαννο πυροβόλο (2Α82) των 125 χιλιοστών. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι αυτή η νέα έκδοση έχει υποστεί αύξηση των επιδόσεων σε σχέση μ ε το 2A46M-2 του “T-90”. Από τη στιγμή που οι Ρώσοι μηχανικοί, όπως και οι Δυτικοί ομόλογοι τους, δεσμεύονται από τους νόμους της φυσικής, η αναμενόμενη διατρητική ικανότητα μπορεί να προβλεφθεί μάλλον επακριβώς: σε απόσταση 3000 μέτρων (9842 πόδια), πρέπει να είναι στο πεδίο των 800mm ενισχυμένου ατσαλιού και έτσι περίπου 10% πάνω από τις τιμές του πυροβόλου “L55” του “Leopard 2A6” με το βλήμα “DM53/63”. Στην περίπτωση των βλημάτων κοίλου γεμίσματος, το ποσοστό διάτρησης αυξάνεται πρακτικά κατ’αναλογία με το διαμέτρημα, το οποίο είναι και ο λόγος που εδώ οι τιμές διάτρησης είναι ίσως σχεδόν 5% υψηλότερες σε σύγκριση με τα βλήματα κοίλου γεμίσματος 120mm. Η μεγίστη απόσταση χρήσης των πυρομαχικών πρέπει να είναι περίπου τα 5000 μέτρα (16404 πόδια), με βεληνεκές βολής περίπου τα 3000 μέτρα (9842 πόδια).

Διάγραμμα απόδοσης, (άξονας y) συνάρτηση της ταχύτητας πρόσκρουσης, (άξονας x) βαθμός λυγηρότητας (“slenderness ratio”) για διαμετρήματα 105, 120 και 140mm λαμβάνοντας υπόψη όλα τα εσωτερικά, εξωτερικά και βαλλιστικά αποτελέσματα. (Walter Lanz and Willhelm Odermatt, “Penetration Limits of Conventional Large Caliber Anti Tank Guns/Kinetic Energy Projectiles”, 13th International Symposium on Ballistics, 1st-3rd June 1992).

Το νέο πυροβόλο πιθανόν να μπορεί να βάλλει όλα τα βλήματα 125mm που παράγονται ήδη και, όπως οι ομόλογοι του, θα διαθέτει ένα σύμπλεγμα καθοδηγούμενου αντιαρματικού πυραύλους το οποίο θα επιτρέπει την εκτόξευση αντιαρματικών καθοδηγούμενων πυραύλων με βεληνεκές βολής άνω των 5000m.

Απο την πρώτη παρουσίαση του “T-14”, είχε τονιστεί επανειλημμένως ότι το άρμα μπορεί αργότερα να εξοπλιστεί επίσης με ένα λειόκαννο πυροβόλο των 152mm. Από τεχνική άποψη αυτό πρέπει να είναι εφικτό, αλλά το πρόβλημα είναι διαφορετικό: ένα βλήμα 152mm απαιτεί περίπου 50% περισσότερο χώρο από ένα βλήμα 125mm, το οποίο θα μειώσει την χωρητικότητα πυρομαχικών από τα 45 βλήματα (125mm) στα περίπου 30 βλήματα (152mm), το οποίο με τη σειρά του θα έχει αρνητική επίδραση στην αυτονομία του συστήματος.

Για δευτερεύων οπλισμό, οι Ρώσοι μηχανικοί αρχικά διατήρησαν το δοκιμασμένο σύστημα των 12,7mm ως αντιαεροπορικό πολυβόλο και ένα πολυβόλο 7,62mm ως συζυγές πολυβόλο. Το δηλωθέν ως προαιρετικό συζυγές πολυβόλο των 30mm πιθανόν να είναι τεχνικά εφικτό χωρίς κάποια προβλήματα, ειδικά από τη στιγμή που οι Ρώσοι κατασκευαστές αρμάτων διαθέτουν ήδη δεκαετίες εμπειρίας σε αυτό το πεδίο (το ΤΟΜΑ “BMP-3” που παρουσιάστηκε το 1987 διαθέτει επίσης συζυγές πυροβόλο 30mm επιπρόσθετα με το κύριο όπλο των 100mm).

Το σύστημα γέμισης δεν εμφανίζει τεχνικά προβλήματα- οι Ρώσοι σχεδιαστές μπορούν να κοιτάξουν πίσω στα 50 χρόνια εμπειρίας εξέλιξης και εφαρμογής σε αυτό το πεδίο (το πρώτο σύστημα αυτόματης γέμισης “EZ-10” παρουσιάστηκε το 1967 με το “T-64A”). Η συζήτηση στην Δύση σχετικά με τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των συστημάτων αυτόματης γέμισης και των τριών ή τεσσάρων μελών πληρώματος είναι ίσως λιγότερο τεχνική από συναισθηματική: με την εμφάνιση του “T-64”, οι Ρώσοι επέλεξαν αυτή τη λύση και κατά συνέπεια προσάρμοσαν ανάλογα τις διαδικασίες εκπαίδευσης και επιχειρήσεων, το οποίο είναι και ο λόγος -κατά την άποψη από πλευράς του συντάκτη- που η σύγκριση με τα δυτικά κύρια άρματα μάχης (εκτός από το γαλλικό “AMX-56 Leclerc”) είναι περιορισμένης σημασίας.

Ικανότητα διοικησης

Το πλήρωμα είναι τοποθετημένο δίπλα-δίπλα στο μπροστινό μέρος και αποτελείται απο τον οδηγό (αριστερά), τον πυροβολητή (κέντρο) και τον αρχηγό (δεξιά). Ένα στεγανό διαχωριστικό τοίχωμα ξεχωρίζει το διαμέρισμα του πληρώματος απο το διαμέρισμα των όπλων και πυρομαχικών. Ένα άλλο στεγανό διαχωριστικό τοίχωμα χωρίζει το διαμέρισμα όπλων και πυρομαχικών απο το διαμέρισμα συγκροτήματος ισχύος. Ο έλεγχος των οπλικών συστημάτων και της πρόωσης είναι αποκλειστικά ηλεκτρονικός, ούτως ώστε το όχημα να μπορεί να ελεγχθεί από απόσταση χωρίς κάποια προβλήματα, ακόμα και χωρίς πλήρωμα.

Εγκάρσια τομή: Μπροστά, η ισχυρή θωράκιση, το διαμέρισμα για τον αρχηγό, πυροβολητή και τον οδηγό άρματος, ο ανεπάνδρωτος πύργος, η δεξαμενή καυσίμων, το συγκροτήματα ισχύος και στο πίσω μέρος του πύργου, επιπρόσθετος χώρος για πυρομαχικά και εργαλεία.

Οδηγός, πυροβολητής και αρχηγός διαθέτουν ο καθένας από δύο οθόνες υγρών κρυστάλλων (“LCD”), οι οποίες υπηρετούν ως διεπαφές με τον υπολογιστή του οχήματος ή τον υπολογιστή ελέγχου πυρός.Το σύστημα ελέγχου πυρός του “T-14 Armata” αποτελείται από τα ακόλουθα εξαρτήματα:

-Ηλεκτοοπτικό νηματόσταυρο με κάμερα υπερύθρων και αποστασιόμετρο λέιζερ.

-Ηλεκτροοπτικό περισκόπιο αρχηγού με κάμερα υπερύθρων και αποστασιομετρο λέιζερ.

-Αυτόνομο νηματόσταυρο αναλογικής τηλεόρασης (βολή εκτάκτου ανάγκης)

-Ανεξάρτητο σταθμό οπλισμού (12,7mm) με κάμερα υπερύθρων και αποστασιόμετρο λέιζερ.

-Έξι κάμερες τηλεοράσεως πάνω στον πύργο για παρατήρηση 360 μοιρών.

-Ραντάρ χιλιοστομετρικού κύματος (σύστημα ενεργής προστασίας “Afganit”).

-Διαφοροι αισθήτηρες (π.χ. Άνεμος, θερμοκρασία, πλάγια κλίση).

-Υπολογιστής ελέγχου πυρός

-Ηλεκτρονικά σταθεροποίησης

-Οθόνες “LCD” για το πλήρωμα.

-Πινάκες ελέγχου και χειρολαβές για το πλήρωμα.

Ο οδηγός και ο αρχηγός διαθέτουν τρία επιπλέον περισκόπια, ενώ ο πυροβολητής διαθέτει μονάχα ένα περισκόπιο. Τα περισκόπια του αρχηγού πολύ πιθανόν να είναι εξοπλισμένα με κουμπιά προσωπίδας (“tip-visor”), τα οποία παρουσιάστηκαν πρώτη φορά στο “T-90MS” και υπηρετούν για να μεταστρέφουν τον πύργο στη διεύθυνση σύμφωνα με το κουμπί “tip-visor” που έχει πατηθεί.

Το σύστημα πληροφοριών και διαχείρισης αποτελείται από ενα σύστημα δορυφορικής πλοήγησης (“GLONASS”) και ενα τακτικό σύστημα διοίκησης. Η διεπαφή με το σύστημα ελέγχου πυρός μέσω του υπολογιστή οχήματος καθιστά εφικτό τον προσδιορισμό των συντεταγμένων ενός αναγνωρισμένου στόχου και τις κάνει ορατές, σε πραγματικό χρόνο, σε όλα τα οχήματα και σημεία ελέγχου που είναι ενσωματωμένα στο σύστημα ελέγχου.

Η συζήτηση πλέον μεταξύ των ειδικών περιστρέφεται κυρίως γύρω από το ερώτημα εάν ο αρχηγός στερείται της απαραίτητης παρατήρησης όταν βρίσκεται μέσα στο άρμα ή εάν οι τηλεοπτικές κάμερες και οι ηλεκτροοπτικές συσκευές σκόπευσης μπορούν, ουσιαστικά, να παρέχουν την ίδια πληροφορία όπως οι οπτικές συσκευές σκόπευσης κι ο εξοπλισμός παρατήρησης των αρμάτων μάχης της υφιστάμενης γενιάς. Μια ματιά στον ουρανό προσφέρει την (τεχνική) απάντηση: ο πιλότος ενός “F-35” μπορεί να δει μέσα από το αεροσκάφος του με την οθόνη επι της κάσκας του – ένας υπολογιστής παράγει ένα εικονικό “3D” κόσμο από τα σήματα βίντεο που λαμβάνει από τις κάμερες που είναι τοποθετημένες γύρω από όλο το αεροσκάφος, τα οποία καταλήγουν στα οπτικά του αναλόγως στην κατεύθυνση της παρατήρησης του πιλότου. Με τέτοια τεχνολογία, όπως προσφέρεται απο την ισραηλινή εταιρεία “ELBIT Systems” υπο την ονομασία “Iron Vision” για χρήση στα τεθωρακισμένα οχήματα, ο αρχηγός του “T-14” μπορεί να δεί πολλά περισσότερα απο τον αρχηγό ενός άρματος μάχης με επανδρωμένο πύργο. Ένα τελείως διαφορετικό ερώτημα σε αυτή την περίπτωση είναι το κόστος, μια κάσκα πιλότου για το “F-35” κοστίζει περίπου $400000, δεν υπάρχουν, ακόμα, αξιόπιστες πηγές για την τιμή του “Iron Vision”.

Τελικά, το ερώτημα της τρωτότητα παραμένει: σε σύγκριση με τα παλιότερα οπτικά συστήματα, βίντεο κάμερες και ηλεκτροοπτικά σκοπευτικά δεν είναι ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο ευάλωτα στα εχθρικά πυρά ή θραύσματα. Τα οπτικά είναι και θα παραμείνουν η «Αχίλλειος πτέρνα» του άρματος μάχης, συμπεριλαμβανομένου του “T-14”.

Το “T-14 Armata” παρουσιάστηκε στο διεθνές φόρουμ άμυνας-τεχνολογίας “ARMY 2017” τον Αύγουστο του 2017 (©Vitaly Kuzmin ).

Συμπεράσματα

Αδιαμφισβήτητα, όλα τα στοιχεία που έχουν αποδεσμευτεί απο τους Ρώσους, σχετικά με το νέο άρμα μάχης πρέπει να εξεταστούν με επικριτική διάθεση.

Μολαταύτα: Οι Ρώσοι μηχανικοί, με την κατάλληλη πολιτική υποστήριξη απο το Κρεμλίνο, εφάρμοσαν σταθερά την έννοια του άρματος μάχης με ανεπάνδρωτο πύργο, ενώ στη Δύση, γίνονται απελπισμένες προσπάθειες για να επεκταθεί η ζωή των αρμάτων μάχης, των οποίων η εξέλιξη χρονολογείται πίσω στη δεκαετία του 1970, με περιορισμένες αναβαθμίσεις συστημάτων.

Η σημερινή έκδοση του “T-14” ίσως να διαθέτει αριθμό κατασκευαστικών ελλείψεων και πρώιμων προβλημάτων, αλλά ενα πράγμα είναι σίγουρο: όταν η Δύση παρουσιάσει το πρώτο πρωτότυπο ενός άρματος μάχης νέας γενιάς σε τρία ή πέντε χρόνια (μια εξαιρετικά αισιόδοξη εκτίμηση), οι ρωσοι θα διαθέτουν ήδη αρκετά χρόνια πρακτικής εμπειρίας σε αυτόν τον τομέα – μια συσσωρευμένη εργασία που έπρεπε να ήδη να έχει ολοκληρωθεί και η οποία δεν μπορεί να αναπληρωθεί σε τόσο μικρό χρονικό διάστημα ακόμα και με την φερόμενη τεχνολογική ανωτερότητα της Δυτικής βιομηχανίας. Μια ανασκόπηση στην ιστορία της εξέλιξης των αρμάτων μάχης δείχνει ότι οι Ρώσοι έφεραν την επανάσταση στην εξέλιξη των αρμάτων – όχι επειδή το σκέφθηκαν πρώτοι, αλλά επειδή ήταν οι πρώτοι που είχαν την θέληση να κάνουν ένα βήμα εμπρός.

Πίνακας πληροφοριών: Τα ρωσικά ορόσημα στην εξέλιξη των αρμάτων μάχης.

-Μολονότι εξελίχθηκε από τις ΗΠΑ στις αρχές της δεκαετίας του 1920, και αφότου οι Αμερικανοί δεν ενδιαφέρθηκαν ιδιαιτέρως για αυτό, οι Σοβιετικοί σχεδιαστές το παρήγαγαν κατόπιν άδειας και βελτίωσαν το σύστημα ανάρτησης“Christie” και, από το 1931, εγκαταστάθηκε ως βασικός εξοπλισμός στα ελαφρά άρματα σειράς “BT”. Τα άρματα μάχης “BT” ήταν τα ταχύτερα άρματα εκείνης της εποχής και το σύστημα ανάρτησης “Christie” χρησιμοποιήθηκε με επιτυχία, αργότερα, στο “T-34”.

-Tο “T-34” θεωρείται από πολλούς ειδικούς αρμάτων μάχης ως ο πιο επιτυχημένος σχεδιασμός άρματος όλων των εποχών. Η σχεδόν τέλεια ισορροπία ισχύος πυρός, προστασίας και κινητικότητας το έκαναν τεχνολογικά ανώτερο από τα γερμανικά άρματα μάχης κατά την έναρξη του πόλεμου. Το “T-34” ήταν, επίσης, το πρώτο άρμα που παρασκευάστηκε μαζικά με πετρελαιοκινητήρα.

-Το “T-55” ήταν το πρώτο άρμα μάχης που διέθετε σύστημα Χημικής Βιολογικής Ραδιολογικής Προστασίας (ΧΒΡΠ).

-Το “T-62” ήταν το πρωτο άρμα μάχης με λειόκαννο πυροβόλο με ικανότητα βολής διατρητικών βλημάτων.

-Το “T-64” ήταν το πρώτο άρμα μάχης με αυτόματη γέμιση βλημάτων. Με την έκδοση “T-64A”, εγκαταστάθηκε σύστημα κατάσβεσης φωτιάς για πρώτη φορά σε άρμα μάχης, και το “T-64B” ήταν εξοπλισμένο με την πρώτη συνθετική θωράκιση (Combination K).

-Το “T-72” είναι το άρμα μάχης που παράχθηκε περισσότερο σε όλον τον κόσμο. Βρέθηκε, επίσης, στο επίκεντρο της Δυτικής κριτικής, συγκεκριμένα εξαιτίας της φτωχής απόδοσης των ιρακινών “T-72” εναντίον των αμερικανικών “M1 Abrams” στον πόλεμο του Κόλπου το 1990-1991. Μολονότι οι διαφορετικές εκδόσεις του “T-72” συμμετείχαν σε πολυάριθμους πολέμους και συγκρούσεις, οι εκδόσεις των σοβιετικών αρμάτων ποτέ δε συγκρούστηκαν με Δυτικά μοντέλα αρμάτων μάχης- πάντα οι πιο αδύναμες εξαγωγικές εκδόσεις συμμετείχαν στις μάχες.

-Η αντιδραστική θωράκιση “Kontakt-5”, η οποία εμφανίστηκε πρώτη φορά το 1985 πάνω στο “T-80U”, μπορούσε να μειώσει το ποσοστό διάτρησης των βλημάτων κατά περισσότερο από 30% σε σύγκριση με τους προκατόχους της. Οι Δυτικοί μηχανικοί μπόρεσαν να αναλύσουν την θωράκιση μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου και κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι κανένα Δυτικό άρμα μάχης εκείνης της εποχής δεν θα μπορούσε να διατρήσει την ενισχυμένη θωράκιση “Kontakt-5” με την πρώτη βολή.

-Το “T-90” είναι το πρώτο άρμα μάχης που εφοδιάστηκε με σύστημα ενεργής προστασίας “soft kill” (“Shtora-1”) στον βασικό εξοπλισμό του.

-Το “T-14” πιθανόν να είναι το πρώτο άρμα μάχης που θα παραχθεί μαζικά με έναν ανεπάνδρωτο πύργο.

Απόδοση/Μετάφραση απο το “Offiziere.ch” για την Προέλαση.

Αρέσει σε %d bloggers: