Γράφει ο Στάθης Βασιλείου

Το τεθωρακισμένο όχημα πεζικού δημιουργήθηκε από την ανάγκη να συμμετέχει ο πεζός στρατιώτης στον σύγχρονο πόλεμο μηχανοκίνητων δυνάμεων.

Η φριχτή εμπειρία του 1ου Παγκοσμίου Πολέμου γέννησε το άρμα μάχης, ένα όχημα με τη δύναμη να κινείται σε πεδίο εκτός δρόμου, υπό την κάλυψη θώρακα και τη δύναμη να καταβάλει τα εχθρικά πολυβολεία με την ισχύ πυρός του. Το επόμενο βήμα, ήταν για τον πεζό στρατιώτη, που «μάτωσε» τόσο στα πεδία του Σωμ, του Ύπρ, του Βερντέν και της Καλλίπολης. Παρά τις υπεραισιόδοξες διακηρύξεις των αξιωματικών του νέου όπλου, τα άρματα μάχης είχαν τρωτά σημεία. Η θωράκιση που έφεραν μεταφραζόταν σε έλλειψη καθαρού οπτικού πεδίου και τακτική αντίληψη του πεδίου της μάχης. Σαν του ελέφαντες των Καρχηδονίων, ήταν ευπρόσβλητα σε ξαφνικές επιθέσεις από κοντά και σχεδόν αδύνατον να αναλάβουν πρωτοβουλίες σε στενά περάσματα (πυκνά δάση, στενές χαράδρες, λεωφόρους πόλεων) χωρίς την προστασία του πεζικού. Επιπλέον, μπορεί οι τεθωρακισμένες φάλαγγες να «άνοιγαν δρόμους» και να προελαύνουν βαθιά μέσα από τις εχθρικές γραμμές αλλά χρειαζόταν ακόμα η παρουσία του πεζού στρατιώτη για να διατηρηθούν οι δίοδοι ανοιχτοί για να περάσει από εκεί το υπόλοιπο στράτευμα. Ο πεζός στρατιώτης, είχε ακόμα σοβαρό ρόλο να παίξει στον νέο βιομηχανικό πόλεμο.

Μοιραία, οι πρώτες τολμηρές επιθέσεις τεθωρακισμένων κατέδειξαν το πρόβλημα κινητικότητας: με μέση ταχύτητα 40 χλμ. την ώρα σε ανώμαλο δρόμο, τα άρματα ήταν 10 φορές γρηγορότερα από τον ταχύτερο οπλίτη και ασύγκριτης αντοχής. Οι μεραρχίες πάντσερ άφηναν πίσω τις μονάδες πεζικού που ακολουθούσαν ασθαίνοντας. Η λύση να ακολουθούν οι πεζοί επιβαίνοντας σε φορτηγά προσέκρουσε στην έλλειψη θωράκισης. Ακάλυπτοι, στην ανοιχτή καρότσα ενός φορτηγού, οι πεζοί ήταν εύκολη λεία των πολυβόλων αλλά και του πυροβολικού. Δύο λύσεις προτάθηκαν εκ των ενόντων: η θωράκιση των φορτηγών, που απέδωσε τα ημιερπυστριοφόρα θωρακισμένα και τα άρματα μεταφοράς πεζικού (στη μορφή των Καναδικών αρμάτων που με την αφαίρεση του πύργου και των πυρομαχικών μετατρέπονταν σε μεταφορικά πεζικού). Ήταν όμως ημίμετρα,

Αμέσως μετά τον πόλεμο, όλες οι βιομηχανικές χώρες σχεδίασαν και ενέταξαν τεθωρακισμένα οχήματα που μετέφεραν διμοιρίες και ομάδες πεζικού για την αμέριστη υποστήριξη στα άρματα μάχης. Ο 2ος Παγκόσμιος Πόλεμος το είχε αποδείξει πέρα από κάθε αμφιβολία και κάθε «κλαδικό» εγωϊσμό: ο πόλεμος δεν έχει «βασιλιά» και πληβείους, δεν έχει αριστοκρατία και ακολούθους. Ο πόλεμος κερδίζεται από την ομαδική δουλειά και ο καθένας κάνει το κομμάτι που του αναλογεί. Χωρίς άρματα μάχης, το πεζικό θερίζεται σαν τα στάχυα. Χωρίς πεζικό, τα άρματα αποδεκατίζονται και σαρώνονται. Η κινητικότητα που απαιτούν οι καιροί θέλουν τα δύο όπλα να συνεργάζονται βήμα προς βήμα. Και για αυτό, οι πεζοί είχαν ανάγκη των τεθωρακισμένων μεταφοράς τους.

H αντίληψη περί πρωτευόντων και δευτερευόντων στόχων στο πεδίο της μάχης, δημιούργησαν ένα ακόμα όχημα: Το τεθωρακισμένο όχημα μάχης πεζικού. Τα οχήματα έφεραν πάντα κάποιο πολυβόλο για αυτοπροστασία. Η επιθυμία να είναι το όχημα ικανό να προσβάλει «σκληρότερους» στόχους, όπως εχθρικά οχήματα, πολυβολεία, ελαφρά τεθωρακισμένα ή χαμηλά αιωρούμενα ελικόπτερα, έφερε την αντικατάσταση ή πλαισίωσή του με ένα βαρύτερο «ταχυβόλο» όπλο. Έτσι, γεννήθηκε ένα όχημα που μπορούσε, όχι απλά να ακολουθεί τα άρματα στη μάχη και να προσεγγίζει την εχθρική εστία αποβιβάζοντας τους πεζούς «αρκετά κοντά» αλλά ένα όχημα που λειτουργούσε ταυτόχρονα ως μεταφορικό και φορέας κατασταλτικών πυρών. Τα νέα οχήματα (σαν το γερμανικό HS.30, το ρωσικό ΒΜΡ-1, το γαλλικό ΑΜΧ-10Ρ και το σουηδικό CV-90) ήταν οχήματα μεταφοράς ΚΑΙ μάχης, γεγονός που τα διέκρινε από τα παλιότερα ΤΟΜΠ (σειρά Μ-39, Μ-75,M-59, Μ-113, ΑMX-VCI, BTR-40/50/60/152, κλπ.) που όμως, συνέχισαν να υπηρετούν ταυτόχρονα και πολλές φορές αποκλειστικά, υπακούοντας στις διαφορές αντιλήψεις στρατηγικού δόγματος.

Η σύγχρονη τάση, δέχεται την αξία των ΤΟΜΑ ως μονάδες μάχης αλλά και σαν συστατικά του δόγματος μηχανοκίνητων επιχειρήσεων στη σύγχρονη εποχή. Σύγχρονα ΤΟΜΑ απέδειξαν την αξία τους σε επιχειρήσεις χαμηλής έντασης, εντός σύγχρονων αστικών πεδίων μαχών αλλά και σαν περιπολικά σε ερήμους και ζούγκλες ανά την υφήλιο. Τα αμερικανικά Μ-2 Bradley πολέμησαν τόσο στον συμβατικό πόλεμο του Ιράκ το 2003 όσο και στον ανταρτοπόλεμο που ακολούθησε μεταξύ 2003-2009. Το ελαφρύ πυροβόλο τους αποδείχθηκε ιδανικό σε καταστάσεις συμπλοκών εκ του σύνεγγυς εναντίον μικρών ομάδων πεζικού όπου τα πυροβόλα των αρμάτων μάχης κρίνονταν υπερβολικά καταστροφικά και αργά στην αντίδραση.

Στον μεγάλο πόλεμο της Συρίας, τα παλιά ΒΜΡ-1 έκαναν και πάλι την θριαμβευτική τους εμφάνιση με αναβαθμισμένη θωράκιση κατά αεικίνητων «κυνηγών αρμάτων» με αντιαρματικά όπλα και το πυροβόλο των 73 χλσ. Ακόμα και οι ιδιαίτεροι με τα μηχανοκίνητα Ισραηλινοί, που αποδείχθηκαν οι πιο παραδοσιακοί φίλοι των ΤΟΜΠ (προκρίνοντας θωράκιση για το πεζικό από την ισχύ πυρός) φαίνεται πως υιοθετούν άλλη αντίληψη συνάδοντας με τις εξελίξεις των υπολοίπων χωρών. Αντιθέτως, η εξέλιξη των αρμάτων παρουσιάζει μια στασιμότητα, εμμένοντας στη βελτίωση των παλιότερων σχεδίων με επιπλέον θωράκιση και συστήματα αυτοπροστασίας.

Στην Ελλάδα, το βήμα παραμένει μετέωρο, αφού, μετά το φιάσκο των ΒΜΡ-3, το πεζικό δείχνει να μην αποφασίζει ούτε υπέρ της προμήθειας νέων σύγχρονων ΤΟΜΑ ούτε της έστω περιορισμένης αναβάθμισης των παλιών ΤΟΜΠ που δείχνουν επικίνδυνα την ηλικία τους. Η προμήθεια ΒΜΡ-1 OST γέμισε κάποια κενά και θα όφειλε να έχει κοινωνήσει το νέο πνεύμα μάχεσθαι αλλά τελικώς, χωρίς αποτέλεσμα. Η αντικατάστασή τους δείχνει αναπόφευκτη κατά τας «γραφάς» των ΑΜΧ-10Ρ πριν από αυτά. Στο τομέα των ΤΟΜΠ, η πηγή των κυριάρχων Μ-113 δεν είναι ανεξάντλητη και σε μια δεκαετία, ο ΕΣ θα ξυπνήσει ως ένας από τους τελευταίους του χρήστες ενώ η ανεπάρκεια της θωράκισής του (πλειστάκις αποδειχθείσα στο πεδίο ξένων συγκρούσεων) αφήνει στη νοσηρή φαντασία την τύχη του ελληνικού μηχανοκίνητου πεζικού σε μια σύγκρουση ακόμα και χαμηλής έντασης. Περισσότερο από όλα, όπως το Leopard-2 A6 HEL έφερε επανάσταση στη νοοτροπία και δράση του Σώματος Ιππικού-Τεθωρακισμένων περνώντας σε επιθετικά σενάρια από τον «ανταρτοπόλεμο αρμάτων», το πεζικό δεν έχει κάνει ακόμη τη δική του επανάσταση με την συμπλήρωση της υπερπρομήθειας του Leo με ένα σύγχρονο ΤΟΜΑ. Η συνέχεια αναμένεται από τους αρμοδίους…

Αρέσει σε %d bloggers: