Ενα από τα πολλά κατεστραμμένα οχήματα MRAP στην Προκεχωρημένη Βάση Επιχειρήσεων Sharana του Στρατού των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν. (©Warren Johnson)

Ο αυτοσχέδιος εκρηκτικός μηχανισμός εξερράγη σαν ένας σκονισμένος κεραυνός ακριβώς κάτω από το αριστερό μπροστινό λάστιχο του οχήματος MaxxPro του στρατού των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (ΗΠΑ), τινάζοντας ψηλά το, περίπου 20 τόνων, όχημα και τουλάχιστον 3 μέτρα μπροστά διασπείροντας κομμάτια από το εξωτερικό του σκάφους σαν ακρωτηριασμένα τμήματα σώματος.

Ήταν 19 Μαρτίου του 2011, στο Pakhab-e-Shana το σιτοβολώνα της επαρχίας Logar του ανατολικού Αφγανιστάν. Η βόμβα, η οποία αργότερα υπολογίστηκε περίπου στα 125 κιλά, είχε ως στόχο μία αυτοκινητοπομπή της 10ης Ορεινής Μεραρχίας του στρατού των ΗΠΑ που μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια σε ένα απομονωμένο χωριό.

Αυτό που συνέβη στη συνέχεια ήταν είτε η άμεση συνέπεια του ειδικού σχεδιασμού του MaxxPro, είτε τα αναμενόμενα αποτελέσματα μίας βομβιστικής επίθεσης ενός οποιοδήποτε θωρακισμένου οχήματος του στρατού των ΗΠΑ. Η διάκριση αυτή βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πολύμηνης συζήτησης στις ΗΠΑ που θα μπορούσε να διαμορφώσει την κατεύθυνση της ανάπτυξης των οχημάτων “ανθεκτικών σε νάρκες – προστατευόμενα από ενέδρες” (MRAP) των ΗΠΑ.

Εντός του, περισσότερο από 1 εκατομμυρίου δολαρίων αξίας, οχήματος MaxxPro υπήρχε μια σκηνή ενός αιματηρού ολέθρου. Από τους εφτά επιβαίνοντες, μεταξύ των οποίων πέντε στρατιώτες, ένας Αφγανός διερμηνέας και ένας δημοσιογράφος, δύο τραυματίστηκαν άσχημα και ήταν αναίσθητοι, τρεις ακόμα ήταν χτυπημένοι, αιμορραγώντας και βογκώντας διατηρώντας όλες τις αισθήσεις τους, έχοντας υποστεί ένα μείγμα διάσεισης, ρήξης και σπασμένων οστών.

Αλλά και οι εφτά επέζησαν. Και πολλοί από αυτούς ήξεραν χωρίς αμφιβολία το λόγο: το MaxxPro, μια έκδοση της οικογένειας θωρακισμένων οχημάτων Ανθεκτικών στις Νάρκες – Προστατευόμενων από Ενέδρες (MRAP), είχε απορροφήσει ή εκτρέψει τη μεγαλύτερη δύναμη την έκρηξης με τη προηγμένη και διαβαθμισμένη θωράκιση του και το κάτω μέρος του αμαξώματος σχήματος βέ “V” που εκτρέπει την δύναμη της έκρηξης.

Το όχημα έσωσε την ζωή του πληρώματος. Και δεν ήταν οι μοναδικοί που σώθηκαν. Ως αποτέλεσμα της καθυστερημένης εισαγωγής των MRAP πριν από πέντε χρόνια στο στρατό των ΗΠΑ, ένα χρόνο μετά ο τότε υπουργός άμυνας των ΗΠΑ Robert Gates, είπε: “εκατοντάδες ανθρωπινές ζωές σώζονται καθημερινά χάρις αυτά τα οχήματα.”

Την Δευτέρα, 1η Οκτωβρίου 2012 ο Αντιπρόεδρος Joe Biden και ο αναπληρωτής υπουργός άμυνας Ashton Carter των ΗΠΑ παραβρέθηκαν σε μία τελετή στην οποία το Πεντάγωνο επιβράβευσε τους εργαζόμενους και διευθυντές των οχημάτων MRAP. Ο Carter μιλώντας στο USA Today είπε πως “οι στρατιώτες που επιβαίνουν στα οχήματα MRAP έχουν 14 φόρες περισσότερες πιθανότητες να επιβιώσουν από έκρηξη από ότι εκείνοι που επιβαίνουν σε οχήματα Hummer.” Το Πεντάγωνο καυχήθηκε πως “Τα οχήματα αυτά πιστώνονται για τη σωτηρία αμέτρητων ζώων.”

Παρά αυτούς τους ισχυρισμούς και τα αδιάσειστα ανεπίσημα στοιχεία προστασίας των οχημάτων MRAP, δυο ειδικοί υποστηρίζουν ότι τα βαριά, ακριβά αυτοκίνητα δεν είναι πιο αποτελεσματικά από τα θωρακισμένα τροχοφόρα οχήματα υψηλής κινητικότητας πολλαπλών χρήσεων με επίπεδο δάπεδο, ή αλλιώς Hummer, με μικρότερο βάρος και κόστος μερικών χιλιάδων δολαρίων.

Οχήματα Hummer εναντίον MRAP

Οι Crhis Rolfe και Ryan Sullivan έγραψαν στο Foreing Affairs τον Απρίλιο “ Tα ΜRAP δεν μειώνουν τα ποσοστά θανάτων πέρα από αυτά τα ποσοστά που πέτυχαν τα εργοστασιακά θωρακισμένα Hummer τα οποία είναι και οικονομικότερα.”

Ο Sullivan και ο Rolfe είναι καθηγητές οικονομικών στη Ναυτική Σχολή Μεταπτυχιακών (NPS) και το Πανεπιστήμιο των Συρακουσών, αντίστοιχα. Οι καθηγητές στηρίζουν το άρθρο τους σε μία ακαδημαϊκή έκθεση που εκπονήθηκε για την Ναυτική Σχολή Μεταπτυχιακών (ή ναυτική μεταπτυχιακή σχολή), βάσει των διαβαθμισμένων δεδομένων που παραλήφθηκαν μέσω της επίσημης οδού από το Πεντάγωνο. Τόνισαν ότι οι απόψεις που εκφράζονται στην έκθεση του NPS και στο άρθρο του Foreign Affairs είναι αποκλειστικά δικές τους και δεν αντικατοπτρίζουν την επίσημη θέση της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Αλλά ένας από τους άνδρες που ήταν άμεσα υπεύθυνος για την αποδοχή από το διστακτικό στρατό των οχημάτων MRAP λέει ότι οι Sullivan και Rolfe κάνουν λάθος. O Franz Gayl, ένας επιστήμονας που εργαζόταν για το Σώμα Πεζοναυτών των ΗΠΑ, πίεσε την υπηρεσία του να αγοράσει τα οχήματα Ανθεκτικά στις Νάρκες – Προστατευόμενα από Ενέδρες ήδη από το 2006, αλλά αρχικά η πρόταση του απορρίφθηκε. Αργότερα ο Gayl επέκρινε δημοσίως τις εξαγορές οπλικών συστημάτων από τους Πεζοναύτες και αναζήτησε προστασία στο πρόγραμμα πληροφοριοδοτών υπό το φόβο εκδίκησης από τους ανώτερους αξιωματούχους των ΗΠΑ.

Με άλλα λόγια ο Gayl επικαλούμενος στοιχεία του Γενικού Επιθεωρητή του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ λέει πως “για κάθε τέσσερις έως πέντε στρατιώτες που επενέβαιναν σε όχημα Hummer και σκοτώθηκαν ενώ δέχθηκαν επίθεση με αυτοσχέδιο μηχανισμό στο Ιράκ, μόνο ένας σκοτώθηκε σε επίθεση οχήματος MRAP με παρόμοιους αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς.

Η διαφωνία δεν είναι ακαδημαϊκού επιπέδου. Ανθρώπινες ζωές, πολλά χρήματα και τα μελλοντικά σχέδια του στρατού και πεζοναυτών των ΗΠΑ βρίσκονται σε κίνδυνο. Από το 2007, το Πεντάγωνο έχει ξοδέψει περισσότερα από 45 δισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ για την αγορά περίπου 27000 οχημάτων MRAP για να προστατεύσει τους στρατιώτες όπως αυτούς στο Pakhab-e-Shana. Όπως εκτιμάται, πέρυσι,περίπου1400 αυτοσχέδιοι εκρηκτικοί μηχανισμοί ανά μήνα, βρέθηκαν ή χτύπησαν δυνάμεις των ΗΠΑ και των συμμάχων τους – τις περισσότερες φορές ενώ επενέβαιναν σε οχήματα MRAP.

Κατεστραμμένο όχημα MRAP του στρατού των ΗΠΑ (Φωτογραφία: autoblog)

Με τον πόλεμο του Ιράκ που τελείωσε και την σύγκρουση στο Αφγανιστάν να πλησιάζει στο τέλος της για τις ΗΠΑ, το Πεντάγωνο έχει αρχίσει να εξετάζει το ενδεχόμενο για την τύχη των υφιστάμενων οχημάτων MRAP, ενώ ταυτόχρονα σχεδιάζει μια δραματική επέκταση του στόλου των οχημάτων ανθεκτικών στις εκρήξεις, με την μορφή 55000 μικρότερων, ελαφρύτερων Joint Light Tactical Vehicles (JLTV) με κόστος που υπολογίζεται στο ύψος των 15 εκατομμυρίων δολαρίων για τα επόμενα χρόνια.

Ο Gayl λέει: “την στιγμή που το πρόγραμμα JLTV θα εργαστεί επιμελώς για να συνθέσει τις καλύτερες ποιότητες των δύο τύπων οχημάτων (Hummer και MRAP) σ’ενα ελεύθερο και ανοιχτό διαγωνισμό, ρίχνοντας νέο φως σχετικά με την έκθεση των ειδικών και τα αποτελέσματα των άρθρων, τα στοιχεία μπορεί να είναι χρήσιμα.”

Αν τα MRAP δεν είναι ασφαλή, τότε και τα JLTV μπορεί να μην αξίζουν – και το Πεντάγωνο πρέπει να επανεξετάσει την ακριβής προσέγγιση του σχετικά με την προστασία των στρατιωτών του στο διάσπαρτο από βόμβες πεδίο μάχης.

Παίζοντας με τους αριθμούς

Οι Sullivan και Rolfe ανέλυσαν αυτό που περιέγραψαν ως “απώλειες ανθρώπινων ζωών, εκμετάλλευση, χρήση οχημάτων και χαρακτηριστικά των στρατευμάτων των ΗΠΑ για μία μή-ισορροπημένη μηνιαία ομάδα του περίπου 20 τοις εκατό των ταγμάτων στο Ιράκ από Μάιο του 2004 μέχρι τον Μάρτιο του 2010.”

Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι τα “δεδομένα από το πεδίο μάχης δεν υποστηρίζουν τους ισχυρισμούς ότι τα MRAP είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικά στη μείωση του αριθμού των απωλειών του αμερικάνικού στρατού.”

Οι Sullivan και Rolfe ισχυρίζονται ότι αντ’αυτου οποιαδήποτε μείωση των θανάτων σε μάχιμες μονάδες που διέθεταν τα νέα οχήματα MRAP προέκυψε λόγο μείωσης της έκτασης και έντασης των μαχών. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς τους, η πτώση των ποσοστών θανάτων έχει αποδοθεί ψευδώς στα MRAP.

Επιπλέον, οι συντάκτες τόνισαν ότι τα νέα θωρακισμένα οχήματα είναι “ογκώδη και δυσκίνητα” με μία ανάλογη τροχοπέδη για το αξιόμαχο των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ. Οι Sullivan και Rolfe κατέληξαν πως “για τις περισσότερες μονάδες, τα τακτικά τροχοφόρα οχήματα με μεσαία θωράκιση είναι το ίδιο αποτελεσματικά με τα βαριά θωρακισμένα οχήματα στην μείωση των απωλειών. Και είναι φθηνότερα.”

Οι δύο ερευνητές συνιστούν πως μερικές μονάδες – αυτές που εμπλέκονται στις πιο μεγάλες μάχες – να εξοπλίζονται με MRAP και πιο βαριά οχήματα.

Στη διάψευση του, ο Gayl λέει πως η έρευνα των οικονομολόγων έχει μειωμένο δείγμα στοιχείων. Ο Gayl λέει πως “χρησιμοποίησαν τα περιορισμένα στοιχεία για να κρίνουν ένα βραβευμένο στρατιωτικό κοινό πρόγραμμα από το υπουργείο άμυνας των ΗΠΑ το οποίο έχει χρησιμοποιηθεί από τέσσερις υπηρεσίες στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, αυτός ο επιλεκτικός αποκλεισμός είναι ένα τόσο καθοριστικό μειονέκτημα της έρευνας.”

Αρματοφορέας μεταφέρει ένα κατεστραμμένο όχημα MRAP (Φωτογραφία: desmoinesregister)

Ο Gayl αποκαλεί “αβάσιμους” τους ισχυρισμούς των ειδικών ερευνητών πως ένα Humvee μπορεί να προστατεύσει το επιβαίνων προσωπικό το ίδιο αξιόπιστα όπως ένα MRAP. “Η ανάλυση τους δεν λαμβάνει υπόψιν τα τεχνικά στοιχειά του υπουργείου άμυνας βάσει των οποίων οχήματα MRAP εμπορικής χρήσης ήταν γνωστό ότι προσέφεραν σημαντικά ανώτερη προστασία ενάντιων των μή αυτοσχέδιων εκρηκτικών μηχανισμών απ’ τα εργοστασιακά θωρακισμένα HMMWV.”

Ο Gayl, λέει πως οι Rolfe και Sullivan παρέλειψαν να εξετάσουν προσεχτικά τα στοιχεία σχετικά με τις απώλειες στο πεδίο της μάχης ώστε να καταλάβουν πώς οι στρατιώτες σκοτώνονται ή τραυματίζονται και πότε είναι περισσότερο ή λιγότερο πιθανό να τραυματιστούν με τους συγκεκριμένους τύπους προστασίας που παρέχουν τα MRAP και ένα HMMWV που δεν τους διαθέτει. Συμπληρώνει λέγοντας ότι “δεν υπάρχουν στοιχεία που να καταδεικνύουν ότι οι ειδικοί ερευνητές καταλαβαίνουν την τακτική πραγματικότητα.”

Ο Gayl επίσης κατακεραυνώνει τους Sullivan και Rolfe για την αποτυχία τους να εκτιμήσουν την κατάσταση πρίν την εμφάνιση των MRAP και να τη συγκρίνουν με την κατάσταση μετά την εμφάνιση του οχήματος και με την μείωση των ανθρωπίνων απωλειών των ΗΠΑ μετά από κάθε άμεση επίθεση σε ένα όχημα. “Η προστασία των MRAP ανάγκασε τους αντάρτες να αλλάξουν τις τακτικές επίθεσης και: 1) να κάνουν λιγότερες επιθέσεις, 2 ) γρήγορη αποκάλυψη των κρυπτών IED, 3) να αυξηθεί το ίχνος προετοιμασίας επίθεσης των ανταρτών και 4) αύξηση της θνησιμότητας των ανταρτών.”

Εν ολίγοις, ο Gayl επιμένει πως οι Sullivan και Rolfe κάνουν λάθος – τα MRAP σώζουν ζωές.

Άνδρες του Ελληνικού Τάγματος Ειδικής Συνθέσεως στο Αφ­γα­νιστάν (ΤΕΣΑΦ) φωτογραφίζονται μπροστά από ένα όχημα MRAP MaxxPro (Φωτογραφία: ΓΕΣ)

Το θέμα της συντήρησης

Όμως οι οικονομολόγοι έχουν σαφώς δίκιο για μερικά πράγματα: τα MRAP είναι ογκώδη και ακριβά. Η εξελιγμένη τους διαμόρφωση και θωράκιση – το μέγεθος των αξόνων του θωρακισμένου οχήματος, το βάρος και το 1 εκατ. δολ. κόστος για κάθε μονάδα αποδεικνύεται ο εφιάλτης της διοικητικής μέριμνας των μονάδων του στρατού των ΗΠΑ ο οποίος παρέλαβε τα οχήματα άμεσα χωρίς αρκετή προετοιμασία εκ των προτέρων, συχνά στο μέσο μιας πολεμικής επιχείρησης.

Ο χειρισμός, η συντήρηση και η διατήρηση των MRAP εχει πολλά προβλήματα.” έγραψε ο Ταγματάρχης του στρατού των ΗΠΑ Rodney Lipscomb στο περιοδικό Army Sustainment.

H μεταφορά των MRAP στις μονάδες στο πεδίο των επιχειρήσεων συνδυάζοντας θαλάσσια και επίγεια διαδρομή αποδείχτηκε αργή και λαμβάνοντας υπόψη την αύξηση των επιθέσεων στις οχηματοπομπές προμηθειών των ΗΠΑ που διέρχονται το Πακιστάν, επικίνδυνη. Το Πεντάγωνο μετέφερε αρκετά MRAP αεροπορικώς με κόστος μεγαλύτερο από 100000 δολ. ανά όχημα – πιο ακριβή από την θαλάσσια και επίγεια μεταφορά. Η αεροπορική μεταφορά δεν ήταν χωρίς πονοκέφαλους. Στριμώχνοντας ένα 20 τόνων MRAP σε ένα αεροπλάνο 747 και ξεφορτώνοντας το στο προορισμό του απαιτούνται 12 ή και περισσότεροι εργαζόμενοι που δουλεύουν για ώρες.

Στο θέατρο των επιχειρήσεων, τα MRAP παρέμειναν λειτουργικά από μηχανικούς του στρατού με ελάχιστη πρακτική εμπειρία σχετικά με τα νέα οχήματα και ελάχιστα ανταλλακτικά. Στην υπό αμερικάνικη διοίκηση αεροπορική βάση Bagram στο Αφγανιστάν το 2010, ο Λοχίας τεχνικού Daron Collins είπε ότι αυτός και οι υπόλοιποι στρατιωτικοί μηχανικοί αλλάξανε την πυξίδα (καρτερ) λαδιού ενός ολοκαίνουριου MRAP όταν ένα ειδικό “παξιμάδι” ασφαλείας του κάρτερ έπεσε κάτω και χάθηκε. Δεν υπήρχαν ανταλλακτικά παξιμάδια. Η προμήθεια ανταλλακτικού πήρε εβδομάδες, κατά τη διάρκεια της όποιας το δυνητικά σωτήριο θωρακισμένο όχημα έμεινε στο περιθώριο με τα οχήματα με την ένδειξη “ακινητεί”.

Σύμφωνα με τον Gayl, δεν είναι δύσκολο να κατηγορήσεις ένα όχημα MRAP για τη γραμμή ροής των ανταλλακτικών και την υποστήριξή του. Όμως είναι πολύ δύσκολο να επικρίνεις τις προστατευτικές ιδιότητες του, σύμφωνα με τους επιζώντες της φονικής ενέδρας στο Pakhab-e-Shana.

Αλλά σύμφωνα με τον Gayl, η λανθασμένη ανάλυση των Sullivan και Rolfe, έχει τουλάχιστον “δημιουργήσει μία συζήτηση υψηλού επιπέδου στα μέσα ενημέρωσης η οποία δεν θα καταλαγιάσει σύντομα.” Αυτή η συζήτηση μπορεί να επηρεάσει τις αποφάσεις των Πεζοναυτών και Στρατού των ΗΠΑ σχετικά με το JLTV και άλλες αποφάσεις τους καθώς ο άνεμοι πολέμου στο Αφγανιστάν καταλαγιάζουν.

Διαβάστε επίσης: Ολοκλήρωση της Παραλαβής και Έναρξη της Επιχειρησιακής Εκμετάλλευσης Οχημάτων MRAP στο ΤΕΣΑΦ

About The Author

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: