Η ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία ήταν μια πολύ σύνθετη επιχείρηση

Κάθε ένταση, κρίση ή και ανοιχτή σύγκρουση συνήθως έχει πολλές πτυχές, που παραμένουν για καιρό άγνωστες ή γνωστές μόνο σε ολίγους, με βασικότερες από τις πτυχές αυτές τον υπόγειο πόλεμο των μυστικών υπηρεσιών, πριν, κατά τη διάρκεια της κρίσεως και φυσικά και κατά τη διάρκεια της ανοιχτής συγκρούσεως. Τα τελευταία χρόνια είχαμε επίσης και την ελάχιστα αναφερόμενη ανοιχτά εμπλοκή των δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων, οι οποίες αποδεδειγμένα διείσδυσαν πριν από κάθε πόλεμο στη χώρα-στόχο.

Στην περίπτωση του πολέμου της Γεωργίας το 2008 και των πρόσφατων γεγονότων της Κριμαίας, στις πτυχές αυτές προσετέθη και η δράση στον κυβερνοχώρο, μια περιοχή όπου κάθε χώρα με δυνατότητες στον τομέα αυτόν λαμβάνει ειδικά μέτρα για την αποφυγή αποκαλύψεώς τους, γεγονός που διευκολύνεται από τη φύση του κυβερνοπολέμου, με τεχνικές οι οποίες αποκρύπτουν την προέλευσή τους. Το αποτέλεσμα είναι οι ενέργειες στον τομέα αυτό να είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αποδοθούν σε κάποιο κράτος, γεγονός που καθίσταται ακόμη πιο δύσκολο από το σύνηθες φαινόμενο των κατά γενική παραδοχή ελεγχόμενων από κάθε κράτος ιδιωτών χάκερ, εντός ή εκτός της επιτιθέμενης χώρας, οι οποίοι υποτίθεται ότι δρουν αυτόνομα. Η Τουρκία, για παράδειγμα, έχει διεξαγάγει σειρά επιθέσεων εναντίον της Ελλάδας μέσω των ελεγχόμενων από αυτήν ομάδων ιδιωτών χάκερ, τους οποίους, όπως έχουμε αναφέρει σε παλαιότερα δημοσιεύματα, έχει υπό πλήρη έλεγχο, έχοντας υιοθετήσει μάλιστα ειδικές νομοθετικές ρυθμίσεις.

Η ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία ήταν μια πολύ σύνθετη επιχείρηση, καθώς εκτός της κεκαλυμμένης δράσεως των ρωσικών δυνάμεων ειδικών επιχειρήσεων (Spetsnaz) και της GRU διεξήχθη μια μεγάλης εκτάσεως επιχείρηση επιρροής (περί αυτών, βλ. φύλλο της «κυριακάτικης δημοκρατίας» της 26ης Ιανουαρίου, στο οποίο είχαμε αναφερθεί στη δημιουργία Διευθύνσεως Επιχειρήσεως Επιρροής στο ΓΕΕΘΑ, γνωστή πλέον ως Α8). Την επιχείρηση αυτή περιέγραψε προ ημερών με επάρκεια το αξιόπιστο defence-point, εξ ου και η αναφορά εδώ θα περιοριστεί στον τομέα του κυβερνοπολέμου.

Η ιστοσελίδα Atlantic Council ανέφερε διεξοδικά τις κυβερνοεπιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας, οι οποίες παρουσίασαν την ιδιομορφία συνδυασμού τους με καταδρομικές επιχειρήσεις από «αγνώστους», που κατέλαβαν τα τοπικά γραφεία του κρατικού οργανισμού παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών Ukrtelecom, μια άλλη εναντίον δύο ουκρανικών κυβερνητικών ιστοτόπων (π.χ., το krimea-portal.gov.ua), οι οποίοι ετέθησαν εκτός λειτουργίας, τις παρεμβολές στις υπηρεσίες παροχής υπηρεσιών διαδικτύου μεταξύ Κριμαίας και της υπόλοιπης Ουκρανίας, την αχρήστευση των επικοινωνιών μεταξύ μελών του ουκρανικού Κοινοβουλίου, την κοπή καλωδίων τηλεφώνου και ίντερνετ, τη δολιοφθορά σε καλώδια παροχής ηλεκτρικής ενέργειας κ.ά. Ανάλογες αναφορές έγιναν από το Reuters, το Agence FrancePresse και τους «Financial Times», που ανέφεραν μεταξύ άλλων τη μαζική αποστολή e-mails προς τον διακομιστή της υπηρεσίας εξυπηρετήσεως των Αμερικανών πολιτών στο Κίεβο, με αποτέλεσμα την κατάρρευσή του. Να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την ιστοσελίδα The Register οι παραπάνω πληροφορίες επιβεβαιώθηκαν από δηλώσεις του επικεφαλής της ουκρανικής υπηρεσίας ασφαλείας SBU, o oποίος ανέφερε στις 4 Μαρτίου ότι οι επιθέσεις αυτές ήταν σε εξέλιξη τουλάχιστον δύο ημέρες πριν.

Αυτό που έγινε ελάχιστα γνωστό ήταν ότι οι Ρώσοι χάκερ είχαν επίσης επιτεθεί σε διάφορες ιστοσελίδες του ΝΑΤΟ, όπως του νατοϊκού στρατηγείου, του κύριου ιστότοπου του ΝΑΤΟ (www.nato.int), της κοινοβουλευτικής συνέλευσης της Συμμαχίας (www.nato-pa.int), τoυ ηλεκτρονικού βιβλιοπωλείου του ΝΑΤΟ (www.nato-bookshop.org), του τηλεοπτικού καναλιού του ΝΑΤΟ (www.natochannel.tv), του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του στρατηγείου του ΝΑΤΟ (www.NATO HQ Internet email) κ.ά. Οι επιθέσεις αυτές βέβαια δεν είχαν αποτέλεσμα την πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες, γιατί όλες οι παραπάνω διευθύνσεις ήταν στο εξωτερικό δίκτυο του ΝΑΤΟ, γιατί το κλειστό και απόρρητο δίκτυο της Συμμαχίας, στο οποίο διακινούνται διαβαθμισμένες πληροφορίες, θεωρείται απρόσβλητο. Κυβερνοεπίθεση σημειώθηκε επίσης την ίδια περίοδο και εναντίον της Πολωνίας (προφανώς για την ενεργό ανάμειξή της στις ταραχές της Ουκρανίας) και της Λιθουανίας, αλλά και εναντίον του Κέντρου Αριστείας (για κυβερνοπόλεμο) Εσθονίας, η οποία παρέσχε τεχνική βοήθεια και υποστήριξη στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με αδιαβάθμητα στοιχεία της Συμμαχίας, η επίθεση εναντίον των παραπάνω δικτύων της έγινε από μια φιλορωσική ομάδα χακτιβιστών με την επωνυμία «Cyber Berkut», η οποία εκτός από τις επιθέσεις αυτές ανήρτησε ένα μακρύ μήνυμα διαμαρτυρόμενο για την ανάμειξη του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, το οποίο κατέληγε με τη φράση «Φύγετε από την ουκρανική γη».

Ο ιός «snake» κλέβει στοιχεία

Οι «Financial Times» ανέφεραν επιπλέον ότι από την έναρξη της κρίσεως στην Κριμαία αρκετά δημοσιεύματα σε ουκρανικά ΜΜΕ αποκάλυψαν την ύπαρξη και τη χρήση ενός προηγμένου κακόβουλου λογισμικού με την ονομασία snake, το οποίο εκτός του ότι διευκολύνει τους επιτιθεμένους να αποκτήσουν πρόσβαση σε δίκτυα υπολογιστών που υποστηρίζουν κρίσιμες υποδομές (π.χ., σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής) μπορεί επίσης να αποσπά πληροφορίες από απόρρητα κλειστά δίκτυα και να τις αποστέλλει σε μία διεύθυνση στο διαδίκτυο, όταν τα δίκτυα αυτά συνδεθούν με το διαδίκτυο. Κατά την εφημερίδα, το snake χρησιμοποιήθηκε στην Ουκρανία από τις αρχές του 2013, γεγονός που αποτελεί επιβεβαίωση της παρατηρήσεως την οποία αναφέραμε στο περασμένο φύλλο της «κυριακάτικης δημοκρατίας», ότι δηλαδή η επέμβαση των Ρώσων στην Κριμαία ήταν μια προσεκτικά σχεδιασμένη επιχείρηση με προετοιμασία βάθους ετών.

Σε Εσθονία και Γεωργία είχαν γίνει χειρότερα, αλλά τώρα δεν υπήρχε ανάγκη

Σε γενικές γραμμές, οι επιθέσεις εναντίον της Ουκρανίας θεωρούνται ήπιες και οπωσδήποτε όχι της εντάσεως των επιθέσεων στην Εσθονία το 2007 και στη Γεωργία το 2008. Ο βασικός λόγος γι’ αυτό ενδεχομένως ήταν γιατί δεν χρειάστηκε η επίθεση αυτή να κλιμακωθεί παραπάνω, γιατί ο αντικειμενικός σκοπός των Ρώσων επιτεύχθηκε με προφανή ευκολία και αναίμακτα, χωρίς μάλιστα να γίνει στην ουσία χρήση ένοπλης βίας.
Τούτο, βέβαια, δεν σημαίνει ότι οξείας μορφής επιθέσεις στον κυβερνοχώρο δεν είναι πιθανές σε μια ανοιχτή σύγκρουση ή ότι δεν υπάρχει δυνατότητα προς τούτο. Χαρακτηριστικό της χρήσεώς του στα τελευταία χρόνια ήταν γενικώς η ήπια μορφή του ή απλώς η επίδειξη δυνατοτήτων και η αποφυγή αναλήψεως της ευθύνης από τον επιτιθέμενο, ο οποίος χρησιμοποιεί κατά κανόνα «πληρεξουσίους», υποτιθέμενες δηλαδή ομάδες ιδιωτών, για να προσβάλει μια χώρα. Το αντίθετο θα ήταν ιδιαίτερα καταστρεπτικό σε περίπτωση αντιπαραθέσεως μεγάλων κρατών, δεδομένου ότι, παρά την ύπαρξη νομικού κενού, μια κυβερνοεπίθεση αποτελεί στην ουσία εχθρική ενέργεια και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η άμεση, όμως, αντιπαράθεση μεγάλων κρατών στον τομέα αυτό, με τις καταστρεπτικές συνέπειες που μπορεί να προκαλέσει, έχει ακόμη τον κίνδυνο βαθμιαίας ή και απότομης κλιμακώσεως, η οποία μπορεί να εξελιχθεί ταχύτατα σε ανοιχτή πολεμική σύγκρουση.

Σε μια μεταφορική αναλογία, υφίσταται κατά κάποιον τρόπο και εδώ ο φόβος της βέβαιης αμοιβαίας καταστροφής (υπό την έννοια αποφυγής ενός καταστροφικού πολέμου), όπως και στην περίπτωση των πυρηνικών, με την απειλή κυβερνοπολέμου να επιβαρύνεται από το γεγονός ότι οι δυνατότητες κάθε χώρας στον κυβερνοπόλεμο και κυρίως στα κυβερνοόπλα διαφυλάσσονται απόρρητα ως κόρη οφθαλμού, με αποτέλεσμα η αβεβαιότητα να λειτουργεί ως επιπλέον παράγοντας αποτροπής.

Υπό την έννοια αυτή, η εμπλοκή μεγάλων δυνάμεων σε κυβερνοπόλεμο θα πρέπει να θεωρείται μάλλον απίθανη, με την αποφασιστικότητα κάθε πλευράς σε συγκεκριμένα θέματα να εξαντλείται στην επίδειξη δυνατοτήτων και αποφασιστικότητας και πάντα μέσω της χρήσεως «πληρεξουσίων», με την πιθανότητα, όμως, εμπλοκής μικρότερων δυνάμεων μάλλον σημαντικά μεγαλύτερη.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ισχύει η παρατήρηση του διευθυντή κυβερνοάμυνας του ΓΕΕΘΑ στο πρόσφατο συνέδριο της Ε.Ε. στην Αθήνα, ότι μέχρι στιγμής πραγματικό κυβερνοπόλεμο δεν έχουμε δει.

Μάνος Ηλιάδης

dimokratianews.gr

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: