Η Βαρσοβία φαίνεται έτοιμη να θέσει θέμα επανορθώσεων για τις καταστροφές που υπέστη η χώρα στην περίοδο της γερμανικής κατοχής 1939-1945. Σύμφωνα με βουλευτή του κυβερνώντος κόμματος PiS, η Επιστημονική Υπηρεσία της πολωνικής βουλής εξετάζει τη νομική υπόσταση ενός τέτοιου αιτήματος έναντι της Γερμανίας. Το σχετικό πόρισμα θα παρουσιαστεί στις 11 Αυγούστου.

Ήδη την προηγούμενη εβδομάδα ο ισχυρός άνδρας της πολωνικής πολιτικής, ο πρόεδρος του PIS, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, είχε ανακοινώσει μια «ιστορική αντεπίθεση» της χώρας του. «Μιλάμε για τεράστια ποσά», είχε πει ο κ. Κατσίνκσι σε ραδιοφωνική συνέντευξη, «αλλά και για το γεγονός ότι η Γερμανία αρνούνταν για πολλά χρόνια να αναλάβει την ευθύνη για το B’ Παγκόσμιο Πόλεμο.» Ακόμη δεν έχει προσδιοριστεί το ύψος των πολωνικών αξιώσεων. Μια παλαιότερη εκτίμηση που αφορούσε μόνο τις καταστροφές στη πολωνική πρωτεύουσα Βαρσοβία έκανε λόγο για 45,3 δισ. δολάρια.

«Το ζήτημα των επανορθώσεων έχει ρυθμιστεί»

Σε μια πρώτη αντίδραση η γερμανική κυβέρνηση απέρριψε τις πολωνικές αξιώσεις. «Η Γερμανία αναγνωρίζει τις πολιτικές, ηθικές και οικονομικές της ευθύνες στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο» δήλωσε η αναπληρώτρια κυβερνητική εκπρόσωπος Ουλρίκε Ντέμερ. Όμως «το ζήτημα των γερμανικών επανορθώσεων για την Πολωνία έχει ρυθμιστεί οριστικά στο παρελθόν – νομικά και πολιτικά.» Η κ. Ντέμερ υπενθύμισε ότι εκτός από γερμανικές επανορθώσεις και αποζημιώσεις το 1953 η Πολωνία είχε «δεσμευτικά δηλώσει» πως παραιτείται από περαιτέρω αξιώσεις.

Την άποψη αυτή απορρίπτει ο Πολωνός υπουργός Άμυνας, Αντόνι Ματσιέρεβιτς. Όπως επεσήμανε σε ραδιοφωνική συνέντευξη, ως το 1989 η Πολωνία ήταν ένα «κράτος μαριονέτα» που εξαρτιόταν από τη Μόσχα. Και αυτή ήταν που επέβαλε το 1953 στη Βαρσοβία την παραίτηση από της αξιώσεις έναντι της Γερμανίας. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι Γερμανοί χρωστούν στην Πολωνία πολεμικές επανορθώσεις», τόνισε ο κ. Ματσιέρεβιτς. Με την άποψη αυτή διαφωνεί ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Γόχεν Φρόβαϊν. Όπως επισημαίνει στη Deutsche Welle ο πρώην αντιπρόεδρος των ερευνητικών ινστιτούτων Max-Planck, δεδομένου ότι πρόκειται για απόφαση ενός και τότε διεθνώς αναγνωρισμένου κράτους η ρύθμιση του 1953 εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα – ανεξάρτητα από το αν το καθεστώς ήταν τότε κομμουνιστικό και σήμερα όχι.

Γερμανοπολωνικές σχέσεις

Πολιτικοί αναλυτές σχετίζουν την ανάδειξη του θέματος από τη Βαρσοβία αυτό το διάστημα με την ψυχρότητα που επικρατεί τελευταία στις γερμανοπολωνικές σχέσεις. Επίμαχα ζητήματα είναι η άρνηση της Πολωνίας να δεχθεί πρόσφυγες από την Ελλάδα και την Ιταλία, όπως και η ενεργοποίηση του πλαισίου νομικών ενεργειών από την Κομισιόν μετά τις μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα της Πολωνίας.

Βερολίνο: Λήξαν θεωρείται το θέμα των αποζημιώσεων προς την Πολωνία

Υφίσταται θέμα πολεμικών επανορθώσεων απέναντι στην Πολωνία; «Όχι», απαντούν κυβέρνηση και νομικοί κύκλοι στο Βερολίνο, επικαλούμενοι τη νομική και πολιτική «διευθέτηση» του ζητήματος από το 1953.

Με πρωτοβουλία της Βαρσοβίας οι σκιές του παρελθόντος είχαν επανεμφανιστεί πολλές φορές στις γερμανοπολωνικές σχέσεις τα τελευταία χρόνια. Το 2004 ειδική επιτροπή για το ζήτημα των επανορθώσεων είχε αποφανθεί ότι μόνο οι καταστροφές που είχε υποστεί η πολωνική πρωτεύουσα στη διάρκεια του παγκοσμίου πολέμου κοστολογούνται σε τουλάχιστον 45 δισεκατομμύρια δολάρια. Την επιτροπή είχε συστήσει ο Λεχ Κατσίνσκι, δήμαρχος τότε της Βαρσοβίας και αδερφός του σημερινού πρωθυπουργού Γιάροσλαβ Κατσίνσκι. Το θέμα επανέρχεται συνεχώς στο προσκήνιο από τότε που τη διακυβέρνηση της Πολωνίας ανέλαβε το υπερσυντηρητικό κόμμα «Νόμου και Δικαιοσύνης» (PiS).

Λίγο αφότου ανέλαβε καθήκοντα, ο πρωθυπουργός Κατσίνσκι έκανε λόγο για «ανοιχτούς λογαριασμούς από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο» με τη Γερμανία, επισημαίνοντας ότι δεν έχει ακόμη διευθετηθεί το ζήτημα των πολεμικών αποζημιώσεων. Με επιστολή του προς τον Κατσίνσκι ο τότε υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας και σημερινός πρόεδρος της χώρας Φρανκ Βάλτερ Στάινμαϊερ είχε απαντήσει ότι δεν υφίσταται νομική βάση για την καταβολή αποζημιώσεων προς την Πολωνία, ενώ επικαλέστηκε την «παραίτηση» της Βαρσοβίας, το 1953, από τη διεκδίκηση αποζημιώσεων. Η Βαρσοβία αντιτείνει ότι, ως μέλος του τότε ανατολικού μπλοκ, είχε απλώς «εξαναγκαστεί» να παραιτηθεί από τη διεκδίκηση αποζημιώσεων, υπό την ασφυκτική πίεση της Σοβιετικής Ένωσης.

«Ισχύει η παραίτηση του 1953»

Τώρα η Βαρσοβία πηγαίνει ένα βήμα πιο πέρα: ο Αρκάντιους Μουλάρτσικ, βουλευτής του κυβερνώντος PiS, ζητεί από το Κοινοβούλιο μία επίσημη εκτίμηση για τις πιθανότητες επιτυχούς διεκδίκησης αποζημιώσεων από τη Γερμανία, με βάση το διεθνές δίκαιο. Η απάντηση του Κοινοβουλίου αναμένεται στις 11 Αυγούστου. Νομικοί κύκλοι στη Γερμανία επιμένουν πάντως ότι το ζήτημα θεωρείται «λήξαν». Ήδη το 2004 ο Γιόχεν Φρόβαιν, πρώην επικεφαλής στο Ινστιτούτο Διεθνούς Δικαίου Max Planck, είχε επιμεληθεί ένα νομικό υπόμνημα επί του θέματος, από κοινού με πολωνό συνάδελφό του. Και τότε, όπως και σήμερα, ο Φρόβαϊν θεωρούσε «μάταιες» τις πολωνικές διεκδικήσεις, λέγοντας ότι «από νομικής απόψεως, το ζήτημα έχει διευθετηθεί και έχει λήξει». Επικαλείται σχετικά τη διεθνή συνθήκη, την αποκαλούμενη και «Συνθήκη 2 + 4» για την Επανένωση της Γερμανίας.

Επιπλέον ο Φρόβαϊν αντικρούει τον ισχυρισμό της Βαρσοβίας ότι η «παραίτηση» του 1953 δεν ισχύει, καθώς η τότε Πολωνία τελούσε ουσιαστικά υπό την κυριαρχία της Σοβιετικής Ένωσης. «Η παραίτηση της Πολωνίας από τη διεκδίκηση αποζημιώσεων το 1953 παραμένει εν ισχύ» λέει ο Φρόβαϊν. Και συμπληρώνει: «Αυτό δεν αλλάζει από το γεγονός ότι η συνταγματική τάξη έχει αλλάξει και η Πολωνία δεν είναι πλέον κομμουνιστική χώρα. Με την ίδια λογική παραμένουν άλλωστε σε ισχύ πολλές άλλες διεθνείς συνθήκες που είχε συνυπογράψει η Πολωνία την εποχή εκείνη».

Βέλμαν: «Παράξενες αξιώσεις»

Παρεμφερείς απόψεις εκφράζουν και πολλοί γερμανοί πολιτικοί. Ο Κάρλ Γκέοργκ Βέλμαν, βουλευτής του κυβερνώντος χριστιανοδημοκρατικού κόμματος (CDU), υπενθυμίζει όχι μόνο τα όσα έγιναν το 1953, αλλά και τη σημερινή συνεισφορά της Γερμανίας στα κονδύλια της ΕΕ, από τα οποία ωφελείται και η Βαρσοβία. «Θα θέλαμε να υπενθυμίσουμε στην Πολωνία ότι κάθε χρόνο λαμβάνει 14 δισεκατομμύρια ευρώ από τον κοινοτικό προϋπολογισμό» λέει ο Βέλμαν. Οι πληρωμές προς τη Βαρσοβία είναι οι υψηλότερες προς κράτος-μέλος της ΕΕ, προσθέτει, στην οποία η Γερμανία πληρώνει σήμερα τις υψηλότερες εισφορές, δηλαδή περίπου 4 δισεκατομμύρια ετησίως, εδώ και πολλά χρόνια. «Ας μην θέσουμε υπό αμφισβήτηση αυτή τη λογική» τονίζει ο Βέλμαν. Συμπληρώνει μάλιστα ότι «η Γερμανία ήταν πάντοτε στο πλευρό της Πολωνίας και στήριξε όσο καμία άλλη χώρα το αίτημά της να γίνει μέλος του ΝΑΤΟ και της ΕΕ». Υπό αυτό το πρίσμα «κανείς στην Ευρώπη δεν κατανοεί, γιατί η Πολωνία τα θέτει υπό αμφισβήτηση όλα αυτά, προβάλλοντας παράξενες αξιώσεις».

Την «Ομάδα Φιλίας» του γερμανικού Κοινοβουλίου με την Πολωνία διευθύνει ο βουλευτής της Αριστεράς (Die Linke) Τόμας Νορντ. Κατά την άποψή του, η συζήτηση περί αποζημιώσεων δεν αποτελεί παρά πολιτικό ελιγμό της Βαρσοβίας στο «κάδρο» των συνεχών αντιπαραθέσεων με το Βερολίνο, αλλά και τις Βρυξέλλες. «Είναι εύκολο να επισημαίνει κανείς την ευθύνη της Γερμανίας για τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, άλλωστε είναι ορθό και δίκαιο από ηθικής απόψεως. Όταν κανείς συνδέει τη συζήτηση αυτή με το αίτημα περί αποζημιώσεων, αυξάνει και την ηθική πίεση προς τη γερμανική πλευρά και την αξιοποιεί για λόγους εσωτερικής πολιτικής. Μόνο που όλα αυτά δεν θεμελιώνονται σε επίπεδο διεθνούς δικαίου» λέει ο Νορντ. Αυτή είναι και η επίσημη θέση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Απαντώντας πρόσφατα σε σχετική δημοσιογραφική ερώτηση, η εκπρόσωπος της κυβέρνησης Ουλρίκε Ντέμερ δήλωσε ότι «η Γερμανία συναισθάνεται την ευθύνη για τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο από πλευράς πολιτικής, ηθικής και οικονομικής», για να συμπληρώσει ωστόσο ότι «το ζήτημα των αποζημιώσεων έχει διευθετηθεί στο παρελθόν, νομικά και πολιτικά».

Πηγή: Deutsche Welle

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: