Το κείμενο αυτό έχει ως σκοπό να κάνει μια όσο το δυνατόν σύντομη παρουσίαση των τρόπων αναγνώρισης ταυτότητας και αποφυγής αδερφοκτόνων πυρών που εφαρμόστηκαν από τις τακτικές δυνάμεις που συμμετείχαν σε μηχανοκίνητες πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά και να αναφέρει τα μετρά που ‘χει λάβει ο Ελληνικός Στρατός και η Εθνική Φρουρά για την εξάλειψη αυτών των απωλειών.

Τα αδερφοκτόνα πυρά είναι ένα απ’ τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επίγειες δυνάμεις κατά τις επιχειρήσεις. Η ιστορία έχει δείξει ότι η αποφυγή των αδερφοκτόνων πυρών μεταξύ οχημάτων που ανήκουν στις ίδιες μονάδες απασχόλησε παρά πολύ τους στρατούς κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο (Β’ΠΠ).

Γερμανικό Pzkmpfw III με την ναζιστική σβάστικα στην οροφή του πύργου για την ταυτοποίηση του προς την γερμανική αεροπορία.

Γερμανικό Pzkmpfw III με την ναζιστική σβάστικα στην οροφή του πύργου για την ταυτοποίηση του προς την γερμανική αεροπορία.

Τότε, πολλά οχήματα, όπως και πολλά κυριευμένα εχθρικά, βάφτηκαν με συγκεκριμένα διακριτικά ή με διάφορα προσυμπεφωνημένα σύμβολα που υποδήλωναν την ταυτότητα τους στις φιλίες δυνάμεις προς αποφυγή πυρών.

Αιχμάλωτο γερμανικό άρμα μάχης Panther με αμερικανικά διακριτικά

Αιχμάλωτο γερμανικό άρμα μάχης Panther με αμερικανικά διακριτικά

Η τοποθέτηση ειδικών διακριτικών επί των οχημάτων βοηθάει στην αναγνώριση της ταυτότητας του οχήματος όπως επίσης και τον έλεγχο και τη διοίκηση. Ο Ουλαμαγος ή βοηθός Ουλαμαγού γνωρίζοντας ποιο άρμα είναι δίπλα του μπορεί να δώσει συγκεκριμένες εντολές ή να του αναθέσει αποστολή στα πλαίσια του ουλαμού.

Ισραηλινό M-60 κατά τους αραβο-ισραηλινούς πολέμους. Ο πύργος ειναι βαμμένος με τα διακριτικά αναγνώρισης.

Ισραηλινό M-60 κατά τους αραβο-ισραηλινούς πολέμους. Ο πύργος ειναι βαμμένος με τα διακριτικά αναγνώρισης.

Στο εγχειρίδιο εκστρατείας «Ουλαμός Αρμάτων ΕΕ 6-32» του Στρατού Ξηράς, το οποίο είναι αντίγραφο του αντίστοιχου εντύπου του αμερικανικού στρατού «Tank Platoon FM 17-15» εκδόσεως Οκτώβριος 1985, στην σελίδα «45» γράφει: «Ενα από τα προβλήματα του Ουλαμαγού ειναι η αναγνώριση των αρμάτων του κατά τη νύχτα. Οι Ουλαμοί μπορούν να εφαρμόσουν διάφορες τεχνικές για την αναγνώριση των αρμάτων. Η χρήση έγχρωμου φωτισμού στο πίσω μέρος του πύργου ειναι μία συνήθης τεχνικής (για παράδειγμα, κόκκινα φώτα για τον πρωτο Ουλαμό, μπλε για τον δεύτερο Ουλαμό και πράσινα για τον τρίτο Ουλαμό). Τα φώτα πρέπει να ειναι χαμηλά, έτσι ώστε να μην ειναι ορατά από εμπρός, αλλά παρ’ολα αυτά να ειναι ορατά από πίσω. Συνδυασμοί ράβδων χημικού φωτός μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν. Μια άλλη τακτική είναι η χρήση λευκής ή αντακλαστικής ταινίας, για να γίνουν πιο έντονα τα γεωμετρικά σχήματα και οι αριθμοί που ειναι μέρος του τακτικού συστήματος σήμανσης της μονάδας».

Διακριτικά (σιρίτια) ταυτοποίησης του Ισραηλινού Στρατού.

Μια από τις χώρες που θέσπισε συγκεκριμένα διακριτικά πάνω στα οχήματα για την αποφυγή των πυρών από τις φίλιες δυνάμεις ήταν το Ισραήλ, το οποίο κατά τους πολέμους κατά των Αράβων είχε καθιερώσει την τοποθέτηση συγκεκριμένων διακριτικών στις πλευρές των αρμάτων και τεθωρακισμένων οχημάτων μάχης.

Ισραηλινά M-60

Ισραηλινά M-60

Το 1991, στην επιχείρηση «Καταιγίδα της Ερήμου», παρά την χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, ο κίνδυνος των αδερφοκτόνων πυρών δεν είχε εξαλειφθεί έτσι η σήμανση έγινε ακόμα πιο συγκεκριμένη.

M1 Abrams

Ο Στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) καθιέρωσε για τα οχήματα του τα σύμβολα «∧», «>», «<» και «∨» αλλά και για τα συμμαχικά οχήματα όπως τα άρματα μάχης ανατολικού τύπου «M-84» που χρησιμοποιούσε το Κουβέιτ. Τα σύμβολα αυτά, ήταν από ειδική αυτοκόλλητη ταινία ή χρώμα το οποίο όταν «φωτιζόταν» με υπέρυθρες ακτίνες (IR) αντανακλούσαν μέσα στο σκότος.

Κουβετιανά άρματα μάχης M-84

Κουβετιανά άρματα μάχης M-84

Τα διακριτικά (σιρίτια) χρησιμοποιήθηκαν σε μεγάλο αριθμό συνδυασμών για να ταυτοποιήσουν την μονάδα. Στην «1η» Μεραρχία Πεζικού, όλες οι Επιλαρχίες και Τάγματα Πεζικού είχαν λάβει την αρίθμηση 10,20,30 και ότου καθ’εξής. Οι μονάδες υποστήριξης όπως το Πυροβολικό, Μηχανικό κ.α., έλαβαν αριθμούς με υπογράμμιση. Οι μονάδες μεταφορών, υγειονομικού κ.α. έλαβαν την αρίθμηση “S1”, “S2” και τα λοιπά.

Το δεύτερο ψηφίο αυτού του αριθμού υποδείκνυε την Υπομονάδα της Μονάδας. Για παράδειγμα, το 11 ήταν ο Λόχος Α, του 1/16 Τάγματος Πεζικού. Το διακριτικό (σιρίτι) χρησιμοποιήθηκε για να ταυτοποιήσει τη Διμοιρία του Λόχου. («∧ =1η», «> =2η», «∨ = 3η» και «< = 4η»).

Οπότε το άτυχο φορτηγάκι στην παρακάτω φωτογραφία μπορεί εύκολα να ταυτοποιηθεί που ανήκει, στην 2η Διμοιρία, του 1ου Λόχου.

“Combat Identification Panel (CIP)»

Το πλαίσιο αναγνώρισης μάχης “Combat Identification Panel (CIP)», επίσης γνωστό και ως πλαίσιο συμμαχικής αναγνώρισης “Coalition Identification Panel”, ειναι μια συσκευή που τοποθετείται στα στρατιωτικά χερσαία οχήματα για να ξεχωρίζουν από τα αντίστοιχα εχθρικά κατά την μάχη.

Μετά τον Πόλεμο του Κόλπου ο Στρατός των ΗΠΑ ανέπτυξε ένα νέο σύστημα για την ελαχιστοποίηση/αποφυγή των αδελφοκτόνων πυρών μεταξύ των συμμαχικών χερσαίων δυνάμεων. Αυτά τα πλαίσια σχεδιάστηκαν για να παρέχουν μια εύκολα αναγνωρίσιμη υπογραφή υπερύθρων όταν παρατηρούνται μέσα από τα συστήματα θερμικής παρατήρησης. Αρχικά κατασκευάστηκαν ως ένα εσπευσμένο τέχνασμα, η χρήση της κολλητικής ταινίας χαμηλής θερμικής εκπομπής και η απόσταση από το σκάφος του οχήματος σήμαινε ότι μέσα στα θερμικά σκοπευτικά το πλαίσιο θα εμφανιζόταν μια σκουρόχρωμη περιοχή (ψυχρότερη).

USA_HMMWV

Το “CIP” είχε ευρεία χρήση στο πόλεμο του Ιράκ όπου σχεδόν όλα τα συμμαχικά οχήματα είχαν εξοπλιστεί μ’ αυτές τις συσκευές, συνήθως ήταν εγκατεστημένο στις πλευρές και το πίσω μέρος του σκάφους και/ή στον πύργο. Μερικά τοποθετήθηκαν ακόμα και στις θύρες του οδηγού και συνεπιβατών των Χαμερ με μια ειδική εγκοπή ώστε το χερούλι της θύρας να ειναι προσβάσιμο μέσα από το πλαίσιο, όπως επίσης και στο κάλυμμα του κινητήρα (καπό) μεταξύ του αλεξηνέμιου (παρμπριζ) και της άνω γρίλιας εισαγωγής αέρα.

Εθνική Φρουρά

Άρμα μάχης T-80 της Εθνικής Φρουράς με αριθμούς ταυτοποίησης.

Στα χνάρια των υπόλοιπων σύγχρονων στρατών ανά τον κόσμο βαδίζει τα τελευταία χρόνια και η Εθνική Φρουρά με τη θέσπιση του δικού της τρόπου αναφοράς των αρμάτων μάχης της. 

Συχνά, η Εθνική Φρουρά αποδεσμεύει στο διαδίκτυο φωτογραφίες με άρματα «T-80» τα οποία έχουν πάνω τους κάποιους αριθμούς και σήματα. Στην παραπάνω φωτογραφία εμφανίζεται ενα «T-80» της Εθνικής Φρουράς με τους προαναφερθέντες αριθμούς. 

Το ψηφίο «3″ ειναι η Ίλη, το «2» ο Ουλαμός και το επόμενο «2» ειναι το άρμα του Ουλαμού, δηλαδή το εικονιζόμενο άρμα «T-80» είναι το δεύτερο άρμα του δεύτερου Ουλαμού της τρίτης Ίλης.

Επίσης οι τρεις κάθετες γραμμές πάνω στον εκκενωτή αερίων του πυροβόλου ενδεικνύουν επίσης την Ίλη στην οποία ανήκει το άρμα.

Η ανάγκη για την αναγνώριση των φίλιων αρμάτων μάχης, και κατά συνέπεια την αποφυγή αδερφοκτόνων πυρών, αλλά και την πιο συντονισμένη κίνηση του Ουλαμού στο πεδίο των επιχειρήσεων υποχρέωσε τους στρατούς σ’ όλον τον κόσμο να τοποθετήσουν διακριτικά σήματα πάνω στα οχήματα τους. Η Εθνική Φρουρά δεν αποτελεί εξαίρεση.

Παρατηρήστε ότι οι αριθμοί είναι τοποθετημένοι στο σκάφος και τον πύργο του T-80 σε αντίθεση με την πλειονότητα των αρμάτων του ΕΣ όπου τα πλαίσια σηματοδοσίας είναι τοποθετημένα ψηλά, στις πλευρές του πύργου. Ίσως οι Κύπριοι αρματιστες, γνωρίζοντας τις επιχειρησιακές αποστολές τους, θέλουν ο Οδηγός του κάθε άρματος να γνωρίζει, παρατηρώντας από τα περισκόπια του, ποιο είναι το διπλανό του άρμα και που ανήκει. Αυτό έχει μεγάλη σημασία ειδικά στις επιχειρήσεις όπου το έδαφος δεν ευνοεί τους περίφημους σχηματισμούς μάχης.

Ελληνικός Στρατός

Άρματα Leopard 1A5 του ΕΣ με το τριγωνικό πλαίσιο σηματοδοσίας.

Ο Ελληνικός Στρατός, για αυτή την αποστολή, την αναγνώριση ταυτότητας, διαθέτει τα πλαίσια σηματοδοσίας τα οποία αποτελούνται από μια σειρά πλαισίων με διάφορα γεωμετρικά σχήματα διαφόρων χρωμάτων, συνήθως κόκκινο ή πορτοκαλί, τα οποία όμως είναι τοποθετημένα ψηλά στο άρμα, πάνω στον πύργο, δυσχεραίνοντας την παρατήρηση από τον οδηγό του πλευρικού άρματος και καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την ανεξάρτητη αποκλειστική οδήγηση του άρματος μόνο από τον οδηγό και χωρίς την βοήθεια του αρχηγού, ο οποίος έχει μεγαλύτερο οπτικό πεδίο σε σχέση με τα υπόλοιπα μέλη του πληρώματος.

Επίσης, ο περιορισμός των γεωμετρικών σχημάτων και χρωμάτων εγκυμονεί τον κίνδυνο να εμφανιστούν το ίδια σχήματα και χρώματα σε διαφορετικά άρματα μάχης.

Ίσως τα πλαίσια σηματοδοσίας του Ελληνικού Στρατού να βρίσκουν εφαρμογή σε επίπεδο Σχηματισμού και πάνω κι όχι Μονάδας, γι’αυτο κι ειναι περιορισμένων επιλογών (τρία γεωμετρικά σχήματα και δύο χρώματα).

Διάκριση φιλιών ή εχθρικών αρμάτων κατά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο.

Αιχμαλωτισμένα γερμανικά Panther με σοβιετικά διακριτικά.

Αιχμαλωτισμένα γερμανικά Panther με σοβιετικά διακριτικά.

Αιχμαλωτισμένο σοβιετικό KV-2 με γερμανικά διακριτικά.

Αιχμάλωτο αμερικανικό Sherman Firefly με την γερμανική ναζιστική σβάστικα.

Αιχμαλωτισμένο αμερικανικό Sherman Firefly με γερμανικά διακριτικά.

Αιχμάλωτο σοβιετικό T-34 με γερμανικά διακριτικά.

Αιχμαλωτισμένο σοβιετικό T-34 με γερμανικά διακριτικά.

Τα διακριτικά «chevrons» και πλαίσια CIP στα άρματα και οχήματα μάχης των ΗΠΑ.

Άρμα Abrams με το πλαίσιο CIP στον πύργο.

Άρμα Abrams με το πλαίσιο CIP στον πύργο.

Μ1 Abrams

M1 Abrams

HMMWV με πλαίσιο CIP

HMMWV με πλαίσιο CIP

HMMWV με πλαίσιο CIP

Τα διακριτικά ταυτοποίησης αρμάτων της Εθνικής Φρουράς

T-80

T-80

T-80

T-80

T-80

T-80

T-80

Τα πλαίσια σηματοδοσίας του Ελληνικού Στρατού.

M-901 ITV

M-901 ITV

M-48A5 MOLF

M-48A5 MOLF

M-60

M-60

BMP-1

BMP-1

VBL

VBL

Leopard 1A5

Leopard 1A5

Leopard 2A4

M-109

M-109

M-113 διακομιδής τραυματιών

M-113 διακομιδής τραυματιών

Τεθωρακισμένο όχημα περισυλλογής Bergepanzer Standard

Τεθωρακισμένο όχημα περισυλλογής Bergepanzer Standard

M-113

M-113

16 Σχόλια

  1. Gunslinger32

    Παρατηρώντας τις φωτογραφίες των διαφόρων εποχών, έχω την εντύπωση ότι στον Β’ΠΠ, υπήρχε μεγαλύτερο πρόβλημα φιλικών πυρών απο αέρος, ενώ στην μεταπολεμική εποχή (π.χ. στους αραβοισραηλινούς πολέμους) υπήρχε μεγαλύτερο πρόβλημα απο τα πλάγια.

    Στην δεύτερη φωτογραφία δεν δείχνει ένα Panther, αλλά το βαρύτερο Panzerkampfwagen VI Ausf. B Tiger II (Sd.Kfz. 182), με επίστρωση Zimmerit και Πύργο της Henschel(υπήρχαν δυο μοντέλα, ένα με Πύργο της Henschel και ένα με Πύργο της Porsche).

    Στην παρακάτω φωτογραφία δείχνει ένα άρμα Tiger II με Πύργο της Porsche.

    » rel=»nofollow»>» alt=»» width=»700″ height=»» />

    Απάντηση
  2. ΑΧΕΡΩΝ

    Το αιχμαλωτισμένο αμερικανικό Sherman Firefly με γερμανικά διακριτικά,είναι βεβαίως πρώην βρετανικό,αφού οἱ Αμερικανοί δέν χρησιμοποίησαν αυτην διαμόρφωση.
    Το ενδιαφέρον με το συγκεκριμένο είναι ότι έχει ένα ακόμη μοναδικό χαρακτηριστικό αναγνωρίσεως,για όσους γνωρίζουν αυτήν την λεπτομέρεια:είναι το μόνο Sherman Firefly με κυτίο παρελκομένων στο πρόσθιο τμήμα του σκάφους.
    Υπήρξαν και κάποια ακόμη μέτρα σημάνσεως φιλίων οχημάτων,που χρησιμοποιήθηκαν από τους Σοβιετικούς στην καταστολή της ουγγρικής εξεγέρσεως του 1956,συγκεκριμένα λευκές λωρίδες μεγάλου πάχους στα πλευρά των πύργων αρμάτων,ενώ το 1968,στην εισβολή στην τότε Τσεχοσλοβακία,χρησιμοποιήθηκε λευκός σταυρός που κάλυπτε κατά μήκος και πλάτος τις άνω επιφάνειες
    » rel=»nofollow»>» alt=»» width=»700″ height=»» />

    Απάντηση
    • Gunslinger32

      Έμενα με διευκόλυνε και ο συνδιασμός Πύργου/σκάφους/πυροβόλου να ξεχωρίσω την συγκεκριμένη έκδοση απο τις άλλες(Frühes Fahrwerk/Laufwerk, kantiger oberer Rumpf, zusätzliche staukiste im hinteren turmteil, Lange Kanone mit Mündungsbremse).

      Απάντηση
      • Gunslinger32

        Σε μια σύντομη έρευνα σκόνταψα στις παρακάτω φωτογραφίες που δείχνουν και άλλα Firefly με το κύριο επάνω στο σκάφος.

        The British Army in Normandy 1944
        A Sherman Firefly advances towards Aunay-sur-Odon, 31 July – 1 August 1944.

        Στις παρακάτω είναι τοποθετημένο στο πίσω μέρος του σκάφους, αλλά δεν πρόκειται για αιχμαλωτισμένα άρματα.

    • Θοδωρης

      Καλησπερες. Το »κολπο» με τις λευκες γραμμες στο πυργο είναι εποχης του Β ΠΠ. Του τελευταιου σταδιου, εντος Γερμανιας. Μαλλον για την RAF κ την USAAF. Θοδωρής.

      Απάντηση
      • ΑΧΕΡΩΝ

        Θυμάμαι κάτι πύργους από Σέρμαν,σάν κράνη της στρατονομίας ήταν

  3. Gunslinger32

    @ΑΧΕΡΩΝ
    Η ποικιλία οχημάτων απο εκείνη την εποχή είναι τόσο μεγάλη, που όλο και κάτι θα βρεθεί επάνω στην συνεχή έρευνα. ?

    Σχετικά με τα ελληνικά πλαίσια διαφόρων γεωμετρικών σχημάτων και χρωμάτων, θέλω να παρατηρήσω ότι κάτι μου θύμιζαν απο παλαιότερες εποχές, και μετά απο αρκετή σκέψη ανακάλυψα που τα είχα ξαναδεί.

    Ασκήσεις Reforger του ΝΑΤΟ στην Γερμανία.

    Προσοχή στα σχήματα των tactical markings που φέρουν τα διάφορα νατοϊκά οχήματα στις ασκήσεις εκείνης της εποχής(εμείς προφανώς εκεί μείναμε, εφόσον δεν πολεμάμε σε πολέμους δεν χρειαζόμαστε και νέου τύπου διακριτικά όπως τα CIP).

    Μ60 A2

    Centurion

    Απάντηση
    • ΑΧΕΡΩΝ

      Ἡ παραπομπή που έδωσα είναι από βιβλίο όπου είχα διαβάσει αυτήν την λεπτομέρεια,για να ρίξεις μιά ματιά αν το έχεις.
      Τώρα,όντως με τόσες χιλιάδες Σέρμαν και τόσες πατέντες από τα πληρώματα το «μοναδικό» αφορά προφανώς τα Firefly σε γερμανικά χέρια,αλλά ακριβώς το συγκεκριμένο μπορώ να το ξεχωρίσω από τις λεπτομέρειες της τοποθετήσεως,λόγω της επισημάνσεως του βιβλίου.

      Απάντηση
      • Gunslinger32

        Αυτό το σκέφτηκα μόλις είδα το εξώφυλλο στην φωτογραφία, το συγκεκριμένο δεν το έχω(είναι αρκετά στην συλλογή αλλά αυτό δεν το έχω).

      • ΑΧΕΡΩΝ

        Eγώ το είχα ξεφυλλίσει παληά στο βιβλιοπωλείο του Auto & Technik Museum Sinnsheim.
        Το πιό ζουμερό κεφάλαιο πάντως αφορούσε τα γαλλικά λάφυρα,λόγω αριθμών και ποικιλίας.

      • Gunslinger32

        Φαντάζομαι να έχουν μπόλικη ποικιλία με φωτογραφικό υλικό για αυτό το θέμα εκεί στο μουσείο. ?

  4. npo

    @Gunslinger32

    «…(εμείς προφανώς εκεί μείναμε, εφόσον δεν πολεμάμε σε πολέμους δεν χρειαζόμαστε και νέου τύπου διακριτικά όπως τα CIP)…»

    Δεν είναι που δεν πολεμάμε. Αυτές είναι οι δυσλειτουργίες του Δημόσιου τομέα έτσι που τον έχουμε δομήσει, ειδικά απ το ’45 και μετά, που για ν’αλλάξει το παραμικρό πρέπει να περάσει απο χίλια κύματα και 12 ηπείρους, σε σημείο που όποιος το επιχειρεί να λέει ένα «δεν πάτε στο..» ή – το πιθανότερο- βγαίνει σύνταξη πριν προλάβει να το τελειώσει και φυσικά δεν υπάρχουν δομές συνέχειας. Εναλλακτικά και για να μπορέσει να ξεκολλήσει πρέπει να το κάνει ο υπουργός ο ίδιος. Για να μην πω ο Πρωθυπουργός…

    Αν δεν το αλλάξουμε αυτό το οικοδόμημα βλέπω να μας τρώει η μαρμάγκα 🙂

    Χαρούμενο 2018 φίλοι μου, και με αισιοδοξία!

    Απάντηση
    • Gunslinger32

      Ευχαριστώ αντεύχομαι npo.

      Προφανώς και δεν είναι ο πόλεμος στον οποίο δεν συμμετέχουμε το πρόβλημα.
      Αυτή η γραφειοκρατεία με τα φακελάκια και τα χαρτζιλίκια στα οποία έχει κακομάθει(και έχει γίνει μάστορας στην αυτοσυντήρηση) ξέρει χίλιους και δυο τρόπους και μεθόδους για να παγώσει και να ρημάξει τα πάντα, αν δεν της κάνουν τα χατήρια που απαιτεί απο αυτούς που θα έπρεπε να υπηρετεί και να εξυπηρετεί(και όχι το αντίθετο). Δεν θέλω να χαλάσω το κέφι στην παρέα, αλλά αν συνεχίσει ακόμα λίγο σε αυτό το ρυθμό θα μας φάει απο ο τι φαίνεται. ?

      Απάντηση
  5. Θοδωρης

    @ Αχερων. Ωραια παρομοιωση! Αν κι εγω εννοουσα σοβιετικα οχήματα της εποχης. Καλη χρονια σ ολους. Θοδωρής.

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: