Πιθανόν να μην υπάρξει νικητής στις νέες δαπανηρές μάχες ανάμεσα στην Τουρκία και τις συριακές κουρδικές δυνάμεις στη βορειοδυτική Συρία. Στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα τουρκικά στρατεύματα περιλαμβάνονται ο εχθρικός πληθυσμός και η λοφώδης περιοχή που ευνοεί τους εμπειροπόλεμους εχθρικούς αντάρτες, και η επίθεση θέτει νέα πίεση στις ήδη τεταμένες σχέσεις της Τουρκίας με τον κύριο στρατηγικό της σύμμαχο, τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ).

Η τουρκική επίθεση στις κουρδικές “Δυνάμεις Προστασίας του Λαού” (“YPG”), την συγγενική συριακή οργάνωση του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (“PKK”), ήταν για πολύ καιρό αναμενόμενη. Για τους περισσότερους παρατηρητές, το ερώτημα δεν ήταν αν, αλλά πότε, πού και υπό ποιες προϋποθέσεις.

Τώρα έχουν τις απαντήσεις: εκμεταλλευόμενη μια εμπρηστική (και εν συνεχεία αναθεωρημένη) ανακοίνωση των ΗΠΑ σχετικά με την συνεργασία της Ουάσιγκτον με τις -υπό διοίκηση του “YPG”- Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (“SDF”), η Τουρκία εξαπέλυσε αεροπορική και χερσαία επίθεση εναντίον του -υπό διοίκηση του “YPG”- θύλακα της Αφρίν στη βορειοδυτική Συρία.

Η μάχη πιθανόν να αποδειχθεί ασαφής και δαπανηρή και για τις δύο πλευρές. Είναι ήδη ένας τρομερός πονοκέφαλος για την Ουάσιγκτον, τον κοινό τους σύμμαχο, και θέτει τεράστια πίεση στις σχέσεις της Τουρκίας -μέλος του Οργανισμού Βορειοατλαντικού Συμφώνου (NATO), με τις ΗΠΑ. Εκτός αν όλοι οι εμπλεκόμενοι προσαρμόσουν τις στρατηγικές τους, συμπεριλαμβανομένης της επιστροφής σε μια διαδικασία ευρύτερης ειρήνης για τις αντι-ανταρτικές επιχειρήσεις διάρκειας δεκαετιών με το “PKK” στην Τουρκία, μπορεί επίσης να αποδειχθεί ένα σημάδι των χειρότερων εξελίξεων που πρόκειται να έρθουν.

Ήταν ξεκάθαρο από καιρό ότι τα συμπεράσματα από τις μεγάλες -υπό την υποστήριξη των ΗΠΑ- επιθέσεις εναντίον του Ντά’ες θα αποδεικνύονταν ένα ευαίσθητο σημείο στη βόρεια Συρία. Η Άγκυρα, ήταν έξαλλη από το 2015 ότι η υποστήριξη των ΗΠΑ ενίσχυε το “YPG” ως τη στρατιωτική ραχοκοκκαλιά των “SDF” ακόμα και ότι χρηματοδοτούσε ενεργά τις ανταρτικές επιχειρήσεις του “PKK” μέσα στην Τουρκία, ήλπιζε ότι ο NATOϊκος σύμμαχος της θα χαλαρώσει την υποστήριξη προς τις “SDF” μετά την κατάληψη των προπυργίων του Ντά’ες.

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται αποφασισμένη να κάνει ακριβώς το αντίθετο: να παραμείνει και να συνεχίσει να επενδύει στους εταίρους της στην περιοχή. Οι ΗΠΑ προσβλέπει την “σταθεροποίηση” των περιοχών που απελευθερώθηκαν από το Ντά’ες ουσιαστικά για να αποτραπεί η αναζωπύρωση τις ριζοσπαστικοποιήσης, και ελπίζει να ενισχύσει την στρατιωτική της παρουσία για την προώθηση της πολιτικής μετάβασης στη Δαμασκό και να περιορίσει την ιρανική επιρροή. Η συνοχή των εσωτερικών δομών του “YPG”, η αποτελεσματική λήψη απόφασης και ικανή απόδοση το καθιστά τον μοναδικό αξιόπιστο τοπικό ομόλογο των ΗΠΑ για τη διατήρηση της ασφάλειας και την επίτευξη χρηστής διακυβέρνησης. Υπάρχει ένας ελάχιστος λόγος να πιστεύουμε ότι οι “SDF” και οι τοπικοί φορείς θα μπορούσαν να επιβιώσουν χωρίς αυτήν.

Την 11η Ιανουαρίου οι ΗΠΑ δημοσιοποίησαν την πρόθεσή τους σε μια κατάθεση του Αναπληρωτή Υπουργού Εξωτερικών Ντέιβιντ Σατερφίλντ, και στην ομιλία του Υπουργού Εξωτερικών Ρεξ Τιλερσον έξι μέρες αργότερα. Αυτη ήταν η ανακοίνωση της πολιτικής, αντί της ελλιπούς σχεδιασμένης ανακοίνωσης της 13ης Ιανουαρίου σχετικά με την δημιουργία “δυνάμεων φύλαξης συνόρων”, που επέτεινε τον εκνευρισμό της Τουρκία. Η Άγκυρα ειναι ριζικά αντίθετη με την συνεχιζόμενη υποστήριξη των ΗΠΑ προς το “YPG”, το οποίο θεωρεί ότι δίνει στο “PKK” τη δύναμη να εδραιώσει και νομιμοποιήσει τον ντε φάκτο ρόλο της συγγενικής οργάνωσης του σε ένα μεγάλο μέρος των νοτίων συνόρων της, παρέχοντας επι τη ευκαιρεία, διπλωματική επιρροή και σεβασμό στην μητρική οργάνωση.

Ως απάντηση, η Άγκυρα εξαπέλυσε την, ως στιγμής, πιο σημαντική της ενέργεια εναντίον του “YPG”, στο μοναδικό μέρος που μπορεί να το πράξει χωρίς να έρθει σε άμεση αντιπαράθεση με τον NATOϊκό σύμμαχό της: την Αφριν. Οι ΗΠΑ δε διαθέτουν στρατιωτική παρουσία σε αυτό το γεωγραφικά απομονωμένο καντόνι που ειναι υπό τη διοίκηση του “YPG” στη βορειοδυτική Συρία, το οποίο η Ουάσιγκτον πάντα έθετε εκτός του πλαισίου των προσπαθειών αντιμετώπισης του Ντά’ες.

Απροστάτευτη απο την ομπρέλα ασφάλειας του ΟΗΕ στη βόρεια Συρία, η Αφριν ειναι ένας εύκολος στόχος για την Τουρκία από την ανατολική περιοχή που ειναι υπό τη διοίκηση των “SDF”. Είναι η Μόσχα, όχι η Ουάσιγκτον, που νωρίτερα παρείχε κάποιο βαθμό σιωπηρής προστασίας στην περιοχή. Η Ρωσία κυριαρχεί επί του εναερίου χώρου πάνω απο αυτό το μέρος της Συρίας, και διατηρούσε μια μικρή στρατιωτική παρουσία στην Αφρίν. Η έγκριση της (ή τουλάχιστον η συναίνεση της) έγινε ευρέως αντιληπτή ως μια προϋπόθεση για οποιαδήποτε τουρκική επιχείρηση στην περιοχή. Όντως, ο επικεφαλής της τουρκικής υπηρεσίας πληροφοριών Χακάν Φινταν και ο αρχηγός του γενικού επιτελείου Χουλούσι Ακαρ επισκεφθήκαν την Μόσχα αμέσως πριν από την επίθεση. Μετά την επίσκεψη, η Ρωσία αναγνώρισε τις ανησυχίες ασφαλείας της Τουρκίας, απέδωσε την ευθύνη της κρίσης στην “μονομερή δράση” των ΗΠΑ (με προφανή αναφορά στην πολιτική που ανακοινώθηκε από τον Τιλερσον), και μετακίνησε τα στρατεύματα της εκτός της περιοχής κινδύνου από την Αφρίν. Προς το παρόν, η απόφαση αυτή έβλαψε σοβαρά τις προηγουμένως εγκάρδιες σχέσεις με το “YPG” αλλά προφανώς αυτό ήταν ελαχίστου κόστους: να αποδείξει την αναξιοπιστία των ΗΠΑ και, αντιθέτως, η ικανότητα της Ρωσία να ελέγχει τα γεγονότα στο έδαφος παράλληλα με τις ΗΠΑ, ήταν μεγαλύτερης αξίας.

Ωστόσο, στρατιωτικά, η Αφρίν παρουσιάζει ένα εξαιρετικά δύσκολο πεδίο για την Τουρκία. Το “YPG” έχει τον έλεγχο τόσο στρατιωτικά όσο και στις βαθιές τοπικές ρίζες. Αντίθετα με τα -υπό διοίκηση του “SDF”- βορειανατολικά εδάφη, η Αφρίν ειναι δασωμένη, μερικώς ορεινή και πυκνοκατοικημένη. Και καθώς το “YPG” ειναι περικυκλωμένο αντίπαλες δυνάμεις -την Τουρκία από τα δυτικά και τα βόρεια, τους -υποστηριζόμενους από την Τουρκία- αντάρτες στα ανατολικά, το συριακό καθεστώς στα νοτιοανατολικά και τους τζιχαντιστές της Χειατ Ταχριρ αλ Σαμ στα νότια – ένας δρόμος συνδέει την Αφρίν με την περιοχή του “SDF” στα βορειανατολικά μέσω των κατεχόμενων από το καθεστώς περιοχών, το “YPG” ίσως μπορεί να διαπραγματευτεί με την Δαμασκό για να χρησιμοποιήσει αυτόν τον δρόμο με σκοπό την μεταφορά ενισχύσεων.

Η Τουρκία και οι αντάρτες σύμμαχοι της, οι οποίοι στο παρελθόν είχαν αγωνιστεί για να κερδίσουν εδάφη κατά την επιχείρηση “Ασπίδα του Ευφράτη” εναντίον του Ντα’ες στα τέλη του 2016 και αρχές του 2017, πιθανό να διαπιστώσουν οτι τα πράγματα ειναι πολύ πιο δύσκολα εναντίον των καλύτερα εκπαιδευμένων, καλύτερα διοικούμενων “YPG”. Ακόμα και αν καταλάβουν τον θύλακα, παραμένει ασαφές πως η Άγκυρα ελπίζει να ασφαλίσει μια περιοχή που κατοικείται από εχθρικά προσκείμενο πληθυσμό και με τοπογραφία κατάλληλη για ανταρτοπόλεμο. Πολύ πιθανόν, η Τουρκία θα καταλήξει σε έναν παρατεταμένο πόλεμο εναντίον μιας μελλοντικής, έντονα υποκινούμενης εξέγερσης.

Τα πράγματα θα μπορούσαν να γίνουν ιδιαιτέρως μπερδεμένα αν η Τουρκία επεκτείνει τις επιχειρήσεις της στη Μανμπίζ, μια πόλη στο δυτικό άκρο της βορειοανατολικής περιοχών των “SDF”, την οποία ο πρόεδρος Ερντογάν ανέφερε ως τον επόμενο στόχο της Αγκυρας.

Η Μανμπίζ ειναι μια ευαίσθητη, αμφισβητούμενη περιοχή. Οι ΗΠΑ βοήθησαν τις “SDF” για να την απελευθερώσουν από το Ντά’ες το 2016 και διαβεβαίωσαν την Τουρκία ότι το “YPG” θα αποχωρούσε από την πόλη και τις γειτονικές περιοχές δυτικά του ποταμού Ευφράτη μετά την κατάληψη της. Στην πράξη, ωστόσο, το “YPG” διατήρησε τον έλεγχο εκεί μέσω των τοπικών εταίρων του. Η Ουάσιγκτον, γνωρίζοντας οτι η υπόσχεση της δεν εφαρμόστηκε πλήρως, έχει σε ορισμένες περιπτώσεις αναπτύξει τις δικές της δυνάμεις στην περιοχή για να αποτρέψει μια τουρκική επίθεση. Εαν η Άγκυρα αποφασίσει να επεκτείνει εκεί την υφιστάμενη της επίθεση, θα διευρύνει την έκθεση της στους αντάρτες του “YPG” και θα διακινδυνεύσει μια πάρα πολλή μεγάλη ζημία στη σχέση της με την Ουάσιγκτον, καθώς οι δυνάμεις των ΗΠΑ και της Τουρκία θα μπορούσαν να συγκρουστούν.

Η επίθεση της Αφρίν ίσως ενισχύσει προσωρινά την τουρκική ηγεσία στο εσωτερικό της χώρας. Αλλά συνεπάγεται μεγάλους κινδύνους και ειναι απίθανο να εξασθενίσει σημαντικά το “YPG”. Η επίθεση ίσως ακόμα να ενθαρρύνει το “PKK” για να επιστρέψει στις βομβιστικές επιθέσεις μέσα στις τουρκικές πόλεις – μια τακτική που η οργάνωση είχε αποφύγει κατά το περασμένο έτος (πιθανόν εν μέρει λόγω των προτροπών της Ουάσιγκτον μεταφέρθηκαν μέσω του YPG). Αυτός ο πόλεμος ειναι απίθανο να τελειώσει με θετικά αποτελέσματα για οποιονδήποτε, και τονίζει τον επείγοντα χαρακτήρα της αντιμετώπισης της σύγκρουσης Τουρκίας-”YPG/PKK” -και των συναφών αντιφάσεων στην πολιτική των ΗΠΑ- με τον πιο εποικοδομητικό τρόπο.

Η Άγκυρα έχει καταδιώξει σε μεγάλο βαθμό το “PKK” κατά τα τρία χρόνια των μαχών στη νοτιοανατολική Τουρκία που ακολούθησαν μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών προσπαθειών το 2015. Ωστόσο, το πραγματοποίησε με μεγάλο ανθρωπινό κόστος. Το “PKK” εξακολουθεί να έχει αυτοπεποίθηση στην έδρα του στο βόρειο Ιράκ και η Τουρκία ειναι αντιμέτωπη με πολύ πιο δύσκολες προοπτικές και τεράστιους γεωπολιτικούς περιορισμούς στην Συρία. Η Τουρκία μπορεί να εξαπολύσει επιθέσεις φθοράς και να αποσταθεροποιήσει περιοχές του “YPG”, αλλά δεν έχει διακριτή πορεία προς τη στρατιωτική νίκη στην περιοχή.

Από την πλευρά του, το “PKK” έχει χάσει μια “γενιά” μαχητών (όπως δήλωσε ένας από τους διοικητές του στο “Grisis Group”) στις μάχες που αδιαμφισβήτητα εχουν ενισχύσει πολιτικά τους αντιπάλους του. Δεν έχει λόγο να αναμένει καλύτερα αποτελέσματα από τις μελλοντικές επιχειρήσεις των ανταρτών στην Τουρκία. Μπορεί να καρπωθεί την συνεχιζόμενη επιτυχία του συριακού παρακλαδιού, το οποίο έχει καλύτερες πολιτικές και στρατιωτικές προοπτικές -αλλά, όπως ανέφερε στο “Crisis Group” τον Μάιο του 2017, εξαρτάται απο την εξεύρεση βιώσιμων μέσων για την αποτροπή της παρατεταμένης τουρκικής επίθεσης.

Αντίθετα με τις δαπανηρές επιδιώξεις των δονκιχωτικών επιδιώξεων, όπου τα αντίστοιχα χέρια ειναι πιο αδύναμα, η Τουρκία και το “PKK/YPG” θα εξυπηρετούνται από ένα αντάλλαγμα: Στρατιωτικές παραχωρήσεις του «PKK» στην Τουρκία (π.χ. άμεση κατάπαυση πυρός και απόσυρση των όπλων από το τουρκικό έδαφος) με αντάλλαγμα την επιστροφή της Άγκυρας στις ειρηνευτικές διαδικασίες και τη συναίνεση για τη συνέχιση του ελέγχου ενός μεγάλου μέρους της βόρειας Συρίας από το “YPG”.

Τα εμπόδια ειναι τεράστια, αλλα δεν ειναι ανυπέρβλητα. Ακόμη και όταν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι μετακινούνται μεταξύ των αντιμαχόμενων συμμάχων τους σε μια προσπάθεια να περιορίσουν τις συγκρούσεις, θα πρέπει να αρχίσουν να εξερευνούν τις δυνατότητες μιας ενδεχόμενης συμφωνίας στην οποία το “PKK” θα κάνει παραχωρήσεις από την μια πλευρά των συνόρων με αντάλλαγμα τον συμβιβασμό από την Τουρκία. Χωρίς μια τέτοια κατανόηση, η νέα προσέγγιση της Ουάσιγκτον στη Συρία θα καταλήξει να βλάψει και τους δύο συμμάχους, των οποίων η συνεργασία ειναι αναγκαία για να διαδραματίσει ένα ρόλο στην διευθέτηση του πολέμου της Συρίας.

Κωνσταντινούπολη – Noah Bonsey

Απόδοση/Μετάφραση από το “Asharq al Awsat” για την Προέλαση.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: