Γράφει ο Αρματιστής (Ταξίαρχος ε.α. Βασίλειος Λουμιώτης), το κείμενο πρωτοδημοσιεύθηκε στον ιστότοπο «Βελισάριος».

Η πεζικοκεντρική αντίληψη του Ελληνικού Στρατού

Αναφέρομαι συχνά σε κάτι που αποκαλώ με τον «αδόκιμο» όρο «πεζικοκεντρική αντίληψη» και ως εκ τούτου οφείλω να ορίσω το τι ακριβώς εννοώ. Πιστεύω ότι η όλη φιλοσοφία του Ελληνικού Στρατού για τη διεξαγωγή της σύγχρονης μάχης συνεχίζει να έχει ως κεντρικό πυρήνα της το Πεζικό και γύρω από το Πεζικό κτίζεται η οργάνωση του στρατού, η οργάνωση των σχηματισμών και των μονάδων, κατανέμονται τα μόνιμα στελέχη, καθορίζεται το δόγμα, οργανώνεται η εκπαίδευσή και αναπτύσσεται η στρατιωτική σκέψη για τη διεξαγωγή της χερσαίας μάχης. Μπορεί – τις δύο τελευταίες δεκαετίες – το Πεζικό και το Πυροβολικό να εγκατέλειψαν τα πόδια και τον τροχό και να επιχειρούν πλέον επί ερπυστριών, αλλά ο στρατός συνεχίζει να παραμένει προσκολλημένος στη μάχη του κλασικού Πεζικού.

Η αναφερόμενη αντίληψη οφείλεται κυρίως σε λόγους ιστορικούς και λόγους ανάπτυξης – εκσυγχρονισμού του στρατού, και πιο συγκεκριμένα:

1. Ο Ελληνικός Στρατός για πολλούς λόγους, ένας εκ των οποίων προσδιορίζεται με ιδιαίτερο τρόπο στο ποίημα του Γεωργίου Σουρή – γραμμένο το 19ο αιώνα – «Ποιος είδε κράτος λιγοστό», [Ποιος είδε κράτος λιγοστό σ’ όλη τη γη μοναδικό, εκατό να εξοδεύει και πενήντα να μαζεύει; Να τρέφει όλους τους αργούς, να ‘χει επτά Πρωθυπουργούς, ταμείο δίχως χρήματα και δόξης τόσα μνήματα; Να ‘χει κλητήρες για φρουρά και να σε κλέβουν φανερά …] αναπτύχθηκε μετά την απελευθέρωση του Γένους πολύ καθυστερημένα και χωρίς σοβαρό πρόγραμμα που να διαθέτει συνέχεια και συνέπεια.

Ιππικό 1880-1910

Η απουσία ισχυρής πολιτικής βούλησης  αλλά και σοβαρής χρηματοδότησης για τη δημιουργία ικανού προς πόλεμο στρατού επί πολλές δεκαετίες, οδήγησε αναγκαστικά στη συγκρότηση ενός μικροσκοπικού στρατού που στερούταν εκπαιδευμένων διοικητών και επιτελών, οργανωμένων σχηματισμών και επιτελείων, επιχειρησιακής οργάνωσης και εκπαίδευσης, ακόμη και των στοιχειωδών ικανοτήτων για τη διεξαγωγή πολεμικών επιχειρήσεων. Βασικό Όπλο του στρατού για τη διεξαγωγής της μάχης ήταν το Πεζικό. Το Ιππικό, παρ’ όλο που η οργάνωσή του άρχισε από πολύ νωρίς, παρέμενε στη σκιά του Πεζικού. Εξαίρεση αποτελεί η περίοδος 1885-86 όταν συγκροτήθηκαν τα 1ο, 2ο και 3ο Συντάγματα Ιππικού και παραγγέλθηκε στο εξωτερικό μεγάλος αριθμός ίππων, με αποτέλεσμα το 1886 το Ιππικό να εμφανίσει δύναμη 2.951 ανδρών και 2.476 ίππων. Όμως στον πόλεμο του 1897 η δύναμη που παρέταξε ανήλθε σε 10 έφιππες Ίλες και δύναμη 970 σπάθες (δηλαδή 974 ιππείς). Αλλά ακόμη και μετά το 1904, που έγιναν και τα πρώτα σοβαρά βήματα για τον εκσυγχρονισμό του στρατού, οι διαθέσιμες πιστώσεις ήταν περιορισμένες, με αποτέλεσμα το Πεζικό, που ήταν ένα «φθηνό» όπλο, να συνεχίσει να αποτελεί το κορμό του στρατού, ενώ το Ιππικό που ήταν ένα «ακριβό» όπλο, συνέχισε να παραμένει ο «φτωχός συγγενής». Δίπλα στις 10 Μεραρχίες Πεζικού που συγκροτήθηκαν κατά τη διάρκεια των Βαλκανικών Πολέμων, το Ιππικό παρέταξε μία μόνο Ταξιαρχία, η οποία συγκροτήθηκε στις αρχές του 1912 από τα 1ο και 3ο Συντάγματα Ιππικού – από 4 Ίλες έκαστο – και ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατό να αποκτήσει τις απαιτούμενες δεξιότητες για να λειτουργήσει ως μεγάλη Μονάδα σε πολεμικές επιχειρήσεις στους λίγους μήνες που μεσολάβησαν μέχρι την έναρξη των Βαλκανικών Πολέμων. Αλλά και το Γενικό Στρατηγείο – όπως φάνηκε από τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων – δε γνώριζε πως έπρεπε να χρησιμοποιήσει την Τ.Ι. Η εικόνα σύνθεσης του στρατού με βασικό κορμό το Πεζικό και το Ιππικό να ακολουθεί στη κατάσταση του «φτωχού συγγενή», παρέμεινε αναλλοίωτη και κατά τη διάρκεια της Μικρασιατικής Εκστρατείας και κατά τον Ε-Ι Πόλεμο του 1940-41. Στη Μικρασιατική Εκστρατεία και μέχρι τις επιχειρήσεις προς την Άγκυρα το Ιππικό παίρνει μέρος με τις Ημιλαρχίες των Μεραρχιών και την Ταξιαρχία Ιππικού, από την οποία συγκροτείται στη συνέχεια η Μεραρχία Ιππικού, που συμμετέχει στην Εκστρατεία μέχρι την αποχώρηση από τη Μ.Α. Στον Ε-Ι Πόλεμο, δίπλα στις 20 (+) Μεραρχίες Πεζικού που συγκροτήθηκαν για την απόκρουση της Ιταλικής και Γερμανικής εισβολής, το Ιππικό παρέταξε 1 Μεραρχία και 1 Ταξιαρχία Ιππικού που έδρασαν ως έφιππο Πεζικό.

2. Στους πολέμους που διεξήγαγε η χώρα κατά το προηγούμενο αιώνα, ο κύριος πρωταγωνιστής ήταν το Πεζικό. Τα ηρωικά Συντάγματα Πεζικού ήταν οι πρόμαχοι των αγώνων του Έθνους, αυτά που κατέβαλαν ποταμούς αίματος στο βωμό της Ελευθερίας της Χώρας και αυτά που περιέφεραν περήφανα την Ελληνική Σημαία σε κάθε γωνιά της Ελληνικής γης, της Μικράς Ασίας, της Λιβύης και της Ιταλίας. Οι αγώνες, οι θυσίες και το αίμα του Πεζικού, περιέβαλαν το Όπλο με αίγλη και το καθιέρωσαν ως τον αδιαμφισβήτητο «βασιλιά των όπλων», αντίληψη που στη συνέχεια καλλιεργήθηκε επίμονα και νομίζω ότι συνεχίζει να καλλιεργείται. [Σημείωση: Στις παρελάσεις των εθνικών επετείων, τη παρέλαση ανοίγουν κατά παράδοση οι Σημαίες των ιστορικών Συνταγμάτων Πεζικού. Πλην όμως, Πολεμικές Σημαίες διέθεταν και οι Μεραρχίες Πεζικού και Ιππικού, η Ταξιαρχία Ιππικού, καθώς και τα Συντάγματα Ιππικού και Πυροβολικού, των οποίων όμως οι Πολεμικές Σημαίες δεν παρελαύνουν].

3. Στα συντηρητικά πρότυπα οργάνωσης που ακολουθήθηκαν και στις τακτικές διεξαγωγής της μάχης που υιοθετήθηκαν από το 1900 και μετέπειτα. Ο Ελληνικός Στρατός οργανώθηκε προπολεμικά με βάση Γαλλικά πρότυπα, εκπαιδεύτηκε από Γαλλικές στρατιωτικές αποστολές και υιοθέτησε το Γαλλικό – συντηρητικό – πρότυπο της Μεθοδικής Μάχης. Μεταπολεμικά οργανώθηκε για ένα μικρό διάστημα με βάση το Βρετανικό πρότυπο και στη συνέχεια με βάση το Αμερικανικό – Νατοϊκό, το οποίο και ακολουθεί αδιάλειπτα και με θρησκευτική ευλάβεια μέχρι και σήμερα. Και τα δύο πρότυπα, ως γνωστόν, αποβλέπουν στη διεξαγωγή μιας μάχης χωρίς «εκπλήξεις», όπως είναι η μάχη των ΤΘ σχηματισμών.

Πλήρωμα ανιχνευτικού οχήματος M8 Greyhound του ΕΣ.

4. Μετά την απελευθέρωση της χώρας από τη Γερμανική Κατοχή, ο στρατός οργανώθηκε και πάλι με βασικό κορμό το Πεζικό, οι μονάδες και οι σχηματισμοί του οποίου ήταν και οι βασικοί συντελεστές της νίκης του Εθνικού Στρατού κατά τον Εμφύλιο Πόλεμο του 1946-49. Στον υπόψη πόλεμο, το Όπλο του Ιππικού – Τεθωρακισμένων πλέον, ανέλαβε ένα πολύ μικρό αλλά σημαντικό ρόλο, με Συντάγματα Αναγνωρίσεως, Έφιππες Ίλες, Ίλες Αναγνωρίσεως με «άρματα» Μ-8 και με 3 Ίλες πραγματικών αρμάτων «Κένταυρος» (52 άρματα). Την περίοδο αμέσως μετά τη λήξη του Εμφυλίου και μέχρι το 1990, παρ’ όλο που η τεχνολογική επανάσταση είχε αλλάξει τη μορφή του πολέμου και τα Ελληνικά ΤΘ ενισχύονταν με εκατοντάδες αρμάτων, ο Ελληνικός Στρατός συνέχισε να βαδίζει με την ίδια περπατησιά. Τη δεκαετία του 1970, δώδεκα (12) Μεραρχίες και 5 Ταξιαρχίες Πεζικού φρουρούσαν τα σύνορα της χώρας. Ακόμη 2 Μεραρχίες Πεζικού «προστάτευαν» την Πελοπόννησο και την Κρήτη, και το ισοδύναμο μιας επίλεκτης Μεραρχίας Πεζικού αποτελούσε την «γενική εφεδρεία». Τα ΚΕΝ Πεζικού ζέσταιναν τις τοπικές οικονομίες, αλλά τουλάχιστον η βασική εκπαίδευση διαρκούσε 2 μήνες και νέοι στρατιώτες έπαιρναν και το βάπτισμα πυρός. Δίπλα σε αυτό το ισοδύναμο των 40 (+) Ταξιαρχιών Πεζικού, μια δύναμη 5 Τεθωρακισμένων Ταξιαρχιών προσπαθούσε να κάνει αισθητή τη παρουσία της και να πει: «παιδιά, η μορφή του πολέμου έχει αλλάξει». [Σημείωση: Ίσως η σύνθεση του Ε.Σ. να μην ανήκε και στη σφαίρα της απόλυτης επιλογής της Ελλάδας, αφού αυτή εξοπλιζόταν αποκλειστικά μέσω της στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ και ως εκ τούτου ήταν υποχρεωμένη να ακολουθεί τα Νατοϊκά πρότυπα οργάνωσης]. Η υπόψη κατάσταση με τη πάροδο του χρόνου παγιώθηκε, προκάλεσε ακαμψία στη δημιουργική σκέψη και καθυστέρησε την ανάπτυξη του στρατού σε σύγχρονη δύναμη, ικανή για τη διεξαγωγή της μάχης συνδυασμένων όπλων. Είναι ενδεικτικό ότι οι Μεραρχίες Πεζικού που «προστάτευαν τη χώρα από την εισβολή των Βορείων», έκλεισαν ή άλλαξαν αντικείμενο 10 χρόνια μετά τη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Άλλη υπόθεση, βεβαίως, ότι 2 Μεραρχίες ΠΖ «προστάτευαν» τη χώρα από την Αλβανία, άλλες 2,5 από τη Γιουγκοσλαβία και 2,5 από τη Βουλγαρία. Ο λόγος για αυτή τη κατανομή ήταν πολύ απλός. Οι Μεραρχίες παρέμειναν αμετακίνητες στις θέσεις στις οποίες βρέθηκαν μετά τη λήξη του Εμφυλίου, μολονότι η Αλβανία και η Γιουγκοσλαβία είχαν πάψει να αποτελούν πραγματική απειλή πολύ πριν τη πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων. Τελικά το Πεζικό μηχανοκινήθηκε στο μεγαλύτερο μέρος του πριν 17 χρόνια, το Πυροβολικό ολοκληρώθηκε σε αυτοκινούμενο πριν 3 χρόνια και οι έννοιες της διακλαδικότητας και των διακλαδικών επιχειρήσεων εισήχθησαν στις Ε.Δ. μετά την ήττα στα Ίμια.

5. Ο στρατός μας μέχρι και σήμερα δε μελέτησε με παραγωγικό τρόπο την ηλικίας 3.000 ετών πλούσια στρατιωτική μας ιστορία, αλλά και τις μεγάλες μάχες των αυτοκρατοριών και των εθνών στη διάρκεια της ιστορίας της ανθρωπότητας και κυρίως δεν έσκυψε ερευνητικά το μάτι στους πολέμους και τις μάχες που διεξήχθησαν κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Ως εκ τούτου, δε μπόρεσε να καλλιεργήσει και να αναπτύξει δική του αυτόνομη στρατιωτική σκέψη, δεν οργάνωσε τις μονάδες και τους σχηματισμούς του με βάση τις δικές του ανάγκες, δεν έγραψε τα δικά του εγχειρίδια και κανονισμούς για τη διεξαγωγή των χερσαίων επιχειρήσεων με τρόπο που να ικανοποιούν τις Ελληνικές αμυντικές ανάγκες και έτσι κατέληξε στη μίμηση ξένων προτύπων οργάνωσης και στη πιστή μετάφραση των Γαλλικών παλαιότερα και των Αμερικανικών σήμερα, αντίστοιχων εγχειριδίων και κανονισμών. Η μετάφραση και η μελέτη ξένων εγχειριδίων και στρατιωτικών οργανισμών σε καμιά περίπτωση δεν είναι απορριπτέα, αλλά ο μιμητισμός και η ακριβής υιοθέτηση ξένων προτύπων είναι βέβαιο ότι δεν μπορούν να εξυπηρετήσουν τις δικές σου αμυντικές ανάγκες.

Παρά τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, είναι ενδιαφέρον ότι σε όλους τους πολέμους που διεξήγαγε ο στρατός μας κατά τον 20ο αιώνα, η Ελληνική στρατιωτική σκέψη προσανατολίστηκε στη διεξαγωγή επιθετικών επιχειρήσεων, και το Πεζικό, ως το βασικό όπλο ελιγμού, χρησιμοποιήθηκε κυρίως επιθετικά και απέδωσε θαυμάσια. Η ενσωμάτωση των υπόδουλων Ελληνικών περιοχών στον εθνικό κορμό οφείλεται κατά μέγα μέρος στο αίμα που έχυσε το Ελληνικό Πεζικό. Ο μαχητής του Πεζικού, διοικούμενος από ικανούς ηγήτορες στο πεδίο της μάχης και εμφορούμενος από επιθετικό πνεύμα, απέδωσε άριστα σε όλους τους πολέμους της νεώτερης ιστορίας μας και έδειξε ότι διαθέτει ασυναγώνιστες πολεμικές αρετές και μάλιστα πολύ ανώτερες στην επίθεση από ότι στην άμυνα. Δεν εξετάζω εδώ αν οι επιθετικές επιχειρήσεις διεξήχθησαν κατά τρόπο «ορθό» και αν οδήγησαν στο ποθούμενο. Εκείνο που θέλω να τονίσω είναι ότι η κυρίαρχη σκέψη απέβλεπε πάντοτε στην ανάληψη επιθετικών επιχειρήσεων, που προσιδιάζουν και προς την ιδιοσυγκρασία των Ελλήνων. Η άμυνα, όσες φορές αναλαμβανόταν, θεωρούταν προσωρινή κατάσταση και η βασικές στρατηγικές αποφάσεις απέβλεπαν στη δημιουργία, το ταχύτερο δυνατόν, των ικανών και αναγκαίων συνθηκών για την ανάληψη επιθετικών επιχειρήσεων. Στο πλαίσιο αυτής της επιθετικής αντίληψης που είχε αναπτυχθεί, το Ελληνικό Ιππικό, η «σταχτοπούτα» του Ε.Σ., έπαιξε αρκετά σημαντικό ρόλο σε όλους τους πολέμους. Χρησιμοποιήθηκε κυρίως επιθετικά και μάλιστα πολλές φορές κατά τρόπο που παραπέμπει σε επιχειρήσεις ΤΘ σχηματισμών. H κορυφαία στιγμή του Ελληνικού Ιππικού έρχεται τον Οκτώβριο του 1940, όταν η Μεραρχία Ιππικού που τελεί υπό τις διαταγές του Αρχιστράτηγου, μεταφέρεται στις 1 Νοεμβρίου εσπευσμένα από το Λαγκαδά όπου επιστρατεύθηκε, στην περιοχή της Καλαμπάκας και αναλαμβάνει την αποστολή να φράξει στην περιοχή του χωριού Βωβούσα τις οδεύσεις που οδηγούν στο Μέτσοβο, προς το οποίο κατέρχεται η Μεραρχία Αλπινιστών «Τζούλια». Η Ταξιαρχία Ιππικού, που αποτελεί μονάδα της Μεραρχίας Ιππικού, μεταφέρεται στις 31 Οκτωβρίου στα Γρεβενά, τίθεται υπό το Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ) και αναλαμβάνει την αποστολή να φράξει στη περιοχή του Δούτσικου τις οδεύσεις που οδηγούν από την άνω κοιλάδα του ποταμού Αώου στα Γρεβενά. Η Ταξιαρχία Ιππικού, ενεργώντας επιθετικά στην κατεύθυνση Δούτσικο – Δίστρατο – Πάδες – Άρματα, προς το αριστερό πλευρό της «Τζούλιας», αποκόπτει μέρος των συγκοινωνιών της και τη συμπιέζει σε συνεργασία με τη Μεραρχία Ιππικού που επιτίθεται από νότο στη στενή κοιλάδα του Αώου, νότια του όρους Σμόλικα, όπου και τη συντρίβουν.

Άρμα μάχης M47

Η περίοδος, όμως, του Ψυχρού Πολέμου και η ένταξη της Ελλάδας στο ΝΑΤΟ οδήγησαν την Ελληνική στρατιωτική σκέψη σε άλλες κατευθύνσεις. Το μεγαλύτερο μέρος του στρατού εγκαταστάθηκε αμυντικά στα βόρεια σύνορα της χώρας, τα Συντάγματα Πεζικού αγκιστρώθηκαν στο έδαφος και επί δεκαετίες οργανώθηκαν και εκπαιδεύτηκαν για να διεξάγουν άμυνα προκειμένου να αποκρούσουν την εισβολή των τεθωρακισμένων στρατιών του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Όμως στην αρχή της υπόψη περιόδου, η Ελληνική στρατιωτική ηγεσία συνέχισε να εμφορείται από επιθετικό πνεύμα, απότοκο των πολεμικών γεγονότων και της παράδοσης που διαμορφώθηκε κατά τη προηγούμενη δεκαετία. Ακολουθώντας τα διδάγματα από τον τρόπο χρησιμοποίησης των αρμάτων κατά το 2ο Π.Π., απέβλεψε αρχικά στην άμεση δημιουργία τεθωρακισμένων σχηματισμών. Το 1954 η ΙΧ Μεραρχία Πεζικού μετονομάστηκε σε ΙΧ ΤΘ Μεραρχία, αλλά το πείραμα δεν προχώρησε λόγω έλλειψης των απαιτούμενων αρμάτων. Το 1956 συγκροτείται η ΧΧ Τεθωρακισμένη Μεραρχία και το επόμενο έτος αρχίζει να εξοπλίζεται με τα νεοπαραλαμβανόμενα άρματα Μ-47. Η συγκρότηση της ΧΧ ΤΘΜ με 3 Διοικήσεις Μάχης (ΔΜΑ) και με μια Επιλαρχία αρμάτων ανά ΔΜΑ, ολοκληρώνεται το 1960.

Αλλά οι ηγεσίες του στρατού, προσδεδεμένες πλέον στο έδαφος και στις απαιτήσεις που επέβαλε η διεξαγωγή άμυνας περιοχής σε προωθημένες αμυντικές τοποθεσίες, δεν μπόρεσαν να αντιληφθούν – ίσως και δεν θέλησαν να αποδεχθούν – ότι τα άρματα είναι όπλο καθαρά επιθετικό, κατάλληλα για αγώνα κινήσεων και ως εκ τούτου αποφάσισαν να τα χρησιμοποιήσουν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους ως μέσο υποστήριξης του αμυντικού αγώνα του Πεζικού. Στο νέο πλαίσιο σκέψης που διαμορφώθηκε, οι νέες μονάδες αρμάτων που δημιουργήθηκαν μετά τη συγκρότηση της ΧΧ ΤΘ Μεραρχίας, απορροφήθηκαν από τις αμυντικές τοποθεσίες και τις αποστολές αντεπιθέσεων. Η Πεζικοκεντρική αντίληψη, η οποία μέχρι και το 1950 είχε επιθετική κατεύθυνση, έλαβε με τη πάροδο του χρόνου αμυντική κατεύθυνση, «ξέχασε» ότι η μάχη ελιγμών διεξάγεται μόνο από ισχυρούς ΤΘ σχηματισμούς συνδυασμένων όπλων και είναι η μόνη που οδηγεί στη νίκη. Η υπόψη αντίληψη θέλει τα τεθωρακισμένα εξάρτημα του Πεζικού, των οποίων η βασική αποστολή θα είναι να επεμβαίνουν στη μάχη για να εξαλείψουν εχθρικές εισχωρήσεις και προγεφυρώματα και να αποκαθιστούν τη συνέχεια του ΠΟΤ. Και αυτή η αντίληψη, νομίζω ότι έβαλε βαριά τη σφραγίδα της στην Ελληνική στρατιωτική σκέψη. Αυτή είναι και η κύρια αιτία που πλέον των 2/3 των διατιθέμενων αρμάτων βρίσκονται σε σχηματισμούς Πεζικού.

Αρκεί να παρακολουθήσει κάποιος τη σειρά των γεγονότων συγκρότησης των ΤΘ μονάδων και σχηματισμών, για να αντιληφθεί την αλήθεια της παραπάνω παραγράφου:

  • Το 1956 ιδρύεται η ΧΧ ΤΘ Μεραρχία.
  • Το 1957 συγκροτούνται υπό την ΧΧ ΤΘΜ οι 21 και 22 ΕΜΑ, οι οποίες παραλαμβάνουν τα σύγχρονα – τότε – άρματα Μ-47 που φθάνουν στην Ελλάδα. Κάθε ΕΜΑ διαθέτει 55 άρματα {[3 ΙΜΑ Χ (3 ΟΥΜΑ Χ 5) + Δκτή ΙΜΑ + 1 ΠΑΠ] + 1 Δκτή ΕΜΑ + 1 3ου ΓΡ + 1 ΚΣΠΥ + 1 ΑΕΛΑ}. Ακόμη, κάθε ΕΜΑ διαθέτει Ουλαμό Όλμων 4,2’’ με 4 στοιχεία.
  • Το 1959 υφίστανται τα Α’, Β’ και Γ’ Τεθωρακισμένα Συγκροτήματα υπό τα αντίστοιχα Σώματα Στρατού, κάθε ένα εκ των οποίων διαθέτει 1 ΙΛΑΝ και μία Επιλαρχία Καταστροφέων Αρμάτων (ΕΚΑ) με 2 Ίλες αρμάτων Μ-18 εκάστη.
  • Το 1960 ολοκληρώνεται η συγκρότηση της ΧΧ ΤΘ Μεραρχίας με 3 ΔΜΑ [αποτελούνται από 1 ΕΜΑ και 1 ΜΤΠ], 1 ΕΑΝ, 4 Α/Κ ΜΜΠ και τις προβλεπόμενες μονάδες υποστηρίξεως μάχης και ΔΜ. Οι Επιλαρχίες της ΧΧ ΤΘΜ είναι οι μόνες αξιόλογες μονάδες αρμάτων του Ε.Σ. και φέρουν τις ονομασίες 21, 22 και 23 ΕΜΑ.
  • Το 1963 είναι η πρώτη χρονιά που οι Μεραρχίες Πεζικού εφοδιάζονται με άρματα μάχης. Τα ΤΘ Συγκροτήματα διαλύονται, οι Επιλαρχίες τους εφοδιάζονται με τα άρματα Μ-47 της ΧΧ ΤΘ Μεραρχίας – που τα αντικαθιστά με Μ-48, μετονομάζονται σε 391, 392 και 393 Επιλαρχίες Μέσων Αρμάτων (ΕΜΑ) και αποδίδονται ως οργανικές μονάδες στις ΧΙ, ΙΙ και Χ Μεραρχίες ΠΖ, αντίστοιχα.
  • Το 1964 συγκροτείται η 394 ΕΜΑ με Μ-47 υπό την VI Μεραρχία.
  • Το 1967 συγκροτείται η 395 ΕΜΑ με Μ-47 υπό την ΙΧ Μεραρχία.
  • Το 1968 οι 392, 394, 395, 393, 391, 397 ΕΜΑ μετονομάζονται σε 2α, 6η, 9η, 10η, 11η, 12η ΕΜΑ αντίστοιχα και αποκτούν ως οργανική Υπομονάδα, Ίλη Αναγνωρίσεως (ΙΛΑΝ) με αποτέλεσμα να διαθέτουν 62 άρματα εκάστη.
  • Το 1968 αποφασίζεται η συγκρότηση της ΧΧΙ ΤΘ Ταξιαρχίας.
  • Το 1970 άρχισε η συγκρότηση των 211 και 212 ΕΜΑ της ΧΧΙ ΤΘ Ταξιαρχίας με άρματα Μ-48 και της 30ης ΕΜΑ με τα νεοπαραλαμβανόμενα Γαλλικά άρματα ΑΜΧ-30.
  • Το 1971 άρχισε η συγκρότηση των 24, 25 και 26 ΕΜΑ στην ΧΧ ΤΘΜ, με αποτέλεσμα οι ΔΜΑ να διαθέτουν πλέον από 2 ΕΜΑ και η ΧΧ ΤΘΜ συνολικά 6.
  • Το 1971 συγκροτούνται και 8η και η 15η ΕΜΑ υπό τις Μεραρχίες ΠΖ VIII και XV αντίστοιχα και το 1973 συγκροτείται η 5η ΕΑΡΜ (Επιλαρχία Αρμάτων), υπό την V Μεραρχία.
  • Το 1977 συγκροτήθηκε η ΧΧΙΙ ΤΘ Ταξιαρχία (31 και 32 ΕΜΑ) με άρματα ΑΜΧ 30.

Όπως φαίνεται από τα παραπάνω, η πρώτη μεγάλη απόφαση για τη μορφή των Τεθωρακισμένων δυνάμεων του Ε.Σ., αφορούσε τη συγκρότηση ενός μεγάλου ΤΘ σχηματισμού – συγκεκριμένα της ΧΧ ΤΘΜ – αλλά στη συνέχεια ο εφοδιασμός των Μεραρχιών ΠΖ με άρματα φαίνεται ότι έλαβε μεγαλύτερη προτεραιότητα από την ενίσχυση της ΧΧ ΤΘΜ. Παρ’ όλα ταύτα, στις αρχές του 1974 η κατάσταση κατανομής των αρμάτων στις Μεραρχίες ΠΖ και σε ΤΘ σχηματισμούς, βρισκόταν σε μια σχετική ισορροπία:

ΤΘ Σχηματισμοί: (8 ΕΜΑ Χ 55 άρματα) + (1 ΕΑΝ Χ 23 άρματα) = 463 άρματα

Μεραρχίες ΠΖ: 10 ΕΜΑ Χ 62 άρματα = 620 άρματα

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της πεζικοκεντρικής αμυντικής αντίληψης, είναι το ακόλουθο: το 1990 κατέρρευσε το κομμουνιστικό μπλοκ, ο μεγάλος Βουλγαρικός Στρατός των 3.000 αρμάτων αποσυντέθηκε στα εξ ων συνετέθη και ουσιαστικά εξαφανίστηκε ο από Βορρά κίνδυνος. Όμως το 1993 συγκροτούνται 3 νέες Επιλαρχίες αρμάτων από τα νεοπαραληφθέντα άρματα Μ-60Α1. Η 15η ΕΜΑ στη Καστοριά υπό τη XV Μεραρχία ΠΖ, η 1η ΕΜΑ στη Βυρώνεια υπό την Ι Μεραρχία ΠΖ και η 11η ΕΜΑ στη Δράμα υπό την 11η Μεραρχία ΠΖ. Αντί δηλαδή να συγκροτηθεί με τα υπόψη άρματα μια ΤΘ Ταξιαρχία με αποστολή τη Θράκη, θεωρήθηκε σκόπιμο τα άρματα να δοθούν σε Μεραρχίες ΠΖ για να «αμυνθούν» στην εισβολή κρατών που είχαν παύσει να διαθέτουν στρατό και ζητούσαν την υποστήριξη της Ελλάδας για να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά από λίγα χρόνια οι ΧΙ και XV Μεραρχίες θα κλείσουν, η δε Ι θα αποτελέσει επιχειρησιακό στρατηγείο των Ειδικών Δυνάμεων.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι όλες οι ηγεσίες του στρατού, ανεξάρτητα από τις αντιλήψεις από τις οποίες εμφορούνταν, απέβλεψαν με κάθε τρόπο στην ενίσχυση του Όπλου των Τεθωρακισμένων, αντιλαμβανόμενες ότι τα άρματα αποτελούν το σημαντικότερο παράγοντα της χερσαίας μάχης. Αυτό αποδεικνύεται από το ότι το Όπλο των ΤΘ είναι το μόνο μέχρι σήμερα που ενισχύθηκε με γενναίες αγορές νέου υλικού, προμήθεια μεταχειρισμένου υλικού για αντικατάσταση άλλου παρωχημένης τεχνολογίας και εκσυγχρονισμό και ανακατασκευές παλαιοτέρου. Αλλά και από πλευράς αριθμών, η ενίσχυση των τεθωρακισμένων είναι σημαντική. Το 1974 υπήρχαν 18 ΕΜΑ, 4 ΕΑΝ και 12 ΙΛΑΝ με ένα σύνολο 1.160 αρμάτων και το 1994 έφτασαν στις 34 ΕΜΑ, 6 ΕΑΝ, 3 ΙΛΑΝ και 4 ανεξάρτητες Ίλες με ένα σύνολο 1.670 αρμάτων. Όμως, από αυτόν τον μεγάλο αριθμό αρμάτων, ο κάθε σχηματισμός Πεζικού, ακόμη και εκεί που δεν υπήρχε πλέον απειλή, ζητούσε και μια πλήρη Επιλαρχία και αν ήταν δυνατό και κάτι ακόμη. Και έτσι έγινε το παράλογο: αντί να ενισχυθεί ο αριθμός των ΤΘ Ταξιαρχιών, «το Πεζικό έφαγε τα άρματα».

Πιν. 1: Κατανομή των αρμάτων σε σχηματισμούς ΠΖ και ΤΘ

Η διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας το 1990, επέφερε την απόσυρση μεγάλου αριθμού αρμάτων, ΤΟΜΠ και Α/Κ πυροβόλων από τα οπλοστάσια των χωρών του ΝΑΤΟ, μεγάλος αριθμός εκ των οποίων κατέληξε στην Ελλάδα για αντικατάσταση άλλων παρωχημένων τύπων. Περίπου 1.335 άρματα κατέληξαν στην Ελλάδα και έτσι έγινε δυνατή η απόσυρση και η καταστροφή των βενζινοκίνητων αρμάτων Μ47 και Μ48 και των αρμάτων ΑΜΧ-30 που μόλις είχαν κλείσει μια 20ετία στον Ε.Σ.! Με την παραλαβή και μεγάλου αριθμού ΤΟΜΠ Μ113, έγινε δυνατή η συγκρότηση 6 Μ/Κ Ταξιαρχιών, καθώς και η μηχανοκίνηση αριθμού Ταγμάτων Πεζικού. Είναι όμως πολύ ενδιαφέρον να δούμε στον παρακάτω πίνακα το πώς η Πεζικοκεντρική αντίληψη θριάμβευσε και πάλι.

Πιν. 2 : ΤΘ και ΜΚ σχηματισμοί του ΕΣ

Σε καμιά περίπτωση δεν υποστηρίζω ότι οι σχηματισμοί Πεζικού δεν πρέπει να διαθέτουν μονάδες αρμάτων. Αντιθέτως: η διαμερισμάτωση του θεάτρου πολέμου επιβάλει κάποιοι σχηματισμοί Πεζικού να διαθέτουν και τμήματα αρμάτων. Όμως τα άρματα και οι μονάδες αρμάτων αποτελούν το κρίσιμο παράγοντα ισχύος με τον οποίο ένας διοικητής μπορεί να επέμβει αποφασιστικά στον αγώνα προκειμένου να επιτύχει αποφασιστικό αποτέλεσμα σε βάρος του εχθρού και ως εκ τούτου η κατανομή των αρμάτων στους σχηματισμούς Πεζικού θα πρέπει να γίνεται με φειδώ και σοφία. Είναι γνωστό ότι όλοι οι τακτικοί διοικητές του Πεζικού θέλουν να διαθέτουν άρματα, επειδή τους προσδίδουν ισχύ και σιγουριά. Η υπόψη απαίτηση προβάλλεται εντονότερα όταν ένας σχηματισμός διεξάγει άμυνα, επειδή του προσφέρουν τη δυνατότητα να επεμβαίνει ταχέως και ισχυρά για την αποκατάσταση της τοποθεσίας του σε περίπτωση που παραβιαστεί. Και βεβαίως οι μονάδες αρμάτων είναι και οι πλέον κατάλληλες για την εκτέλεση αντεπιθέσεων, όπως είναι και οι μόνες που μπορούν να διεξαγάγουν άμυνα σε αναπεπταμένα και αρματικά εδάφη. Είναι όμως και μεγάλο λάθος να χρησιμοποιούνται οι υπόψη μονάδες τμηματικά για να κλείνουν κάθε μικρό ρήγμα που θα δημιουργείται στην αμυντική τοποθεσία. Τα άρματα δεν πρέπει και δε μπορεί να χρησιμοποιούνται κατά τον ίδιο τρόπο που ένας μποξέρ κλείνεται στη γωνία του ρινγκ και χρησιμοποιεί τα μπράτσα και τις γροθιές του για να αποκρούει τα κτυπήματα του αντιπάλου του. Αν ο μποξέρ δεν βγει στο κέντρο του ρινγκ και δεν χρησιμοποιήσει τα πόδια του την ταχύτητά του, την ευκινησία του και τις γροθιές του, είναι πλέον ή βέβαιο ότι κάποια στιγμή θα υποκύψει. Τα άρματα και οι μονάδες αρμάτων εφόσον οργανωθούν σε ισχυρούς τεθωρακισμένους σχηματισμούς και εξέλθουν στο ανοικτό πεδίο της σύγκρουσης χρησιμοποιούμενες συγκεντρωτικά με βάση τα χαρακτηριστικά υπεροχής τους, μπορούν να οδηγήσουν στη συντριβή του εχθρού. Σε κάθε περίπτωση όμως, το μεγαλύτερο μέρος των αρμάτων θα πρέπει να βρίσκεται σε τεθωρακισμένους σχηματισμούς, ή τουλάχιστο σε Μ/Κ με αρματική ισχύ αντίστοιχη των τεθωρακισμένων. 

Για να διαβάσετε το τρίτο μέρος των προτάσεων για την αναδιοργάνωση των ΤΘ κάντε κλικ εδώ.

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: