Του Νικόλαου Παούνη*, πρωτοδημοσιεύθηκε στο foreignaffairs.gr

Ιδεολογικές, οργανωτικές, θεσμικές και επιχειρησιακές διεργασίες

Περίληψη: Σε βάθος 5 έως 8 ετών αναμένεται να ομαλοποιηθεί η κατάσταση στον τουρκικό στρατό, να επανέλθει η συνοχή, και δη υπό το ιδεολογικό πρίσμα των αρχών του νεο-Οθωμανισμού. Δηλαδή θα συγκροτηθεί ένα ιδεολογικά «νέο» στράτευμα, το οποίο θα εμφορείται από εθνικιστικές και φιλο-ισλαμικές πεποιθήσεις.

Οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις αποτελούν τον δεύτερο ισχυρότερο στράτευμα του ΝΑΤΟ και εντάσσονται στις 10 ισχυρότερες πολεμικές μηχανές παγκοσμίως. Εφόσον ολοκληρωθεί απρόσκοπτα το τρέχον εξοπλιστικό πρόγραμμα, αναμένεται να ανέλθουν στην κλίμακα της παγκόσμιας κατάταξης έτι περαιτέρω. Στις 15 Ιουλίου 2016 εκδηλώθηκε πραξικόπημα με την ευρέως γνωστή κατάληξη. Στην διάρκεια του πραξικοπήματος έλαβαν μέρος ελάχιστα στρατιωτικά μέσα (για παράδειγμα από τα 278 μαχητικά ενεπλάκησαν 6 έως 8, και από τα 7 ιπτάμενα τάνκερ μόλις ένα) [1]. Τούτο αναιρεί την κυρίαρχη αντίληψη στην Ελλάδα περί μαζικής συμμετοχής των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στην κίνημα των στασιαστών του παρελθόντος Ιουλίου.

Το πραγματικό πλήγμα αφορά την μαζική «κάθαρση» έμπειρων και καταρτισμένων στελεχών από τις τάξεις των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων στην οποία επιδόθηκε το τουρκικό κράτος μεταγενέστερα. Το επίπεδο επαγγελματικής στελέχωσης μειώθηκε από το 45% στο 42%, ενώ περισσότεροι από 140 ανώτατοι αξιωματικοί προφυλακίστηκαν. Μεγάλη απώλεια υπέστη η πολεμική αεροπορία σε αριθμό αξιόμαχων χειριστών (αποτάχθηκαν 550 πιλότοι με σχετικά Διατάγματα) [2], κατάσταση η οποία άρχισε σταδιακά να βελτιώνεται ελαφρώς, από τις αρχές του έτους. Οι επιπτώσεις στο ηθικό, στην ικανότητα σχεδιασμού και διεξαγωγής επιχειρήσεων των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων προς το παρόν είναι αδιαμφισβήτητες. Αναλυτικά παρατίθεται σχετικός πίνακας:

Turkey_ΣΤΡΑΤΟΣΠαράλληλα αποτάχθηκαν 16.000 σπουδαστές από τα φυτώρια των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, δηλαδή από τις Στρατιωτικές Ακαδημίες (Harp Akademileri), από τη Στρατιωτική Ακαδημία Ιατρικής (Gülhane Askeri Tip Akademisi), και τα Στρατιωτικά Γυμνάσια (Maltepe, Işıklar, Kuleli). Επίσης, ιδρύεται Διακλαδικό Πανεπιστήμιο Εθνικής Άμυνας το οποίο θα αντικαταστήσει το σύνολο των Στρατιωτικών Σχολών, ενώ ο έλεγχος της Ιατρικής Ακαδημίας μεταβιβάστηκε στο Υπουργείο Υγείας.

Οι θεσμικές μεταβολές αφορούν την αποδυνάμωση του Τουρκικού Γενικού Επιτελείου μέσω της ένταξης και υπαγωγής των Διοικήσεων της Στρατοχωροφυλακής (Jandarma) και της Ακτοφυλακής (Sahil Güvenlik) στο Υπουργείο των Εσωτερικών, της μεταβίβασης επιχειρησιακών αρμοδιοτήτων από τους Αρχηγούς των Επιτελείων στον πολιτικό τους προϊστάμενο, της δυνατότητας στρατιωτικής εκπροσώπησης στο εξωτερικό από αξιωματούχους μη έχοντες την στρατιωτική ιδιότητα, της μεταβολής στην σύνθεση του Στρατιωτικού Συμβουλίου (αρμόδιο για προαγωγές, κρίσεις κ.ο.κ.), του περιορισμού των αρμοδιοτήτων της στρατιωτικής Δικαιοσύνης υπέρ των πολιτικών δικαστηρίων κ.α.

Το επίκεντρο των αλλαγών του οργανωτικού πλαισίου αφορά τη μεταστάθμευση μονάδων από τα δύο μείζονα αστικά κέντρα προς την περιφέρεια (παρόμοιες αλλαγές παρατηρήθηκαν στην Ελλάδα μετά την αποκατάσταση του δημοκρατικού πολιτεύματος). Η 4η A.J.U. (Mürted) της οποίας αεροσκάφη συμμετείχαν στο πραξικόπημα, παρέδωσε τα μαχητικά της σε άλλες αεροπορικές βάσεις, και ανέστειλε τη λειτουργία της. H 28η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού μεταστάθμευσε 140 χλμ. βορειοανατολικά της Άγκυρας (Çankırı), ενώ το Κέντρο Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων μετακινήθηκε από την πρωτεύουσα στην περιοχή Burdur. Οι Σχηματισμοί της Κωνσταντινούπολης παρέδωσαν τα οπλικά τους συστήματα σε έτερους (π.χ. Tekirdağ, Ulaş, Kahramanmaraş), ενώ η ενεργός δράση της Τουρκικής Αεροπορίας Στρατού (1ο Σύνταγμα) τη νύχτα του πραξικοπήματος υπήρξε γεγονός καταλυτικής σημασίας ώστε να αποφασιστεί η πλήρης μεταφορά των εγκαταστάσεων από το Güvercinlik στην Isparta.

Το τελευταίο εξάμηνο λαμβάνει χώρα μια «ιδεολογική διεργασία», ουσιαστικά μια αναμόρφωση της ιδεολογικής ταυτότητας του συνόλου της τουρκικής κοινωνίας, με κύρια χαρακτηριστικά τον συντηρητισμό και τον εθνικισμό. Το γεγονός αυτό δίνει ερμηνείες και για το εσωτερικό πολιτικό παρασκήνιο (συμπόρευση των AKP και MHP εν όψει του κρίσιμου δημοψηφίσματος της 17ης Απριλίου).

Την παρούσα χρονική στιγμή στους κόλπους του τουρκικού στρατεύματος εξαρθρώνονται τα κεμαλικά στοιχεία με την κατηγορία ότι πρόσκεινται ιδεολογικά στον Fethullah Gülen, και αντικαθίστανται από τους «Ερντογανικούς» ή «μετα-κεμαλιστές» ή ακριβέστερα «νεο-Οθωμανιστές» στρατιωτικούς. Όμως η διαδικασία αυτή δεν θα είναι αέναη. Σταδιακά αναμένεται να ομαλοποιηθεί η κατάσταση (σε βάθος 5-8 ετών), να επανέλθει η συνοχή, και δη υπό το ιδεολογικό πρίσμα των αρχών του νεο-Οθωμανισμού. Δηλαδή θα συγκροτηθεί ένα ιδεολογικά «νέο» στράτευμα, το οποίο θα εμφορείται από εθνικιστικές και φιλο-ισλαμικές πεποιθήσεις. Σε συνδυασμό με την απόκτηση πολεμικής εμπειρίας στο μέτωπο της Συρίας, στην διάρκεια του αγώνα καταστολής του κουρδικού κινήματος, αλλά και κατά τις κοινές νατοϊκές δραστηριότητες, αναμένεται σχετικά μακροπρόθεσμα να συγκροτηθεί ένα ακόμα πιο συμπαγές από κάθε άποψη στράτευμα, εμπειροπόλεμο και άρτια εξοπλισμένο [3].

Τα χαρακτηριστικά των τουρκικών επιχειρήσεων στην Συρία

Η επιχείρηση Ασπίδα του Ευφράτη (Euphrates Shield) στην βόρεια Συρία άρχισε να υλοποιείται σαράντα ημέρες μετά το περίφημο πραξικόπημα. Στις εγχώριες αναλύσεις κυριάρχησε η παραφιλολογία περί τουρκικού ολέθρου στην Συρία, καίτοι τα στοιχεία συνηγορούσαν σε μια σχετικά ικανοποιητική επίδοση των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων (Türk Silahlı Kuvvetleri) στο μέτωπο της Συρίας. Πρωτίστως να επισημανθεί ότι η τουρκική επιχείρηση αφορά έναν «υβριδικό» πόλεμο (Hybrid Warfare), καθόσον συγκεντρώνει στοιχεία συμβατικής και μη συμβατικής σύγκρουσης, ήτοι οι μεσαίας έντασης συμβατικές εχθροπραξίες, διεξάγονται σε συνδυασμό με τακτικές και στοιχεία ανταρτοπόλεμου και αντι-ανταρτοπόλεμου, ενώ παράλληλα εκπληρώνει τις προϋποθέσεις να εκληφθεί και ως μια «Πολύχωρική Σύρραξη» (multi-domain battle) διότι παραλλήλως εφαρμόζονται πολλαπλές επιχειρήσεις σε ολόκληρο το φάσμα βάσει της διατιθέμενης στρατιωτικής δυνατότητας, των μεθόδων και τακτικών όπως κυβερνοπόλεμος, ψυχολογικές επιχειρήσεις, διαστημικές εφαρμογές (τομέας λήψης και διαβίβασης πληροφοριών) [4].

Η Τουρκία εξαπέλυσε την εν λόγω επιχείρηση κάνοντας χρήση των διατάξεων του Άρθρου 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών περί «Νόμιμης Άμυνας», επικαλούμενη την ασφάλεια των πολιτών της, εξαιτίας των δεκάδων επιθέσεων κατά τουρκικών οικισμών που σημειώθηκαν από το συριακό έδαφος [5].

Πιο συγκεκριμένα η Τουρκία μέσα σε διάστημα επτά εβδομάδων δημιούργησε ένα προγεφύρωμα συνολικού πλάτους 90 χλμ. (από την πόλη Cerablus έως την A’zaz), και βάθους περί τα 50 χλμ. (Kilis-Al Bab), απελευθερώνοντας 230 οικισμούς, και εμπλέκοντας ελάσσων αριθμό στρατιωτικών δυνάμεων (περίπου 1.500 άνδρες) σε συνεργασία με τους μαχητές του Ελεύθερου Συριακού Στρατού (FSA) [6].

Αν και η Euphrates Shield είναι μια διακλαδική επιχείρηση, η περιορισμένη εμπλοκή ελικοπτέρων (ενεπλάκησαν ελάχιστα Blackhawk κυρίως για αεροδιακομιδές τραυματιών), δεικνύει μια νέα αντίληψη ως προς τη χρήση των χερσαίων δυνάμεων τουλάχιστον σε μάχες εντός ημιαστικών και αστικών περιοχών. Η νέα αυτή φιλοσοφία έγκειται στην αποτελεσματική χρήση της στρατιωτικής ισχύος, δίνοντας έμφαση στα χερσαία μικτά τακτικά συγκροτήματα, για την επίτευξη στρατηγικών σκοπών. Παραλλήλως και σύμφωνα με τα προειρημένα, εξελίσσεται ο «πολυφασματικός» πόλεμος.

REUTERS/Murad Sezer/File Photo - RTX3165S

Τουρκικό F-4 πετά πάνω από έναν μιναρέ αφότου απογειώθηκε από την βάση Ιντσιρλίκ στα Άδανα της Τουρκίας, στις 12 Αυγούστου του 2015. REUTERS/Murad Sezer

Η τουρκική αεροπορία εκτέλεσε πληθώρα αναγνωρίσεων και προσβολών ακριβείας κατά των υποδομών του ISIS, απέφυγε όμως τις αποστολές Εγγύς Αεροπορικής Υποστήριξης. Η Türk Hava Kuvvetleri έπληξε 1.200 στόχους υποδομής του ISIS με ποσοστό ευστοχίας που άγγιξε το 90-92% (δηλαδή οι ανατεθείσες αποστολές εκτελέστηκαν άπαξ, και δεν απαιτήθηκε επαναληπτική προσβολή). Αξιοσημείωτη παρατήρηση, η εφαρμογή σύγχρονων τακτικών συλλογής πληροφοριών, κατάδειξης στόχων και προσβολής σε πραγματικό χρόνο. Παράλληλα η επίθεση υποστηρίχθηκε από κλασσικές μεθόδους ψυχολογικών επιχειρήσεων μεν, νέες εφαρμογές δε (π.χ. ηλεκτρονικά μέσα κοινωνικής δικτύωσης), ώστε να επιτευχθεί ταχύτερα ο αντικειμενικός σκοπός.

Αξιοσημείωτο γεγονός ότι η Τουρκία ανέπτυξε ανθρωπιστική δράση (υπό την έννοια ότι διασφάλισε την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, και επαναλειτούργησε σχολικές και νοσοκομειακές μονάδες). Η παρουσία του τουρκικού στρατού περιόρισε ακόμη και τα φαινόμενα ένοπλων συγκρούσεων μεταξύ φατριών (κυρίως για το μονοπώλιο δραστηριοτήτων λαθρεμπορίου), που λάμβανε χώρα στην διάρκεια του συριακού εμφυλίου. Σύντομα όμως θα πρέπει να προχωρήσει στην δημιουργία ενιαίων δομών και στην σταδιακή μεταβίβαση εξουσιών, κοινώς να εργαστεί προς την κατεύθυνση της οργάνωσης του κράτους στην περιοχή.
Όμως, η επιχείρηση «Fırat Kalkanı», πρωτίστως δημιούργησε τις απαραίτητες προϋποθέσεις ανάδειξης της Τουρκίας σε βασικό συνομιλητή στην υπό εξέλιξη διαπραγμάτευση για το μέλλον της Συρίας, με στόχο την διασφάλιση της τουρκικής εδαφικής ακεραιότητας, και δευτερευόντως συνέβαλε στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και το γοήτρου των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων.

Από τις 24 Αυγούστου και εξής η Τουρκία φόνευσε περισσότερους από 1.830 (2.200 σύμφωνα με το τουρκικό επιτελείο) μαχητές του Ισλαμικού Κράτους (Daesh), και 310-370 Κούρδους των Μονάδων Πολιτοφυλακής (YPG) [7]. Η Τουρκία απώλεσε 65 στρατιώτες, κυρίως στη μάχη πέριξ και εντός της πόλεως Al Bab (λόφος Aqil), ενώ ο FSA έχασε τουλάχιστον 400 στρατιώτες.

Η μάχη και η πτώση της al Bab

Το τρίτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη οι τουρκικές δυνάμεις αφίχθησαν στα περίχωρα της πόλης Al Bab την οποία και πολιόρκησαν. Στη διάρκεια της δίμηνης πολιορκίας ο τουρκικός στρατός απώλεσε περί τα 12 άρματα μάχης (10 Leo2A4, 2 M-60T), και 5 APC (τεθωρακισμένα μεταφοράς προσωπικού) [8]. Ποια τα πραγματικά αίτια για την «κωλυσιεργία» στην προειρημένη περίπτωση;

Οι ερμηνείες για την τουρκικό «τέλμα» σχετίζονται με πολυποίκιλους παράγοντες κυρίως στρατιωτικής αλλά και διπλωματικής φύσεως. Πρωτίστως η μάχη στην Al Bab αφορά μορφή αγώνα M.O.U.T. [9] όπερ μεθερμηνευόμενον εστί κατεξοχήν περίπτωση μάχης με αναμενόμενο υψηλό ποσοστό απωλειών. Τούτη η μορφή αγώνος αναμένεται να απαντάται συχνότερα στο μέλλον, εξαιτίας της μετακίνησης πληθυσμιακών μαζών προς τα αστικά κέντρα.

Σύμφωνα με αμερικανικές αναλύσεις το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίστηκε στον τομέα έγκαιρης συλλογής πληροφοριών, που σχετίζονταν με τις πραγματικές θέσεις των μαχητών του ISIS [10]. Η κατάσταση δυσχεράνθηκε έτι περαιτέρω καθώς η περιοχή ήταν νεφοσκεπής και ομιχλώδης για μεγάλο χρονικό διάστημα, περιορίζοντας την αποτελεσματικότητα των αεροπορικών αναγνωρίσεων. Ο ίδιος λόγος αύξησε τον κίνδυνο για πλήγμα από φίλια πυρά, περιορίζοντας εν τέλει και τις αποστολές αεροπορικής υποστήριξης. Παράλληλα, το ISIS εμφανίστηκε εξαιρετικά οργανωμένο για μάχη εντός του συγκεκριμένου αστικού οικισμού, έχοντας δημιουργήσει μια οργανωμένη αμυντική τοποθεσία, με τη μορφή ακόμη και υπόγειων σηράγγων (κατά τα πρότυπα της Hezbollah στο Ν. Λίβανο), οι οποίες εξασφάλισαν υψηλή κινητικότητα στους εξτρεμιστές, παρά τον όγκο πυρός που εξαπέλυσε το τουρκικό πυροβολικό και η αεροπορία. Οι φίλιες αντιλήψεις μερίδας του πληθυσμού της Al Bab προς το ISIS, επηρέασαν θετικά την λογιστική αυτοτέλεια της οργάνωσης. Η χρήση αντιαρματικών πυραύλων (ATGM’s), μείωσε την πρόθεση εμπλοκή των αρμάτων μάχης εντός του αστικού ιστού, ενώ οι αιφνιδιαστικές επιθέσεις τύπου VBIED δημιούργησαν πρόβλημα στον σχεδιασμό, στην οργάνωση και εν τέλει στο ηθικό των πολιορκητών [11].

Εν κατακλείδι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και ο Ελεύθερος Συριακός Στρατός ανέκτησαν πλήρως τον έλεγχο των προαστίων και της πόλης, εκκαθαρίζοντας την περιοχή από τα εξτρεμιστικά στοιχεία.

Η διπλωματική διάσταση στην «καθήλωση» πέριξ της Al Bab, σχετίζεται με την ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον κο Trump, του οποίου τις προθέσεις επιθυμούσε να διερευνήσει πρωτίστως η Άγκυρα.

Η εμπλοκή στην al Raqqah

Τα ερωτήματα που έπονται αφορούν το «τι δέον γενέσθαι» με την τουρκική παρουσία στο κυβερνείο του Allepo, τον χρόνο παραμονής στην περιοχή, και φυσικά την επόμενη κίνηση στην συριακή σκακιέρα.

Η Τουρκία επιμένει και πιέζει τους λοιπούς βασικούς δρώντες, προκειμένου να εγκρίνουν τη συμμετοχή της στην υπό σχεδίαση επιχείρηση απελευθέρωσης της Al Raqqah [12]. Παράλληλα, ζητά την εξαίρεση των δυνάμεων του YPG από την ίδια επιχείρηση [13], διότι σε αντίθετη περίπτωση θα θέσει περιορισμούς στην χρήση του εθνικού εναερίου χώρου, και των ζωτικής σημασίας αεροπορικών εγκαταστάσεων του Incirlik (10uncu Ana Jet Üs) [14].

Σε περίπτωση εμπλοκής στην Ράκκα, κατά την προσωπική μου εκτίμηση, η Τουρκία θα ακολουθήσει την πορεία Akçakale-Al Mushayrfah-Al Raqqah. Η προλεγόμενη διαδρομή ευνοεί την Τουρκία από τακτικής και στρατηγικής απόψεως. Αφενός διότι το έδαφος συμβάλλει στην κίνηση μηχανοκίνητων σχηματισμών, αφετέρου διότι η απόσταση μεταξύ Akçakale – Al Raqqah είναι περίπου 83 χιλιόμετρα, εν αντιθέσει με την διαδρομή Al Bab-Al Raqqah που απέχουν περί τα 145 χλμ. Επιπλέον, στην πρώτη περίπτωση οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις παρακάμπτουν τις γραμμές επαφής των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας, οι οποίες αναπτύσσονται από τις αρχές Φεβρουαρίου στα νότια της πόλης Manbij.

Ωστόσο, η κύρια επιδίωξη της Τουρκίας στην περίπτωση αυτή, σχετίζεται με την ουσιαστική κατάλυση του Αυτόνομου Κουρδικού Κράτους της Rojava, καθότι συνεπάγεται εισβολή και δημιουργία δεύτερου προγεφυρώματος στο καντόνι της Kobani, και δη 50 χλμ. ανατολικά της εν λόγω πόλης. Σε συνδυασμό με το υπάρχον προγεφύρωμα δυτικά της ακτής του Ευφράτη, το οποίο η Τουρκία προτίθεται να διευρύνει μέχρι την πόλη Manbij αλλά και εντός του καντονιού Afrin (προς Tel Rifaat με το πρόσχημα εκκαθάρισης από στοιχεία των ISIS, YPG και SDF [Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις]), ισοδυναμεί ότι δεν θα υφίσταται κατ’ ουσίαν κουρδική οντότητα, παρά μόνο διάσπαρτοι μεμονωμένοι θύλακες. Στην παραπάνω περίπτωση αυξάνεται η πιθανότητα επαφής και εμπλοκής με τις κρατικές δυνάμεις του καθεστώτος της Δαμασκού, ενώ αξιοσημείωτη παρατήρηση αποτελεί το γεγονός ότι οι κουρδικές δυνάμεις (σε συνεργασία με τις «μικτές πολυεθνικές» SDF) που σταθμεύουν νοτίως του ποταμού Sajur και «φράσσουν» την πρόσβαση προς την Manbij, έχουν οργανώσει μια ισχυρή αμυντική τοποθεσία.

Όπως προαναφέρθηκε, η υλοποίηση των τουρκικών προθέσεων είναι άμεσα συνυφασμένη με τους σχεδιασμούς των δύο βασικών δρώντων στην Συρία και κυρίως των ΗΠΑ. Τυχόν τουρκική προέλαση προς την Manbij θα καθυστερούσε την απελευθέρωση της Al Raqqah διότι σημαντικός αριθμός στρατευμάτων του YPG θα αποχωρούσε από την δεύτερη πόλη, με στόχο να υπερασπιστεί την πρώτη. Οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να αποδεχτούν μια τέτοια εξέλιξη, τουναντίον δείχνουν να προνοούν την επίσπευση δημιουργίας ομόσπονδης αυτοδιοίκητης κουρδικής οντότητας, παρέχοντας οπλισμό και τεθωρακισμένα οχήματα προς τους μαχητές του YPG. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι μυστικές επαφές του Γερουσιαστή και πρώην υποψηφίου για την προεδρία των ΗΠΑ, John McCain, με το κουρδικό στοιχείο στο Qamishli (πρωτεύουσα του συριακού Κουρδιστάν). Κατά συνέπεια, το αίτημα της Τουρκίας περί εμπλοκής στην απελευθέρωση της Ράκκα, προσωρινά τουλάχιστον παραπέμπεται στις καλένδες. Μάλιστα η Washington επεξεργάζεται σχέδια προσωρινής τουρκο-κουρδικής «συνύπαρξης» στην περιοχή. Το σενάριο αυτό θεωρείται τουλάχιστον «ευφάνταστο», καθώς τριβές παρατηρούνται ακόμη και ανάμεσα στις κουρδικές οργανώσεις, πολλώ δε μάλλον μεταξύ Τούρκων και Κούρδων [15].

Παράλληλα, η Ρωσία ασκώντας πίεση προς τον κο Erdoğan, κάλεσε το PYD για διαπραγμάτευση σχετικά με το μέλλον της αυτοδιοίκητης ομόσπονδης κουρδικής οντότητας, με την πρόθεση να διαβιβάσει τα σχετικά αιτήματα στην κεντρική διοίκηση της Δαμασκού. Η Τουρκία επιθυμώντας να προσεταιριστεί την Ρωσία, εξήγγειλε την πρόθεση της για την προμήθεια προηγμένων αντιαεροπορικών συστοιχιών S-400, παρά το γεγονός ότι αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ (το εγχείρημα θεωρείται αμφιλεγόμενο εξαιτίας πολιτικών και επιχειρησιακών περιορισμών) [16]. Κοινώς σε κάθε περίπτωση η επόμενη κίνηση της Τουρκίας στην Συρία εξαρτάται απόλυτα από τις αμερικανικές και ρωσικές προθέσεις.

Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο για το μελλοντικό εδαφικό καθεστώς της Συρίας αποτελεί ο ρόλος του Ιράν και η ευρύτερη απόπειρα υπονόμευσης των σουνιτικών δυνάμεων στη Μ. Ανατολή. Το Ιράν ηγείται του σιιτικού τόξου, και παράλληλα απέστειλε μισθοφόρους να βελτιώσουν την επάνδρωση των κυβερνητικών δυνάμεων της Συρίας. Η Τουρκία κατήγγειλε την ιρανική σεχταριστική πολιτική, και προέτρεψε για την ανάσχεση του Περσικού Εθνικισμού. Η Τουρκία επιθυμεί να ηγηθεί του αντίπαλου δέους, δηλαδή των Σουνιτών. Μακροπρόθεσμα, η Τουρκία επιθυμεί να αποσυρθεί από την περιοχή της βόρειας Συρίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα ικανοποιηθούν οι αιτιάσεις που άπτονται της εθνικής της ακεραιότητας. Τυχόν πρόωρη αναδίπλωση, εικάζεται ότι θα σηματοδοτούσε την επανεμφάνιση του ISIS στα νότια σύνορα της.

ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:

[1] Arda Mevlutoglu, Turkish defense journalist.
[2] Διατάγματα υπ. αρ. 668/27/07/16, 670/17/08/16, 677/22/11/16.
[3] Εκτιμήσεις αξιόπιστων αναλυτών οριοθετούν την εν λόγω διαδικασία εντός της τρέχουσας εξαετίας.
[4] Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Το Αποτέλεσμα της Επιχείρησης Ασπίδα του Ευφράτη (Euphrates Shield). Παούνης Νικόλαος. 31/10/2016.
[5] ibid
[6] Συμμετοχή μιας Ταξιαρχίας Καταδρομών, επίλεκτων τμημάτων «Bordo Bereli», 2-3 τακτικών συγκροτημάτων ίλης (M-60A3 TTS, SABRA, Leo2A4), με την υποστήριξη πυροβολαρχιών TR-300 Kasırga, T-155 Fırtına, 2 Μοιρών F-16C/D CCIP, και UAV τουρκικής κατασκευής Bayraktar. Πρόσφατα μεταφέρθηκαν και ΠΕΠ Τ-122 Sakarya.
[7] Metin Gurcan. www. Al-monitor.com.
[8] Μετά τις συγκεκριμένες απώλειες, ανακοινώθηκε πρόγραμμα αναβάθμισης 200 τουρκικών αρμάτων μάχης (120 SABRA, 40 Leo2A4, 40 TTS), κυρίως στην κατεύθυνση εγκατάστασης συστημάτων ενεργητικής προστασίας (APS). Η Τουρκία παράγει ανάλογο σύστημα, το AKKOR (Aktif Koruma).
[9] Μάχες εντός Αστικού Περιβάλλοντος.
[10] U.S. increases support for Turkish Military operations in Syria. Karren De Yang & Missy Ryan. The Washington Post. 9 Jan.2017.
[11] Επιθέσεις VBIED αφορούν τις τρομοκρατικές ενέργειες με παγιδευμένα οχήματα.
[12] Will Turkey get its way in Raqqa? Metin Gurcan. www. Al-monitor.com. 4 Jan.2017
[13] Η Τουρκία χαρακτηρίζει το YPG ως τρομοκρατική οργάνωση. Η επιθετικότητα της Άγκυρας προς την οργάνωση μπορεί να ερμηνευθεί ως αποτέλεσμα των εδαφικών κερδών που αποκόμισε το YPG στη διάρκεια της μάχης κατά του ISIS, αλλά και εξαιτίας των καλών σχέσεων και επαφών τις οποίες διατηρεί με το PKK.
[14] Incirlik Resti. YPG varsa Incirlik yok. Kiymet Sezer. Yeni Şafak. 01 Mar. 2017.
[15] Κουρδικός Εμφύλιος: Σύγκρουση ΡΚΚ με τους συμμάχους της Άγκυρας Κούρδους του Μπαρτζανί. Mignatiou.com 03 Mar.2017.
[16] Turkey wants to buy Russian S-440 to develop its own missile defense system: https://sputniknews.com/military/201702241051007157-turkey-russia-s400-s…

*Ο ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΠΑΟΥΝΗΣ είναι Βαλκανιολόγος, Διεθνολόγος Msc.

36 Σχόλια

    • Kostas

      Ξεκίνησα να βλέπω το βίντεο και σταμάτησα στο 11ο λεπτό. Ο κος Γριβας δυστυχώς λέει φοβερες ανακρίβειες.

      Δυστυχώς απωλέσε την αξιοπιστία του.

      Απάντηση
      • Kostas

        Τα Φ35

        «ουτε ειναι ιδιαιτερη απειλη για εμας»
        ενα αεροσκαφος που καταριπτει τα υπαρχοντα 4ης γενιας αφη με kill ratio 20/1 δεν αποτελει απειλη για τον κο Γριβα. Ουδεν περαιτερω σχολιο.

        «στη διεθνη αγορα συνεχως βελτιωνονται οι ικανοτητες αντιστελθ»
        Μονο ο κος Γριβας γνωριζει ποιες ειναι αυτες. Εαν υπηρχαν αξιπιστες τεχνολογιες αντιστελθ τοτε πως εξηγει οτι και οι αμερικανοι και οι ρωσοι και οι κινεζοι επενδυουν μαζικα στη τεχνολογια (προμηθευονται ή προσπαθουν να αναπτυξουν στελθ αεροσκαφη)? Μαλλον δεν εχουν ενημερωθει για τις αντιστελθ τεχνολογιες που γνωριζει μονο ο κος Γριβας (αντε ισως και ο φιλος Δικαιος).

        «κακη πλατφορμα οσον αφορα τις αεροδυναμικες επιδοσεις»
        Ενας μυθος που εχει καταριφθει προ πολλου. Οι συγκρισεις ειχαν γινει με αφη 4ης γενεας σε καθαρη διαμορφωση (χωρις οπλα) και με 50% εσωτερικο καυσιμο. Κανεις δεν μπηκε στον κοπο να πει οτι το Φ35 μεταφερει διπλασιο εσωτερικο καυσιμο σε σχεση με το ανταγωνισμο, αρα συνεκριναν ενα πολυ πιο βαρυ Φ35. Επισης κανεις δεν μπηκε στον κοπο να πει οτι εαν τα ανταγωνιστικα αφη μεταφερουν οπλισμο, οι αεροδυναμικες επιδοσεις υποβιβαζονται κατα πολυ (λογω αντιστασης του αερα) ενω του Φ35 μενουν ανεπηρεαστες καθως μπορει να μεταφερει οπλα εσωτερικως. Παλι ο κος Γριβας παρουσιαζει την μιση αληθεια, η οποια μιση αληθεια δεν εχει καμια επιχειρησιακη αξια, οι συγκρισεις πρεπει να γινουν με αφη που μεταφερουν ΟΠΛΑ. Εκει το Φ35 υπερτερει

        «μεταφερει μικρο οπλικο φορτιο»
        Φ35 μεταφερει εως 18000 λιβρες οπλα και 18500 λιβρες εσωτερικο καυσιμο ενω το Φ16 17000 λιβρες οπλα και 7000 λιβρες εσωτερικο καυσιμο. Τραγικα ανακριβεις ισχυρισμοι απο τον κο Γριβα.

        «σε βαθος χρονου δεν με πολυαποσχολει»
        Εδω τι να πω, εαν δεν απασχολει ενα γεωπολιτικος αναλυτης η ανατροπη της ισορροπιας δυναμεων, τοτε μαλλον διδασκει καποια εναλλακτικη θεωρηση της γεωπολιτικης ισχυος.

        «ειναι παρα πολυ ακριβο»
        Ολα ειναι σχετικα, αρα υποθετω οτι το συγκρινει με αλλα υπαρχοντα αφη.
        Συμφωνα με την επισημη αξιολογηση των Δανων, οι οποιοι ειχαν ολα τα στοιχεια (και τα απορρητα που δεν εχουμε εμεις) το Φ35 ηταν το πιο οικονομικο. Ο κος Γριβας αυθαιρετα παλι υποστηριζει οτι το Φ35 ειναι ακριβο.

        «τα Φ16 με ρανταρ ηλεκτρονικης σαρωσης ειναι αποτελεσματικα εναντι των Φ35»
        Εντελως αυθαιρετος ισχυρισμος, το Φ16 (ειτε με ρανταρ AESA ειτε οχι) δεν θα φτασει ζωντανο (υπο την εννοια οτι θα ειναι εντος της εμβελειας των ΑΜΡΑΑΜ των Φ35) σε αποσταση που το ρανταρ του να μπορει να εντοπισει και να στοχοποιησει το Φ35. Αυτο εχει καταδειχθει σε πολλες αναλυσεις, οπως αυτη του κου Ζηκιδη.

        Εν συντομια ο κος Φριβας εκανε αυθαιρετους ή/και καταφανως λανθασμενους ισχυρισμους.

    • Gunslinger32

      @Theognostos
      Ενδιαφέρουσα παρουσίαση με προσγειωμένες εκτιμήσεις, χωρίς υπερβολές και υστερικές κραυγές για αγορές (ακατάλληλου) υλικού αμφίβολης επιχειρησιακής αξίας για το ελληνικό στρατηγικό δόγμα.

      Απάντηση
      • Kostas

        Νομιζω καταλαβαινω που στοχευες με το σχολιο σου. Απαντω λοιπον:

        – kill ratio 20/1 = υστερικη κραυγη για εσενα, για εμενα ειναι σοβαρη απειλη

        – αεροσκαφος που επιλεχθηκε απο αεροπορια/ναυτικο/πεζοναυτες ΗΠΑ, Αγγλια, Αυστραλια, Δανια, Ισραηλ, Νοτια Κορεα, Ιταλια, Ιαπωνια, Ολλανδια, Νορβηγια, Τουρκια = αμφίβολης επιχειρησιακής αξίας

        Ποιον να εμπιστευθουμε στην κριση του?
        1) τον κο Γριβα που δεν γνωριζει ουτε τα στοιχειωδη για το Φ35 (ουτε το ποσο οπλικο φορτιο μπορει να μεταφερει δεν γνωριζει) και τον gunslinger
        ή
        2) το συνολο των δυτικων αεροποριων (που μπορουν να επιλεξουν αφος χωρις δεσμευσεις για αγορα εγχωριων αφων-βλεπε Γαλλια-Γερμανια)?

        ΥΓ @gunslinger σορρυ ξεχασα δεν σου αρεσει ο διαλογος μαζι μου (ή μηπως δεν μπορεις να ανταποκριθεις στις απαιτησεις του?)

      • Gunslinger32

        @kostas
        Προφανώς τα έτσουξες πάλι με φθηνό ποτό,
        ίσως να είσαι όμως και παρανοϊκός.

        Άλλο πράγμα να ξέρεις και άλλο να νομίζεις ότι ξέρεις, επειδή όμως δεν μπορείς να γνωρίζεις τι σκέφτομαι βγάζεις όπως πάντα λανθασμένα συμπεράσματα.

        Δεν θα ζητήσει κανείς άδεια απο εσένα για να απαντήσει σε έναν άλλο σχολιαστή αυτό πρέπει να το χωνέψεις όσο και να σε ενοχλεί.

        Οι υπόλοιπες σαχλαμάρες που γράφεις δεν με ενδιαφέρουν, ούτε τις έδωσα σημασία.

      • Kostas

        Υπαρχει ο διαλογος με επιχειρηματα και ο διαλογος με συκοφαντιες («ποτο, παρανοικος, σαχλαμαρες»)

        Ολα ειναι σε κοινη θεα ωστε να καταλαβαινουν οι υπολοιποι αναγνωστες το ποιον του καθενος.

        Σε περιπτωση που δεν καταλαβες, με τα επιχειρηματα μου εδειξα οτι αυτο που αποκαλεσες ενδιαφερουσα παρουσιαση, περιεχει αυθαιρετες ή/και λανθασμενενς εκτιμησεις που σου διεφυγαν.

        Παρεπιμπτοντως πινω πολυ σπανια αλκοολ. Ισως κρινεις εξ’ιδιων τα αλλοτρια.

        Καλημερα.

      • Gunslinger32

        Σου είπα με απλά λόγια ότι δεν με ενδιαφέρουν οι σκέψεις σου, ούτε ο διάλογος μαζί σου όπως τον φαντάζεσαι. Αν δεν τρολάρεις και αν δεν είσαι μεθύστακας, υπάρχει μόνο μια εξήγηση για την συμπεριφορά σου, είσαι ανόητος.

      • Kostas

        @gunslinger: οι συκοφαντίες δεν ειναι αποτελεσματικός τρόπος αμυνας.
        Εαν θελήσεις να υποστηρίξεις τις αποψεις σου με επιχειρήματα ξαναμιλάμε, να εισαι καλα.

      • Gunslinger32

        @kostas
        Νομίζω πως δεν έχω να προσθέσω κάτι σε αυτά που έχω γράψει σε παλαιότερες συζητήσεις που είχαμε, συνεπώς δεν βλέπω να έχει νόημα άλλη μια συζήτηση μεταξύ μας.

        Ένα τελευταίο Update σχετικά με το θέμα είναι η απόφαση αποστρατείας του υπεύθηνου στο JPO LtGen(USAF) Bogdan στο βαθμό του Αντιπτέραρχου που φαίνεται να πέρασε στα ψιλά στον ελληνικό χώρο αμυντικών θεμάτων, αφήνει(ανάλογα με την αντίληψη) την εντύπωση αποτυχίας του στην παράδοσης του JSF σε FOC στο προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα(διαφορετικά θα ακολουθούσε η προαγωγή του στο βαθμό του Στρατηγού με ένα ακόμη άστρο στους ώμους).
        http://www.airforcemag.com/Features/Pages/2017/March%202017/F-35-Chief-Bogdan-to-Retire.aspx

        Υ.Γ.
        Σχετικά με την θεωρία/κατηγορία σου για συκοφαντίες:
        Επειδή δεν είμαι ψυχολόγος δεν μπορώ να ασχολούμαι συνέχεια με τα ψυχολογικά σου, για αυτό νομίζω πως θα ήταν προτιμότερο να απευθυνθείς σε έναν ειδικό με το πρόβλημα σου.

  1. xm8

    Ευτυχώς που εισέβαλε η Τουρκία στη Συρία και σώθηκαν οι κάτοικοι της πολύπαθης χώρας στην περιοχή εκείνη.
    Τι; Δεν είναι άρθρο της Χουριέτ; Συγνώμη μπερδεύτηκα.
    Έξυπνο προμοτάρισμα των τουρκικών θέσεων και απόψεων από τον κ. Παούνη, έχω δει και χειρότερα από ξένους συναδέλφους του στο Φόρεϊν Αφέρς (αυτά τα οποία ονομάζω «πληρωμένα» όταν αναφέρομαι σε σχόλια μου εδώ), αλλά καλά τα πήγε και μπράβο του.

    Απάντηση
      • xm8

        Ο κ. Γαϊτατζής πολύ καλά έκανε και έβαλε το άρθρο. Αλίμονο αν δεν έμπαιναν άρθρα με των οποίων τη λογική ή τα συμπεράσματα δε συμφωνούμε. Ένας λόγος παραπάνω για κάποια σαν κι αυτό, που είναι και από μέσο (Φόρεϊν Αφέρς) που διαμορφώνει απόψεις και θέσεις. Να βλέπουμε και τι λέγεται, γράφεται έξω απ’ τα στενά πλαίσια της χώρας μας.
        Έχω τοποθετηθεί στο παρελθόν με αρκετά σχόλια σχετικά με την Ασπίδα του Ευφράτη και δε θα επανέλθω. Θα θυμίσω όμως πως ένα χρόνο πριν, σ΄αυτήν την περιοχή που τώρα «κατέλαβε» η Τουρκία, έπαιζε με το Ισλαμικό Κράτος αυτό που ονομάστηκε Πόλεμος πινγκ-πονγκ. Το πρωί έμπαιναν στα χωριά οι αντάρτες των τούρκων, το βράδυ έφευγαν και έμπαιναν οι ισλαμιστές, που ξανάφευγαν το πρωί για να τα πάρουν οι αντάρτες με την αυγούλα. Σκοτώθηκαν λέγεται κάποιοι αλλά μάλλον από κακή συνεννόηση.
        Αυτά και άλλα, ο κ. Παούνης τα ξεχνάει, όπως ότι από τους 350 οικισμούς ζήτημα να κατοικούνταν οι 50, μια που η περιοχή είχε εγκαταλειφθεί από τους κατοίκους που δεν ήταν φίλα προσκείμενοι στο ISIS. Ή ότι μόνο η Αλ Μπαμπ δεν είχε συμφωνηθεί να δωθεί στους Τούρκους ήδη πριν ξεκινήσουν την επιχείρηση.
        Η ανάλυση του αρθρογράφου έχει εκείνα που τον βολεύουν για να πει αυτό που θέλει.

  2. An.Mor.

    Den exei ellinika to pliktrologio mou (den zo Ellada). Epeidi parakoloutho apo to mesa koinonikis diktiosis tin douleia toy koy Paouni, sas enimerono oti ta arthra toy exoun ipsili apodoxi apo Panepistimiakous, Stratiotikous kai Diplomates. Syggnomi alla esena xm38 den se gnorizo. Epeidi grafeis sovares katigories (pliromena arthra), mporo an den exeis antirrisi na eidopoiiso ton arthrografo, oste na doume ti tha apantisei kai pos tha yperaspistei ton eayto toy. einai sovari i katigoria kai tha prepei na gnorizei. symfoneis?

    Απάντηση
    • Δούκας Γαϊτατζής

      Με συγχωρείς αλλά αυτή η δικαιολογία ότι ο υπολογιστής δεν υποστηρίζει ελληνικά δεν την πιστεύω. Γνωρίζω πάρα πολλούς που ζουν στο εξωτερικό και γράφουν ελληνικά. Εξάλλου όλα τα γνωστά λογισμικά υποστηρίζουν ελληνικά. Δεν ειναι στην πολιτική του μπλογκ η δημοσίευση σχολίων με greeklish.

      Απάντηση
      • An.Mor.

        kyrie den ta pao kala me tin texnologia. zito sygnomi gia ayto. ti se enoxlei ta greklish i oti katigorite 1 epistimona oti ta pairnei?

      • Δούκας Γαϊτατζής

        Μη ζητάς συγνώμη. Δεν έχω κάποιο θέμα με τα σχόλια σου, τα γκρικλις είναι το πρόβλημα. Δηλαδή για να καταλάβω τον παραλληλισμό που επιχειρείς: λέγοντας σου ότι απαγορεύονται τα γκρικλις συναινώ στην συκοφάντηση ενός επιστήμονα;
        Σε παρακαλώ πολύ!

      • Kostas

        φίλε Δούκα, εαν εχεις υπολογιστή εργασίας στο εξωτερικο ενδεχομένως να μην μπορεις να εγκαταστάσεις ελληνική γραμματοσειρά, λογω περιορισμών στο τι μπορεις να αλλάξεις απο τις ρυθμίσεις. Το λεω απο προσωπική εμπειρια. Δεν ξερω εαν αυτο εννοεί ο αλλος φίλος.
        Συμφωνω με την απέχθεια σου για γκρηκλις, απλα λεω οτι ενδεχομένως αυτο να ειναι η μόνη επιλογη σε καποιες σπάνιες περιστάσεις.

  3. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

    Kostas Μαλλον δεν εχουν ενημερωθει για τις αντιστελθ τεχνολογιες που γνωριζει μονο ο κος Γριβας (αντε ισως και ο φιλος Δικαιος).

    Δεν θέλω να το συνεχίσω το θέμα αν δεν τελειώσω την μελέτη που γράφω κανονικά όμως αυτή την φορά.

    Πάντως δεν είπα ποτέ πως είναι εύκολα τα πράγματα και το γράφεις εσύ που με ξέρεις που πέρασαν 10 χρόνια για να βρω μια λύση πιο αποτελεσματική με σχετικά ικανοποιητική εμβέλεια.

    Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην αντιμετώπιση του F-35 είναι η ανίχνευση του, το κατάλαβα μετά από πολλά χρόνια προσπαθειών για να βρω λύση εκεί πόνταραν οι αμερικάνοι και η εταιρία αν το δεις είναι χαμένο.

    Το αεροσκάφος έχει πολλά προβλήματα και αν βγάζουν 10 οι αμερικάνοι στην φόρα σκέψου πόσα δεν βγαίνουν στην δημοσιότητα.

    Απάντηση
  4. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

    Ένα μέρος από αυτά που γράφω:
    Η λύση στην αντιμετώπιση αεροσκαφών VLO /LO και ειδικά του F-35 Stealth.

    Η λύσεις είναι σε τρία επίπεδα αεροσκάφη, ΑΑ συστήματα, εντοπισμός-ραντάρ.

    ΑΑ συστήματα υπάρχουν πολλά κυρίως ρώσικα μικρού, μέσου και μεγάλου βεληνεκούς με κορυφαίο το S-400 αλλά και τα BUK- PANTISR και άλλων χώρων όπως το PATRIOT.
    Ο όγκος μιας ρώσικης ΑΑ πυροβολαρχίας με όλα τα συστήματα που την αποτελούν.
    Engaging a VLO/LO target (above) using the 1L119 Nebo SVU as a VHF band acquisition and tracking radar, and the 30N6E Flap Lid as a missile uplink channel (Author).

    Αεροσκάφος υπάρχει δυστυχώς μόνο ένα το F-15 SILEND EAGLE της BOING! Όσο για τα υπόλοιπα το ρώσικο Τ-50 και το κινέζικο J-20 δεν έχουν τεθεί σε παραγωγή και θα περάσουν πολλά χρόνια για να γίνει αυτό και να λυθούν όλα τους τα προβλήματα. Ούτε το F-18 SILEND HORNET πάλι της BOING είναι ικανό για να προσφέρει, άσχετα αν δεν είναι και αυτό ένα αεροσκάφος στα χαρτιά.

    Δεν κάνουμε διαφήμιση στα αεροσκάφη της BOING. Πριν ανέφερα πολλά ρώσικα ΑΑ συστήματα έβαλα και μια φωτογραφία, το θέμα είναι να καταλάβουμε το γιατί; Οι ισραηλινοί μετά την παραλαβή των F-35 που τους τα επέβαλαν οι αμερικανοί με το ζόρι, αφού σας δίνουμε δωρεάν βοήθεια θα πάρετε αυτά. Μετά αφού τα δοκίμασαν πρώτα είπαν για την αγορά F-15 SE, λέτε να μην ξέρουν;

    Η εταιρία BOING είπε πως το F-15 SE έχει ίδιο RCS με το F-35 εξαγωγής! Το χαμηλό RCS μπορείς να το επιτύχεις με το σχήμα του αεροσκάφους, την επίστρωση RAM και με ηλεκτρονικά συστήματα. Μια παραλλαγή σαν αυτή που έχει το Β-2 για μικρά αεροσκάφη όπως το F-35 που αποκλείεται να το δώσουν αυτό οι αμερικανοί σε άλλους. Για αυτό αναφέρετε η BOING θα το πούμε αυτό αναλυτικά παρακάτω παρουσιάζοντας το αεροσκάφος F-35. Τώρα αν έχει το ίδιο RCS επιτρέψτε μου να αμφιβάλω, όχι όμως πως δεν είναι χαμηλό. Πάντως μεταφέρει εντυπωσιακό φορτίο όχι τόσο εσωτερικά αλλά εξωτερικά.

    A screen grab from the commercial, with the 2040C’s proposed weapon stations upgrades.

    Το F-15 SE έχει μεγάλη διάμετρο που μπορεί να τοποθετεί στο ρύγχος του αεροσκάφους ένα μεγάλο ραντάρ AESA, με την μεγαλύτερη εμβέλεια εντοπισμού από όλα τα υπόλοιπα για το αεροσκάφος F-35. Μπορεί να μεταφέρει 4 πυραύλους αέρα- αέρα εσωτερικά που αυτό φαίνεται καλύτερα παρακάτω.

    http://foxtrotalpha.jalopnik.com/f-15-silent-eagle-may-get-a-reprieve-as-israel-requests-1740179374

    H σύγκριση των δυο αεροσκαφών F-15/F-35.

    http://nationalinterest.org/blog/the-buzz/americas-f-35-stealth-fighter-vs-the-lethal-f-15sa-who-wins-13926

    Είναι πιο φτηνό από το F-35, πιο ικανό σε εναέρια μάχη, με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα, πολύ μεγαλύτερη επιτάχυνση. Ικανό να ξεφύγει από τους πυραύλους ΑΙΜ120, αν το F-35 ρίξει πρώτο την στιγμή που κινείτε με χαμηλή ταχύτητα. Μπορεί να ανταποδώσει το χτύπημα με πολύ καλύτερες παραμέτρους βολής, να εξαπολύσει τους πυραύλους ΑΙΜ-120 όταν κινείται με μεγάλη ταχύτητα που δύσκολα το F-35 θα τα καταφέρει να ξεφύγει. Ας μην ξεχνάμε πως στης παραμέτρους βολής των πυραύλων AIM-120, η ταχύτητα των πύραυλων και η εμβέλεια είναι συνάρτηση της ταχύτητας του αεροσκάφους.

    Δυστυχώς 40 F-15 SE δεν επαρκούν για να καλύψουμε όλο τον εναέριο χώρο μας και πρέπει να πάρουμε 60 αεροσκάφη. Από 20 αεροσκάφη μια μοίρα δηλαδή σε 3 αεροδρόμια. Αφού μπορεί να αντιμετωπίσει τα F-35, τα άλλα αεροσκάφη των τούρκων τα F-16 δεν έχουν καμιά ελπίδα για να γλυτώσουν.

    Εντοπισμός-ραντάρ
    Προηγουμένως τα ΑΑ ρώσικα συστήματα που αναφέραμε και το αεροσκάφος F-15 SE, δεν το κάναμε για να διαφημίσουμε ξένα αμυντικά προϊόντα. Αλλά το κάναμε για να δείξουμε την αντίφαση, πως χωρίς το κατάλληλο ραντάρ με μεγάλη εμβέλεια εντοπισμού του αεροσκάφους F-35 δεν θα είναι αποτελεσματικά ούτε τα ΑΑ συστήματα, ούτε τα αεροσκάφη!

    Κανονικά πρέπει να έχεις και τα τρία για να καταφέρεις να αντιμετωπίσεις το F-35 αλλά και όλα τα αεροσκάφη με χαμηλό ίχνος. Χωρίς όμως τα κατάλληλα ραντάρ δεν είσαι απλά ένας μονόφθαλμος, αλλά έχεις μεγάλο βαθμό μυωπίας και δεν φοράς γυαλιά. Δεν είναι απλά αυτό μια παρομοίωση αλλά η ωμή πραγματικότητα! Μπορεί ένας μύωπας να δει μακριά χωρίς γυαλιά; Όχι! Έτσι είναι και τα δικά μας ραντάρ και το πρόβλημα είναι πως δεν μπορούμε να τους βάλουμε κάτι σαν τα γυαλιά, μια επιπλέον διάταξη δηλαδή για να τα βοηθήσουμε. Κάποιοι χρησιμοποιούν τον όρο πρεσβυωπία αντί για μυωπία, αλλά πιστεύω πως δεν είναι ο σωστός αν και ταιριάζει με τον τρόπο λειτουργίας των ραντάρ.

    Με τα κατάλληλα ραντάρ μπορείς να αξιοποιήσεις τα παλιά σου αεροσκάφη και να τα κατευθύνεις στο ίχνος του ραντάρ αλλά και τα παλιά σου ΑΑ συστήματα. Έλα όμως που υπάρχουν ελάχιστα σε παραγωγή! Ένα από αυτά το ρώσικο Nebo SVU και Nebo M που θα το βάλουμε παρακάτω αναλυτικά, για να δείξουμε της τροποποιήσεις που του έκαναν και της βελτιώσεις κατά καιρούς για να είναι πιο αποτελεσματικό και να αποκτήσει μεγαλύτερη εμβέλεια.
    Θα βάλουμε ένα παράδειγμα πως δηλαδή λειτουργεί η αεράμυνα μας. Δίνοντας εμβέλεια ραντάρ και χρόνους αντίδρασης, εν συνδυασμό με την ταχύτητα του αεροσκάφους F-35 για να κατανοήσουμε επακριβώς το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε.

    Λειτουργία αεράμυνας, εμβέλεια ραντάρ, χρόνοι αντίδρασης.
    Το αεροσκάφος F-35 για να είναι στελθ και να έχει χαμηλό ίχνος, πρέπει να πετάξει με υψηλή υποηχητική ταχύτητα που θα την ορίσουμε στα 900 χιλιόμετρα την ώρα. Το αεροσκάφος F-35 πετώντας με αυτή την ταχύτητα των 900 χιλιόμετρων την ώρα, σε ένα λεπτό έχει διανύσει μια απόσταση 15 χιλιόμετρων!

    Αν έχουμε ένα ραντάρ με δυνατότητα εντοπισμού του αεροσκάφους F-35 στα 150 χιλιόμετρα, σε 10 λεπτά το αεροσκάφος θα έχει φτάσει επάνω από το ραντάρ! Όπως καταλάβατε ο χρόνος είναι πολύ μικρός και το χειρότερο από όλα είναι που το ραντάρ δεν μπορεί να τοποθετηθεί κοντά σύνορα και έτσι η εμβέλεια του μειώνετε.
    Ακόμα και 30 χιλιόμετρα μέσα από τα σύνορα μας να βάλουμε το ραντάρ μπορεί να είναι λίγα, γιατί κανονικά τα τοποθετούμε σε αποστάσεις που να μην κινδυνεύουν από το πυροβολικό του αντιπάλου. Στα 30 χιλιόμετρα απόσταση τοποθέτησης του ραντάρ, έχουμε 8 λεπτά πριν φτάσει το αεροσκάφος F-35 στα εδάφη μας! Στα 45 χιλιόμετρα απόσταση του ραντάρ από τα σύνορα μας, έχουμε μόνο 7 λεπτά περιθώριο αντίδρασης. Να διανύσει δηλαδή το εχθρικό αεροσκάφος F-35, 7 λεπτά πριν φτάσει επάνω από το έδαφος μας. Στην πράξη όμως αυτό δεν ισχύει και τα νούμερα είναι ακόμα χειρότερα για εμάς, γιατί δεν βάλαμε και τους χρόνους αντίδρασης.

    Θέλουμε ένα λεπτό από την ώρα που θα εντοπιστεί στην μεγίστη εμβέλεια του ραντάρ το εχθρικό αεροσκάφος F-35 για να ελέγξουμε τα στοιχεία αν είναι αληθινά, την πορεία του αεροσκάφους, το ύψος κλπ. Κανονικά θέλουμε και ένα ακόμα λεπτό για έλεγχο σε συνεργασία με τα υπόλοιπα ραντάρ, για να διαπιστώσει ο ελεγκτής αν το βλέπουν τα άλλα ραντάρ ή δεν το βλέπουν και είναι στελθ, αλλά αυτό θα το προσπεράσουμε και θα το βάλουμε στο τέλος
    Θέλουμε ένα λεπτό για να ενημερώσει ο ελεγκτής το αεροδρόμιο της Λήμνου ή Σκύρου κλπ που υπάρχουν τα αεροσκάφη επιφυλακής. Έτσι φτάσαμε στα δυο λεπτά που το εχθρικό αεροσκάφος έχει διανύσει 30 χιλιόμετρα και έχει πλησιάσει στα 120 χιλιόμετρα από το ραντάρ. Δηλαδή στα 90 ή 75 χιλιόμετρα από το έδαφος μας, αν τοποθετήσουμε το ραντάρ στα 30 ή 45 χιλιόμετρα αντίστοιχα.

    Τα αεροσκάφη επιφυλακής θέλουν 2 λεπτά για να απογειωθούν και να βρεθούν στον αέρα. Έχουν περάσει δηλαδή 4 λεπτά και τα εχθρικά αεροσκάφη έχουν διανύσει 60 χιλιόμετρα. Δηλαδή απέχουν από το ραντάρ 90 χιλιόμετρα και είναι στα 60 έως 45 χιλιόμετρα από το έδαφος μας! Αν εδώ στην σειρά που αναφέραμε προσθέσουμε ένα λεπτό ακόμα που ο χείριστης- ελεγκτής ραντάρ θα πρέπει να ελέγξει σε συνεργασία με τα υπόλοιπα ραντάρ τα στοιχεία, φτάνουμε στα 5 λεπτά που είναι ο χρόνος αντίδρασης για να απογειωθούν τα αεροσκάφη επιφυλακής. Σε 5 λεπτά θα έχει διανύσει το εχθρικό αεροσκάφος 75 χιλιόμετρα και θα απέχει από το ραντάρ 75 χιλιόμετρα και από το έδαφος μας μόνο από 45 έως 30 χιλιόμετρα απόσταση που είναι στην πράξη ένας μηδενικός χρόνος αντίδρασης.
    Στην πράξη σε 2-3 λεπτά τα εχθρικά αεροσκάφη F-35 θα είναι επάνω από τα εδάφη μας, τα νησιά μας, στον Έβρο και αυτή είναι η σκληρή πραγματικότητα που δεν μπορούμε να την αγνοήσουμε. Δεν ξέρω τι κάνει η στρατιωτική και η πολίτικη ηγεσία, ξέρω μόνο λίγους αξιωματικούς της αεροπορίας που έχουν κάνει καλή δουλεία και είναι η φωνή βοώντος εν τη έρημο. Ούτε μεγάλες ΑΑ πυροβολαρχίες μπορείς να βάλεις στα νησιά, ούτε τεράστιου μεγέθους ραντάρ που και αυτά όμως δεν έχουν τους κατάλληλους βαθμούς στα γυαλιά που φοράνε για να διορθώσουν την μυωπία που έχουν για να εντοπίσουν από μακριά αεροσκάφη VLO/LO !

    Αυτό αφορά το προσχέδιο της μελέτης και διαπραγματεύεται να βρεις τα κατάλληλα γυαλιά –μέσα. Να δώσεις δηλαδή λύσεις στο πρόβλημα για να καταφέρουν τα ραντάρ να ανιχνεύσουν από μακριά αεροσκάφη με χαμηλό RCS, αλλά και να τα εγκλωβίσουν να τα στοχοποιήσουν και να μεταδώσουν τα στοιχεία σε πυραύλους για να τα καταρρίψουν.

    Διαβάστε εδώ για τα ραντάρ τα έχει όλα πως λειτουργούν.
    http://www.radartutorial.eu/02.basics/Pulse%20Radar.en.html

    υπάρχουν και στα ελληνικά αξιόλογες εργασίες και βιβλία.

    http://eclass.teipir.gr/openeclass/courses/ENGI114/

    http://apothetirio.teiep.gr/xmlui/bitstream/handle/123456789/118/tlp_000389.pdf?sequence=1

    http://www.eln.teilam.gr/sites/default/files/_ΡΑΝΤΑΡ_τελικό.doc

    Τα ραντάρ AESA δεν είναι δυστυχώς η απόλυτη λύση στο πρόβλημα μας, γιατί η εμβέλεια εντοπισμού αεροσκαφών με χαμηλό RCS δεν είναι σε ικανοποιητικά επίπεδα. Θα δώσουμε ένα παράδειγμα με το ραντάρ SMART-L EWC που η εμβέλεια του είναι μόνο 65 χιλιόμετρα για αεροσκάφη με το ίχνος του F35, με εμβέλεια που ανέρχεται στα 480 χιλιόμετρα για κανονικά αεροσκάφη. Δηλαδή από το προηγούμενο μοντέλο κερδίσαμε 5 μόνο χιλιόμετρα από 60 στα 65 χιλιόμετρα με την λειτουργία AESA, άσχετα αν η εμβέλεια για άλλους στόχους αυξήθηκε στα 2.000 χιλιόμετρα και η δυνατότητα να μπορεί να παρακολουθεί 1.000 στόχους ταυτόχρονα.

    https://www.thalesgroup.com/sites/default/files/asset/document/smart-l-ewc-v01.pdf

    Αν κάνατε τον κόπο και διαβάσατε για τα ραντάρ θα καταλάβετε πως πολλά από αυτά δεν ισχύουν για την ανίχνευση αεροσκαφών χαμηλής παρατηρητικότητας! Οι τύποι που δίνονται είναι για την ανίχνευση συμβατικών αεροσκαφών και αυτό είναι ένα πρόβλημα στην θεωρία αλλά και στην πράξη.

    Απάντηση
    • Kostas

      ξερεις σε τις συχνότητες λειτουργούν τα ρανταρ των πυραύλων αέρος αέρος; Στις συχνότητες στις οποίες το Φ35 ειναι στελθ. Το γνώριζες αυτο; Εαν το γνωρίζεις γιατι δεν το λαμβάνεις υποψιν στος αναλύσεις σου;

      Ακομα και εαν εντοπίσεις και στοχοποιήσεις το Φ35 με καποιο μαγικό τρόπο, τοτε ο πύραυλος που θα εξαπολυσεις κατα πάσα πιθανότητα θα αστοχήσει.

      Διαφωνώ σε πολλα (οχι ολα) απο τα γραφόμενα σου

      Απάντηση
  5. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

    Kostas τα παλιά ραντάρ ελέγχου πυρός δεν λειτουργούσαν στην Χ ζώνη συχνοτήτων αλλά χαμηλότερα το ίδιο και τα ραντάρ που έριξε το F-117 στην Σερβία.

    Τώρα πια με τους υπέρ υπολογιστές πολλά μπορούν να γίνουν πολλά περισσότερα από παλιά.
    Ακόμα και ραντάρ VHF έχουν βελτιωθεί κατά πολύ σε ποσοστό που σε εκπλήσει.

    Table 4 Parametric Comparison Nebo SVU vs Nebo M [Engineering Estimate]
    Design Parameter 1L119 Nebo SVU RLM-M Nebo M
    AESA Configuration [elements] 14 x 6 24 x 7
    Element Count [elements] 84 168
    Relative Aperture Area [-] 1.0 2.0
    Relative Power Rating [-]A 1.0 2.0
    Relative Power-Aperture Rating [-]A 1.0 4.0
    Relative Detection / Track Range [-]B 1.0 1.4 / +40%
    Detection / Track Range [-] for 1.0 m2 RCS TargetB
    Target at 0.5 km altitude [km] 65.0 91.0
    Target at 10.0 km altitude [km] 270.0 378.0
    Target at 20.0 km altitude [km] 380.0 532.0
    Azimuth Error [°] 0.5 ~0.3
    Elevation Error [°] 1.5 ~1.3
    Power Requirement [kW] 30.0 100.0
    A – Assumes equal per element power rating in kW.
    B – Assumes equal front end noise figure and like modulations and processing.

    Απάντηση
    • Kostas

      αναφέρομαι στα ρανταρ που εχουν οι πύραυλοι αέρος αέρος ενεργού κατευθυνσεως, οπως οι ΑΜΡΑΑΜ. Εκει περιορισμοί μεγέθους ΔΕΝ επιτρέπουν την εγκατάσταση των ρανταρ βραχέων κυμματων.

      Τι εχεις να πεις επι αυτού;

      Απάντηση
  6. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

    Η στοχοποιηση και η ιχνηλατιση ειναι πολυ πιο απαιτητικες διαδικασιες για τα radar από τον εντοπισμο.
    Computer-wise πραγματι
    stealth-wise ομως οχι

    Οσο αναφορα τους υπολογισμους που πρεπει να γινουν η στοχοποιηση και ιχνηλατηση είναι δυσκολοτερη
    Οσο αναφορα την αντιμετωπιση πολυ μικρων ιχνων (Stealth fighters) η ερευνα είναι δυσκολοτερη.

    Απάντηση
    • Kostas

      δεν κατάλαβες τι ρωτάω. Ας υποθέσουμε οτι εντοπίζεις στοχοποιείς εκτοξεύεις τον πύραυλο.

      Ποια ειναι η πιθανότητα προσβολής του στόχου απο τον πύραυλο οταν ο πύραυλος χρησιμοποεί ρανταρ που λειτουργει σε συχνότητες στις οποίες το Φ35 ειναι στελθ;;;;

      Απάντηση
  7. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ

    Κώστας το έβαλα αλλού χθες κατά λάθος

    Υπάρχει και αυτή η λύση εντοπισμού:
    Το σκεπτικό είναι να γραφτει λογισμικό το οποιο θα ψαχνει την βελόνα στα αχυρα! Πως;;;
    Ο θορυβος υποτιθεται οτι είναι τυχαιος, ετσι;
    Αν σε καθε σαρωση της (ηλεκτρονικής) κεραιας του ρανταρ εμφανίζεται καποιο σχημα (pattern) θορύβου να επαναλαμβανεται,
    τοτε αυτο είναι υποπτο.
    Αν το σχημα αυτο, μαλιστα, κινηται με 400 κόμβους, μπινγκοοοο!
    Σε ενα συνηθες ρανταρ το σχημα αυτο θα απορρίπτονταν μαζί με τον υπολοιπο θορυβο.

    Απάντηση
    • Kostas

      Δεν απαντάς στην ερώτηση μου.

      Ποια ειναι η πιθανότητα προσβολής του στόχου (Φ35) απο τον πύραυλο οταν ο πύραυλος χρησιμοποεί ρανταρ που λειτουργει σε συχνότητες στις οποίες το Φ35 ειναι στελθ;;;;

      Απάντηση
  8. ΔΙΚΑΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ

    Kostas αλλάζεις τον τρόπο προσβολής με τον πύραυλο να πάει 2 χιλιόμετρα πιο ψηλά από τον στόχο για να τον δει από πάνω που έχει μεγαλύτερο ίχνος με 85-90% ποσοστό επιτυχίας..
    Αν κινείται με 900 χιλιόμετρα την ώρα είναι χαμένο αν ανάψει μετακαυστήρα και του ρίξεις δύο πυραύλυς τον πρώτο με κεφαλή ραντάρ το δεύτερο με κεφαλή υπερύθρών λίγο πιο μετά αν ανάψει την μεταάαυση χάθηκε.

    Απάντηση
  9. Φτωχός και μόνος κάου - μπόυ

    Ανακεφαλαίωση:
    Πρέπει να καταλάβεις μια μικρομεσαία πόλη στη Συρία η οποία έχει μεγάλη στρατηγική σημασία για σένα. Σου παίρνει έξι μήνες και βάλε από την είσοδό σου στη Συρία (που μέχρι την Αλ Μπαμπ ήταν περίπατος), κοντά ογδόντα νεκρούς ΧΩΡΙΣ να έχεις εμπλέξει περισσότερους από 1500 δικούς σου (οι απώλειες τουFSA σαφώς μεγαλύτερες). Μέχρι σήμερα δε γνωρίζουμε τις απώλειες των αντιπάλων τους οποίους σφυροκόπησες μεν μαζί με τη ρώσικη αεροπορία αλλά δεν τόλμησες ποτέ να τους βγάλεις από τις θέσεις τους μέσα στην πόλη. Δεν έχεις τολμήσει να χρησιμοποιήσεις παρά ελάχιστα ελικόπτερα, τα φοβερά και τρομερά σου Τ-129 δεν τολμάνε να ξεμυτίσουν, η αναγνώριση θέσεων και κινήσεων του εχθρού είναι για τα μπάζα με αποτέλεσμα το ISIS να προσβάλλει θέσεις σου από απόσταση μικρότερη των δυο χιλιομέτρων και να μην ξέρεις από πού σου έρχονται.
    Χάνεις καμιά δωδεκαριά άρματα και κάμποσα τεθωρακισμένα οχήματα, στο διαδίκτυο εμφανίζονται τζιχάντια να πατάνε τη σημαία σου, στο τέλος οι πολιορκημένοι φεύγουν με τιμητικότατη συμφωνία ΑΛΛΑ η επιχείρησή σου κρίνεται απόλυτα πετυχημένη. Α. ναι, και μετά τα αφεντικά σου λένε «ως εδώ, ξέχνα τη Ράκκα». Τελικά αποδείχτηκε: Άμα δεν υπάρχει Ιμπραήμ, πόλη με μάχη Τούρκος δεν παίρνει. Κατά τα άλλα, καλό το άρθρο της Χουριέτ όπως εύστοχα έθεσε ο xm8.

    Απάντηση
    • An.Mor.

      file ftoxe kai monaxike cawboy ktl. an o epistimonas ta eperne apo tin Agkyra opos afise na ennoithei o xm8 , o opoios exase ti lalia toy tis teleyytaies meres, gia pes mou 1) tha egrafe to parakato arthro, 2) tha to filoksenouse o Ignatiou, pou oloi kseroume oti den goystarei katholou tous Toyrkous. An katalaveis ti grafei mesa vevaia giati xreiazontai eidikes gnoseis : http://mignatiou.com/2016/10/ta-protagmata-tou-diethnous-dikeou-os-apantisi-stis-empristikes-dilosis-tou-tagip-erntogan/

      Απάντηση
      • Φτωχός και μόνος κάου - μπόυ

        Χωρίς να θέλω να υποτιμήσω κανέναν, ο αρθρογράφος ως έξτρα τίτλο σπουδών έχει ένα μάστερ (εικάζω ότι εκπονεί διδακτορικό και ότι πιθανόν να προέρχεται από το χώρο της Νομικής) και τίποτα περισσότερο. Αυτό δεν μειώνει την αξία του άρθρου του, μας δείχνει όμως πού πρέπει να το τοποθετήσουμε αξιολογικά. Ο xm8 τόνισε απλώς τη μονομέρεια των πηγών που χρησιμοποιήθηκαν με αποτέλεσμα τα συμπεράσματα που εξάγονται για την επιτυχία των τουρκικών επιδιώξεων στη Συρία – ή έστω το αντίτιμό της – να είναι πολύ συζητήσιμα. Κατά τα άλλα ο Ιγνατίου δημοσιεύει ό,τι του αρέσει και τον ενδιαφέρει αλλά προσωπικά δεν το θεωρώ δα και θεό στις πολιτικές/στρατιωτικές αναλύσεις που φιλοξενεί. Παρεμπιπτόντως το άρθρο που παραπέμπεις δε θέλει τίποτα φοβερές γνώσεις διεθνούς δικαίου και μην εντυπωσιάζεσαι εύκολα από τα λατινικά που ήταν η επίσημη γλώσσα του δικαίου και της φιλολογίας για αιώνες

      • xm8

        Δε θέλησα να δώσω συνέχεια, αλλά αν επιμένεις ευχαρίστως. Έγραψα: «Έξυπνο προμοτάρισμα των τουρκικών θέσεων και απόψεων από τον κ. Παούνη, έχω δει και χειρότερα από ξένους συναδέλφους του στο Φόρεϊν Αφέρς (αυτά τα οποία ονομάζω «πληρωμένα» όταν αναφέρομαι σε σχόλια μου εδώ), αλλά καλά τα πήγε και μπράβο του».
        Προμοτάρισμα για τον κ. Παούνη, «πληρωμένα» για κάποιους ξένους συναδέλφους του.
        Ή η δική μου σύνταξη είναι λάθος, ή τα δικά σου ελληνικά δεν είναι καλά ή προσπαθείς να μου προσάψεις κάτι που δεν είπα.
        Για το ίδιο το άρθρο ενδιαφέρεσαι να συζητήσεις, ή τζάμπα θα φάω το χρόνο μου να γράφω;

      • An.Mor.

        ayto pou exo na grapso einai oti vlepo tis dimosieyseis tou anthropou se megala MME (kathimerini, cnn, foreign affairs), & se epistimonika institouta ELIAMEP EKEO ktl. vevaia stin Ellada den exei simasia na eisai kataksiomenos afou o kathe anonymos pithanon me oute ta misa xronia sta thrania, mporei na apotimisei tis analyseis kapoiou didaktora. stin Germania den einai etsi. An den exis spoudasei kai eisai aplos kritis sto internet, aplos gelame. gnorizo apo to FB, oti o Paounis ergazete gi Amerikaniko epistimoniko institouto. Eseis kyrioi?? akomi to na kanei kapoios didaktoriko simainei gnoseis kai meleti. akomi perissotero otan ta arthra epivravevontai apo diasimous dimosiografous, stratigous, diplomates, kai kathigites panepistimioy. ayt;a. den mporo na synexiso s ayto to motivo. exo enimerosei ton endiaferomeno. mou eipe oti den asxoleitai. einai diko tou thema. ego kleino edo, kalo Pasxa.

  10. Γιώργος Κ

    Ζω στις ΗΠΑ, γνωρίζω έναν συνταγματάρχη του πεζοναύτηκου σώματος, μου είναι ότι σε όσους πιλότους έχει μιλήσει μόνο καλά λόγια ακούει για το Φ35.

    Απάντηση
    • Kostas

      φιλε Γιωργο οσοι ειχαμε την ευκαιρια να μιλησουμε με ανθρωπους που γνωριζουν το αφος, τα ιδια εχουμε ακουσει.

      Στην Ελλαδα ομως υπαρχουν ανθρωποι που δεν εχουν ιδεα για το αφος και μιλανε με υφος ειδικου.
      Τελευταια εχουμε δει και «αναλυτες» να μιλουν για το αφος τη στιγμη που αγνοουν τα βασικα για αυτα.

      Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: