Μπορείτε να διαβάσετε το Α’ μέρος, εδώ

Του Εμμανουήλ Χ. Μουρτζάκη

MSc ECE NPS Monterey USA California, Διπλωματούχος Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών ΤΨΣ Πανεπιστημίου Πειραιά και Μεταπτυχιακού Diploma CEDES Τμήματος Διπλωματικών & Γεωπολιτικών Σπουδών

Η ναυτική στρατηγική της Μη Πρόσβασης/Άρνησης Περιοχής (Anti Access /Area Denial, Α2/AD) είναι προϊόν του Ψυχρού Πολέμου. Όλη η δομή και η ανάπτυξη του ΣΝ εκπλήρωνε μια τέτοια αποστολή σε διαφορετικά θέατρα επιχειρήσεων καλύπτοντας σχεδόν ολόκληρη την υφήλιο. Η βασική στρατηγική επιλογή των Σοβιετικών έδινε έμφαση στην προσπάθεια καταστροφής των Ομάδων Μάχης των Αμερικανικών Αεροπλανοφόρων. Σκοπός τους ήταν επίσης η καταστροφή των γραμμών επικοινωνιών ΗΠΑ–Συμμάχων προκειμένου να κερδίσουν χρόνο για τις δυνάμεις τους στα θέατρα επιχειρήσεων με κυριότερο το Ευρωπαϊκό.

Τα στρατηγικά σημεία της Αρκτικής περιλαμβάνουν το πέρασμα GIUK και το αρχιπέλαγος Svalbard. Εφαρμογή του Ρωσικού Α2/AD στις σκιασμένες περιοχές. Με σκούρο χρώμα οι περιοχές θαλασσίου ελέγχου ενώ με ανοιχτό χρώμα οι περιοχές μη πρόσβασης για το Ρωσικό Πολεμικό Ναυτικό. Map: Kauko Kyöstiö. Source: House of Commons Defence Committee 2018.

Στην περιοχή του Αρκτικού Κύκλου η σύγχρονη εφαρμογή της Α2/AD έχει τόσο αμυντική όσο και επιθετική διάσταση. Τα οπλικά συστήματα που χρησιμοποιούνται για την εφαρμογή αυτής έχουν διττό ρόλο με έμφαση στην προσβολή με ακρίβεια και σε μεγάλες αποστάσεις στόχων στην ξηρά, την θάλασσα και τον αέρα. Τέτοια είναι οι τακτικοί κ/β Iskander-M και οι κ/β cruise Kalibr. Επιπλέον με χρήση ΑΑ συστημάτων όπως S-400 και επάκτιων συστοιχιών όπως K-300P Bastion-P και SSC-3 Styx αυξάνεται δραματικά η ικανότητα επιβολής «μη πρόσβασης» από την ρωσική πλευρά καλύπτοντας περιοχές όπως την βόρεια Νορβηγία και μέρος της Φιλανδίας. Ταυτόχρονα, αυξάνεται και η ρωσική αμυντική ικανότητα της Χερσονήσου Κόλα όπου υπάρχουν πολλές στρατηγικής σημασίας βάσεις και εγκαταστάσεις της Ρωσίας. Παράλληλα, λίγο βορειότερα το αρχιπέλαγος Svalbard και η Θάλασσα της Νορβηγίας αποτελούν κρίσιμης σημασίας περιοχές καλυπτόμενες από την Α2/ΑD φυσαλίδα (bubble) του ΡΝ. Παρά την ύπαρξη διεθνούς συνθήκης η οποία προβλέπει την αποστρατικοποίηση του ανωτέρω αρχιπελάγους ο έλεγχος του είναι το επιχειρησιακό κλειδί για τον αποτελεσματικό έλεγχο της περιοχής μεταξύ της Ισλανδίας και των ακτών της Σκανδιναβικής χερσονήσου.

Στιγμιότυπο από την ρωσική άσκηση μεγάλης κλίμακας Zapad 2017 στην Αρκτική, σε πρώτο πλάνο η Φ/Γ Admiral Grigorovich , εξοπλισμένη με κ/β Novator 3M-14T Kalibr SLCMs.

Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι σε όλες τις ρωσικές ασκήσεις όπως και στην πρόσφατη Zapad 2017 λαμβάνουν χώρα μια σειρά από αμφίβια, Α/Υ και αεροναυτικά σενάρια που περικλείουν τον θαλάσσιο έλεγχο του αρχιπελάγους. Επιπλέον, έχουν καταγραφεί περιστατικά προσομοίωσης αεροπορικών και θαλάσσιων προσβολών επάκτιων σταθμών radar από ρωσικά στρατηγικά βομβαρδιστικά σε τυχαίες χρονικές στιγμές με στόχο να καταγράψουν τους χρόνους αντίδρασης των δυνάμεων της Φιλανδίας και της Νορβηγίας.

Τα νησιά Kotelny και Wrangel

Τα νησιά Kotelny και Wrangel βρίσκονται στις βόρειες ακτές της Σιβηρίας σε καίρια σημεία του Αρκτικού Κύκλου. Γεωγραφικά γειτνιάζουν τόσο με τον Βόρειο Πόλο όσο και με την Θάλασσα του Μπάρεντς αλλά και με την Αλάσκα αποτελώντας ένα δίκτυο «προκεχωρημένων φυλακίων» της Ρωσίας με σταθμούς Ηλεκτρονικού Πολέμου/ Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ηλεκτρονικών Υποκλοπών (διαθέτουν το Sopka-2, 3D S-band radar με εμβέλεια 350χλμ). Ενδεικτικά το νησί Wrangel απέχει μόλις 300 χλμ από την πολιτεία της Αλάσκας με αποτέλεσμα η συλλογή ηλεκτρονικών πληροφοριών να είναι σχετικά εύκολη καλύπτοντας τις αμερικανικές βάσεις Eielson Air Force Base (AFB) και Joint Base Elmendorf-Richardson. Ταυτόχρονα, με τις λιμενικές και τις αεροπορικές εγκαταστάσεις (αεροπορική βάση Temp) που διαθέτουν μπορούν να εξυπηρετήσουν πλοία, Υ/Β, αεροσκάφη διαφόρων τύπων και μονάδες ειδικών επιχειρήσεων για την εκτέλεση επιθετικών επιχειρήσεων (στην αεροπορική βάση του νησιού Kotelny μπορούν να επιχειρήσουν και τα large cargo αεροσκάφη Il-76 τα οποία χρησιμοποιούνται για εναέριο ανεφοδιασμό μαχητικών αεροσκαφών).

ΑΑ Pantsir-S1 μονάδας του ρωσικού στρατού κατά την πρόσφατη παρέλαση στην Κόκκινη Πλατεία της Μόσχας.

Αν και αποτελούσαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις κατά την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου κυρίως για την εκτέλεση δοκιμών οπλικών συστημάτων και αυστηρά απόρρητες, η αναβάθμιση τους έγινε τα τελευταία πέντε μόλις χρόνια. Σε αυτά τα νησιά έχουν επίσης εγκατασταθεί και χρησιμοποιούνται πλήρως επιχειρησιακά συστοιχίες ΑΑ Pantsir-S1 (νατοϊκή NATO SA-22 Greyhound, μικρής εμβέλειας αντιαεροπορικό σύστημα ιδιαίτερα ικανό εναντίον UAV, αεροσκαφών και κ/β cruise) για εγγύς αεροπορική προστασία υπό τον 99ο Arctic Tactical Group. Αποτελούν αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της ανανεωμένης ρωσικής Α2/AD στρατηγικής ενώ εκτιμάται ότι αποτελούν ένα δοκιμαστικό στάδιο πριν την εφαρμογή αυτής και σε άλλες περιοχές όπως η Βαλτική και η Μαύρη Θάλασσα.

Το νησί Kotelny σημειωμένο με κόκκινο κύκλο βρίσκεται στο κέντρο της Αρκτικής και διαθέτει αεροπορική βάση και εγκαταστάσεις Ηλεκτρονικού Πολέμου/ Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ηλεκτρονικών Υποκλοπών.

Η τωρινή κατάσταση αυτών των στρατιωτικών εγκαταστάσεων είναι πλήρως επιχειρησιακή ήδη από το 2017, με την συμμετοχή του συνόλου των μονάδων στην άσκηση μεγάλης κλίμακας Zapad-2017 ενώ πρόκειται να συμμετάσχουν και στην άσκηση Tsentr-2019 (Αύγουστος – Σεπτέμβριος) κατά την οποία αναμένεται μια σειρά από νέα οπλικά συστήματα να χρησιμοποιηθούν στην περιοχή της Αρκτικής. Η τοποθέτηση και χρήση τόσο ισχυρών συστημάτων radar όπως το Sopka-2 σε μια σειρά από τοποθεσίες στη ρωσική Σιβηρία δίνει την δυνατότητα για πλήρη κάλυψη της ρωσικής ακτογραμμής καθώς και μια έγκαιρη προειδοποίηση της τάξης των 900 έως 1200 χλμ με τεράστιες επιχειρησιακές συνέπειες όσον αφορά τον χρόνο αντίδρασης και την ικανότητα στοχοποιήσης και προσβολών των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί Kotelny, CSIS European Space Agency.

Το νησί Wrangel βρίσκεται στην Ανατολική Θάλασσα της Σιβηρίας και πλησίον της Αλάσκας. Διαθέτει εγκαταστάσεις Ηλεκτρονικού Πολέμου/ Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ηλεκτρονικών Υποκλοπών.

Στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί Wrangel (λιμάνι, αεροπορική βάση και εγκαταστάσεις Ηλεκτρονικού Πολέμου/ Έγκαιρης Προειδοποίησης και Ηλεκτρονικών Υποκλοπών ), CSIS European Space Agency.

Ο τακτικός κ/β Iskander-M σε πρώτο πλάνο (112) και η επάκτια συστοιχία K-300P Bastion-P πίσω του (122) με υπερηχητικό κ/β P-800 Oniks/Yakhont anti-ship cruise missile με εμβέλεια 300χλμ.

H αεροπορική βάση Tiksi

Η αεροπορική βάση Tiksi βρίσκεται στο ανατολικό άκρο της Ανατολικής Θάλασσας της Σιβηρίας και σε απόσταση περίπου 2600χλμ από τις ΗΠΑ. Αποτελεί οργανικό μέρος της ρωσικής Α2/AD στρατηγικής καθόσον από αυτή μπορούν πλέον να επιχειρούν σχεδόν το σύνολο των τύπων των ρωσικών αναγνωριστικών, μαχητικών και βομβαρδιστικών αεροσκαφών ενώ υπάρχουν αναφορές για εγκατάσταση του ΑΑ συστήματος S-400 (νατοϊκή ονομασία SA-21 Growler). Μετά από εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης και αναβάθμισης από την βάση μπορούν να επιχειρούν και τα στρατηγικά βομβαρδιστικά Τupοlev TU-95RTs Bear D, Tu-160M Blackjack καθώς και όλοι οι τύποι Ε/Π όπως Mi-8/-17 και Mi-6 για αποστολές αερομεταφορών, Α/Υ, ΕΣΕ και SAR. Ιδιαίτερης σημασίας είναι η ύπαρξη πολλών εγκαταστάσεων COMINT,SIGINT και EW Jamming όπως το παλαιότερης τεχνολογίας αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικό σύστημα KRUG II CDAA και τα σύγχρονα Κrashukha 2-4, στην περιοχή της βάσης Tiksi επιτρέποντας αποτελεσματικότερη έγκαιρη προειδοποίηση και φονικότερο ηλεκτρονικό πόλεμο για την ρωσική πλευρά. Ειδικά τα τελευταία μπορούν να παρεμβάλουν αποτελεσματικά το GPS, UAV διαφόρων τύπων, GEO Satellites και σχεδόν το σύνολο των νατοϊκών radar.

Η αεροπορική βάση Tiksi στην Σιβηρία όπου διακρίνονται Ε/Π και αεροσκάφη διαφόρων τύπων, Digital Globe.

Το σύστημα Ηλεκτρονικού Πολέμου Κrashukha 4 σε έκθεση αμυντικού υλικού.

«..whoever holds the Arctic, holds the world. I think it is the most important strategic place in the world» Billy Mitchell, Αμερικανός Στρατηγός, 1935, House of Representatives Committee.
Τα έντονα φαινόμενα της κλιματικής αλλαγής τα τελευταία χρόνια έχουν επηρεάσει και την Αρκτική παράλληλα με την ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων φυσικού αερίου και πετρελαίου. Όλα τα κράτη της περιοχής έχουν καθορίσει την στρατηγική τους στο πλαίσιο των εθνικών τους συμφερόντων με την Ρωσία όμως να κάνει περισσότερο αισθητή την παρουσία της. Η εφαρμογή της ρωσικής Α2/AD στρατηγικής σε συνδυασμό με την ριζική αναβάθμιση μιας σειράς στρατιωτικών εγκαταστάσεων της δίνει ένα συγκριτικό επιχειρησιακό, τακτικό και στρατηγικό πλεονέκτημα ως προς τα γειτονικά κράτη. Αν και το γεωγραφικό περιβάλλον της Αρκτικής είναι αρκετά διαφορετικό από αυτό της περιοχής μας η εφαρμοσμένη ρωσική ναυτική στρατηγική καλό είναι να αποτελέσει πηγή προβληματισμό και έμπνευσης και για την στρατηγική που ακολουθούμε για την προάσπιση των εθνικών μας συμφερόντων.

 

Σημειώσεις

⦁ Το ρωσικής κατασκευής στρατηγικό βομβαρδιστικό Tu-95 ήταν ένα από τα πλέον δημοφιλή βομβαρδιστικά του Ψυχρού Πολέμου. Κατασκευάσθηκε στις αρχές της δεκαετίας του ΄50 και μετά από διάφορες τροποποιήσεις και αναβαθμίσεις παραμένει πλήρως επιχειρησιακό μέχρι σήμερα. Ειδικά η έκδοση Τupοlev TU-95RTs Bear D, είναι αεροσκάφος ναυτικής περιπολίας και κρούσης με ακτίνα δράσης τα 6500 χιλιόμετρα. Διακρίνεται το μεγάλης εμβέλειας ραντάρ επιφανείας του MTRS-1 Uspehk στην κοιλιά του αεροσκάφους, οι κεραίες του ESM καθώς και ο σωλήνας ανεφοδιασμού στον αέρα στο μπροστινό μέρος της ατράκτου.
⦁ Ο όρος «Μη Πρόσβαση/Άρνηση Περιοχής» ή κατά την διεθνή ορολογία Anti Access/Area Denial (Α2/ΑD) ορίζεται σύμφωνα με το Joint Operational Access Concept (JOAC) ως εξής: άρνηση πρόσβασης ή anti-access «οι πράξεις και οι δυνατότητες, συνήθως μακράς εμβέλειας, σχεδιασμένες να εμποδίσουν μια αντίθετη δύναμη να εισέλθει σε μια περιοχή επιχειρήσεων» και άρνηση περιοχής ή area denial ως «εκείνες οι πράξεις και οι ικανότητες, συνήθως μικρότερης εμβέλειας, σχεδιασμένες όχι να εμποδίσουν μια δύναμη να εισέλθει, αλλά να περιορίσουν την ελευθερία δράσεως εντός της περιοχής επιχειρήσεων».

Βιβλιογραφία

-FOI (2019), Russian A2/AD capability overrated, https://www.foi.se/en/foi/news-and-pressroom/news/2019-03-04-russian-a2-ad-capability-overrated.html
-Stephen J. Flanagan (2018), NATO’s Return to the North Atlantic: Implications for the Defense of Northern Europe, FIIA Briefing Paper 250,
-Rowen Allport (2018), Fire and Ice: A New Maritime Strategy for NATO’s Northern Flank, Human Security Centre.
-Svein Efjestad (2018),’ The Nordic Region.’ In John Andreas Olsen (ed.), Security in Northern Europe: Deterrence, Defence and Dialogue, Rusi Whitehall Paper.
-Gloria Dickie, “International Accord Bans Fishing in Central Arctic Ocean, Spurs Science,” Oceans Deeply, December 4, 2017.

About The Author

Παρατηρητής και ιστογράφος θεμάτων αμυντικής τεχνολογίας. Δεσμευμένος με τις Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις και παθιασμένος με οτιδήποτε στρατιωτικό.

6 Σχόλια

  1. tsimuha

    ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΛΟΥΦΛΗΔΕΣ (a.k.a Kostas)

    View post on imgur.com

    «Στανη ο Φαιδων» (διατηρουμε και παραρτημα στο Poutanistan Point) πρωτη στα GIDIA (30 χρονια εμπειριας στην εκτροφη GIDAS ) πρωτη και στις PIPES (100 plus!)

    Tωρα ο GIDOpavlidis και στο διαστημα ( Pavlidis…. the last frontier GIDI)
    .
    .
    .
    .
    .
    .

    Ξεκινησε το σχολειο εκπαιδευσης σκυλων και στρατιωτων με ελκηθρα

    Απάντηση
  2. tsimuha

    ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΛΟΥΦΛΗΔΕΣ (a.k.a Kostas)

    View post on imgur.com

    «Στανη ο Φαιδων» (διατηρουμε και παραρτημα στο Poutanistan Point) πρωτη στα GIDIA (30 χρονια εμπειριας στην εκτροφη GIDAS ) πρωτη και στις PIPES (100 plus!)

    Tωρα ο GIDOpavlidis και στο διαστημα ( Pavlidis…. the last frontier GIDI)
    .
    .
    .
    .
    .
    .

    Η Ρωσια δημιουργει τη βορειοτερη αεροπορικη βαση στον κοσμο.

    https://inosmi.ru/military/20191206/246384983.html

    Απάντηση
  3. tsimuha

    ΑΥΣΤΗΡΩΣ ΑΚΑΤΑΛΛΗΛΟ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΦΛΟΥΦΛΗΔΕΣ (a.k.a Kostas)

    View post on imgur.com

    «Στανη ο Φαιδων» (διατηρουμε και παραρτημα στο Poutanistan Point) πρωτη στα GIDIA (30 χρονια εμπειριας στην εκτροφη GIDAS ) πρωτη και στις PIPES (100 plus!)

    Tωρα ο GIDOpavlidis και στο διαστημα ( Pavlidis…. the last frontier GIDI)
    .
    .
    .
    .
    .
    .
    .

    Στο βορειοτερο ρωσικο φυλακιο (μπλε κουκιδα) Land Franz Josef ο διαδρομος επεκτεινεται στα 3500 μετρα και συντομα θα φιλοξενει MIG-31

    View post on imgur.com

    https://www.tv2.no/nyheter/11038862/

    Απάντηση
    • blatsas

      αυτο μου θυμησε 2 πραγματα το πρωτο ηταν μια ταινια με την γκολντυ χοουν αν θυμαμαι καλα που ηταν ενα πλουσιο και κακομαθημενο πλουσιοκοριτσο και ειδε κατι φωτογραφιες απο μαρινες με ιστιοφορα και ειδυλιακα τοπια και νομιζε πως ετσι ηταν ο στρατος και πηρε μια μεγαααλη απογοητευση!
      και το δευτερο απο το αστεριξ και οβελιξ καταταγειται μας λεγα να γνωρισεται τον κοσμο(κλασικη ατακα λεγεωναριων με το ανταμωμα με τους γαλατες)

      Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: