Του Άγγελου Μ. Συρίγου*, πρωτοδημοσιεύθηκε στο kathimerini.gr

Έκπληξή και αμηχανία επικράτησε ανά το πανελλήνιο από την απευθείας τηλεοπτική παρουσίαση των πραγματικών απόψεων των προέδρων Παυλόπουλου και Ερντογάν. Τα όσα ακούσθηκαν ήσαν απολύτως χρήσιμα. Η αντιπαράθεση ήταν μια βαθύτατα πολιτική πράξη, που μας βγάζει από τη νιρβάνα. Η πραγματικότητα, όσο και να τη φτιασιδώνουμε, είναι ότι η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική δύναμη που συνιστά στρατηγική απειλή για την Ελλάδα. Αυτός είναι ο Ερντογάν κι έτσι σκέφτεται και μιλάει. Συνεχίζει μια σταθερή πολιτική μισού αιώνα και με αυτόν συζητάμε, εκτός από το Αιγαίο, και την επίλυση του Κυπριακού.

Μπορεί ο Τούρκος πρόεδρος να τα έμπλεξε αρκετά, καθότι η Συνθήκη της Λωζάννης δεν αναφέρεται ούτε σε Οικουμενικό Πατριαρχείο ούτε σε αρχιμουφτή. Επιπλέον, δεν υπάρχει στο ελληνικό σύστημα η έννοια του αρχιμουφτή. Αλλά αυτά ήσαν ψιλά γράμματα για τον Ερντογάν. Δεν ζητάει αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης για νομικούς λόγους αλλά για πολιτικούς.

Ουδέποτε αναμενόταν ότι η επίσκεψη Ερντογάν θα οδηγούσε σε μείζονες ανακατατάξεις. Τα προβλήματα είναι παλαιά και δεν λύνονται εύκολα. Επιπλέον, υπάρχει ένας παλαιός κανόνας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις που ορίζει ότι για να γίνουν τομές, χρειάζονται ισχυρές κυβερνήσεις και στις δύο όχθες του Αιγαίου. Το προαπαιτούμενο των ισχυρών κυβερνήσεων σήμερα δεν υπάρχει. Στη μεν Ελλάδα, η κυβέρνηση είναι εγκλωβισμένη στη μέγγενη του χρέους. Στη δε Τουρκία, ο Ερντογάν αντιμετωπίζει προεδρικές εκλογές το 2019. Δεν θα διακινδυνεύσει να ανοίξει καινούργια μέτωπα και να κατηγορηθεί από την αντιπολίτευση ως εθνικός μειοδότης.

Με την προηγηθείσα συνέντευξή του, ο Ερντογάν διέλυσε τις ψευδαισθήσεις που τον ήθελαν να αναζητεί μέσω της Ελλάδος διέξοδο προς τη Δύση. Η υπεροψία του δεν του επιτρέπει να δεχθεί τους Ελληνες ως διαμεσολαβητές προς οποιονδήποτε. Εξάλλου, όποτε θέλει, μιλάει απευθείας με τους μεγάλους ηγέτες του κόσμου. Η όποια επικοινωνιακή διάσταση αφορούσε αποκλειστικώς το εσωτερικό της χώρας του. Στήριζε την εικόνα του ως του μεγάλου ηγέτη που θέτει τα θέματα που ενδιαφέρουν την Τουρκία.

Επίσης με τη συνέντευξή του φρόντισε να θέσει την ατζέντα των συνομιλιών. Από όσα είπε, σημειώνουμε κάτι που πέρασε απαρατήρητο: «Το ζήτημα της οριοθέτησης των χωρικών υδάτων είναι πολύ σημαντικό (…) και αν μπορέσουμε να ξεπεράσουμε τις προκλήσεις σε σχέση με τα χωρικά ύδατα, νομίζω ότι θα έχουμε αντιμετωπίσει τη διαδικασία μια για πάντα». Μπορεί να μη μας αρέσει, αλλά στο ξεχασμένο από εμάς θέμα των χωρικών υδάτων κρύβεται το «κλειδί» για τις ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο. Χρειάζεται σωστή και ψύχραιμη διαχείριση και όχι αγνόησή του.

Στη συνέντευξη Τύπου τα πράγματα ήσαν πιο ήρεμα. Το μήνυμα άλλωστε είχε περάσει. Κατά τη συνέντευξη, ο Ελληνας πρωθυπουργός, παραδόξως, ήταν καλός. Οι διαβεβαιώσεις που έδωσε ο Ερντογάν περί σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας των γειτονικών του κρατών, όμως, ουδεμία σημασία έχουν. Εκείνος εννοεί ότι δεν αμφισβητεί τα μεγάλα και ρητώς κατονομασμένα στις συνθήκες νησιά του Αιγαίου. Εξακολουθεί βέβαια να διεκδικεί όλα τα μικρότερα νησιά, που συνιστούν για την Τουρκία «γκρίζες ζώνες».

Τέλος, το τμήμα της επισκέψεως στη Θράκη έπρεπε να είχε αποτραπεί. Οχι για όσα δεν είπε τελικώς ο Τούρκος πρόεδρος, αλλά διότι είχε στείλει λίγες ημέρες νωρίτερα έναν δεδηλωμένο αλυτρωτιστή, τον αντιπρόεδρο Τσαβούσογλου, να του στρώσει τον δρόμο. Στα ελληνοτουρκικά, μπαίνει εφεξής δυναμικά και το θέμα της Θράκης.

  • Ο κ. Αγγελος Μ. Συρίγος είναι αναπληρωτής καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

12 Σχόλια

  1. Gunslinger32

    Η επίσκεψη Ερντογάν στην Ελλάδα αφήνει μικτές εντυπώσεις, δεν ξέρω αν ήταν επιτυχία η όχι για την Ελλάδα, αλλά απο ότι θυμάμαι για διπλωματικές διαμάχες με την Τουρκία τα τελευταία χρόνια, μόνο ένας κατάφερε να στριμώξει τον Σουλτάνο στην γωνιά και να τον αναγκάσει να συμπεριφερθεί σαν ζητιάνος, και αυτός δεν ήταν ούτε Αμερικανός ούτε Γερμανός αλλά ούτε ένας Έλληνας.

    Απάντηση
  2. geoexplorer72

    Η επίσκεψη του Ταγίπ ήταν η ωμότερη επίδειξη διπλωματικής ανασκόπησης από την πλευρά της Τουρκίας. Εάν έχετε χάσει επεισόδια για τους Τούρκους το 15λεπτο του Ερντογάν σαν εισάγει άμεσα στο θέμα.
    Διαχρονικά όλοι έχουμε επαφή με το πως σκέπτονται χονδρικά οι Τούρκοι για τα προβληματά τους και για τις γύρω χώρες. Το δόγμα των μηδενικών προβλημάτων μετατράπηκε σε στρατηγικό βάθος από τον Νταβούσογου. Επίσης δεν είχαμε καμία έκπληξη. Για όσους γνωρίζουν παραδοσιακά η Τουρκική διπλωματία χαρακτηρίζεται ως μια ασφυκτική διπλωματία, με προσήλωση στις λεπτομέρειες, προσήλωση όμως στο όριο των εμμονών. Η έλλειψη ελαστικότητας και δημιουργικής ευελιξίας είναι τόσο παροιμιώδης όσο και η σχεδόν ευλαβική τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων.
    Στο προεδρικό μέγαρο συνέβησαν δύο πράγματα, το πρώτο ήταν ξεκάθαρα το διπλωματικό στυλ της Τουρκίας, ωμό βαρύ και άκαμπτο. Το δεύτερο ήταν απλά ο Ερντογάν…προβλέψιμα μεγαλόσχημος, με δεσποτική ιδεοληψία και ακατέργαστο πολωτικό σκεπτικό.
    H αλήθεια είναι ότι ο Ερντογάν χάλασε όλη την ατζέντα της Τουρκίας (αφού πρώτα μας έκοψε την ανάσα με την απίστευτη ένταση στο μέγαρο). Το τηλεοπτικό στυλ του και το κυριαρχικό του προφίλ έδρασαν. Η πραγματική σκοπιά από μέρους της γείτονας χώρας ήταν να αρθεί η απομόνωση της Τουρκίας, το τελευταίο διάστημα τα πάει χάλια με χώρες που ήταν παραδοσιακοί σύμμαχοι πχ Βέλγιο, Γερμανία, Αμερική. Ο Ισλαμισμός του Ταγίπ αναπτέρωσε μόνο τις σχέσεις με το Αζερμπαϊτζάν και το Πακιστάν. Ακόμη οι σχέσεις με το Κατάρ εξαιτίας της ανάμιξης της Τουρκίας στο Συριακό έχουν μείνει κάπως σταθερές παρά την επείγουσα βοήθεια που πρόβαλλε ο Ερντογάν ότι προσφέρει.
    Για αυτό έχει ξεπατωθεί να πηγαίνει σε ταξίδια ο Τούρκος πρόεδρος, για να μην φανεί πόσο χάλια τα πάει στο εξωτερικό και να κατευνάσει το εσωτερικό. Η Ελλάδα είναι λοιπόν (ή ήταν) η πύλη της Τουρκίας στην Ευρώπη. Με την τηλεοπτική του κονταρομαχία όχι μόνο αυτό δεν κατάφερε να άρει αλλά και τα διμερή ζητήματα μάλλον τα έθεσε σε κίνδυνο. Γιατί υπάρχουν διμερή συμφέροντα ζητήματα και για εμάς. Να μην κρυβόμαστε πίσω από το δακτυλό μας, το ενεργειακό και το ζήτημα των εμπορικών δομών μας βολεύουν. Με την παρέμβαση του λοιπόν πέτυχε να εκτεθεί δημόσια ως αναθεωρητική δύναμη τόσο σαν χώρα, γιατί είναι αρχηγός κράτους, όσο και προσωπικά. Το σημείο κλειδί ήταν όταν ο πρωθυπουργός μας του είπε ότι πρέπει να έχουμε αίσθημα ευθύνης ότι θα πράξουμε ότι μπορούμε, για το καλό των λαών μας. Βλέπετε όπως όλοι οι πολιτικοί όταν εκτεθούν προσωπικά κάπως συνετίζονται με το σκεπτικό της απόδοσης ευθυνών. Με το δε επιθετικό κρεσέντο του Ταγίπ βραχυκύκλωσε και το προετοιμασμένο ασφυκτικό Τουρκικό διπλωματικό σώμα. Θυμάστε πόσα σημειώματα πήγαν και ήρθαν από τον Τούρκο ΥΠΕΞ ;
    Το άλλο καλό ήταν ότι στην ουσία προκάλεσε διπλωματικά σχόλια υπέρ της Ελλάδας. Πραγματικά ήταν ασέβεια η στάση του στο προεδρικό μέγαρο. Τα σχόλια ήρθαν από μακριά βλέπε την Αμερική, όσο και από κοντά με την Γερμανία και την Βουλγαρία που κάλεσε τον Τούρκο διπλωμάτη στη Σόφια για εξηγήσεις. Αλλά η πιο ενδιαφέρουσα δήλωση ήταν η 100% διαφορετική με την Τουρκική θέση, για την μουσουλμανική μειονότητα. Μόνος στην συνέντευξη τύπου επί Τουρκικών ΜΜΕ είπε ότι δεν είναι εθνοτική, αφού υπάρχουν πολλοί μουσουλμάνοι που ήθελε η Τουρκία μέχρι τώρα να μην αναγνωρίζει. Ξεκάθαρα λοιπόν αυτοπαγιδεύθηκε. Στην ατζέντα στο τέλος της επεισοδιακής συνέντευξης πράγματι προχώρησαν κάπως και τα αρχικά ενεργειακά ζητήματα που είχαμε θέσει.
    Θα ευχηθώ λοιπόν στον κύριο Ταγίπ να μας ξαναεπισκεφτεί, γιατί με δημόσιο τηλεοπτικό διάλογο πράγματι μπορεί να λύσουμε και κάνα άλλο ζήτημα.

    Απάντηση
    • κλείτος ο μέλας

      K.Δούκα μα συγχωρείται για τη γλώσσα,και ξέρω πως το κάτωθι είναι παιδιάστικο τουλάχιστον και ανόητο σε σχέση με τις πολιτικοδιπλωματικοιστορικες αναλύσεις,αλλά έμενα το μόνο που μου μένει και με άρεσε απο την επίσκεψη του ογούζου νομά είναι που πέρασε μπροστά από το άγημα των αγέρωχων, πολιτιστικά έστω πλεον απογόνων, των ξυπόλυτων ραγιάδων, που του γάμησαν το 1821 αλλα και μέχρι το 1921.

      Απάντηση
      • Δούκας Γαϊτατζής

        Καταλαβαίνω τι θέλεις να πεις Κλείτο.
        Ουσιαστικά, το κείμενο δεν επιβραβεύει την επίσκεψη του Ερντογάν, αλλά τα αποτελέσματα της, δηλαδή μας αφύπνισε ως λαό.
        Με την επίσκεψη του τούρκου γίνεται ξεκάθαρο στον καθε έναν που μιλούσε για «ελληνοτουρκική φιλία», «ανοιχτό διάλογο μεταξύ των χωρών»,»αδελφοσύνη των δύο λαών» και «ο Ερντογάν είναι εκσυγχρονιστής» πως όλα αυτά πλέον πήγαν περίπατο, δεν υπήρξαν και δεν υφίστανται.
        Το βαθύ κράτος της Τουρκίας φανερώθηκε και έδειξε μέσα από την Αθήνα ποιες είναι οι πραγματικές προθέσεις του.
        Ο Ερντογάν μίλησε από την Ελλάδα για να τον ακούσουν οι μάζες της Τουρκίας, μίλησε για να τους στείλει το μήνυμα ότι προασπίζεται την Τουρκία και τα συμφέροντα της.
        Το ζητούμενο ειναι να λάβουμε και εμείς το μήνυμα που λέει ότι η Τουρκία θέλει Θράκη και Αιγαίο.
        Αυτό λέει το άρθρο.

      • κλείτος ο μέλας

        Ναι κ.Δούκα,κατάλαβα το άρθρο και προς θεου,δεν αναφέρομαι ούτε στην ανάρτηση και στο σκοπό της, ούτε στο περιεχόμενο του αναρτημένου άρθρου.
        Ασφαλώς με προεξάρχοντα εσας, αλλά και πλείστων εκ των σχολιαστων του μπλογκ ,δεν περιμέναμε την επίσκεψη του οσμανλή για να αποδελτιώσουμε τις προθέσεις του.Νομίζω σε αυτό το μπλογκ αλλά και σε άλλα, για να μαι δίκαιος έχουμε καταλάβει που το πάνε το πράγμα.
        Αλλά προσωπικά αμφιβάλλω για την αφύπνιση, το τι είναι πλεον ξεκάθαρο και σε ποιους αλλά και πως θα αντιδράσουν οι έλληνες στα μηνύματα του σουλτάνου,πόσο μάλλον αν ακόμα και να λάβουμε και καταλάβουμε κατι απο το μηνυμα με τι αντερα θα αντιδράσουμε,μηπως με κλάψες στην ΕΕ,ΝΑΤΟ,ΕΔΔΑ,ΧΑΓΗ?
        Τεσπα,μακαρι να ισχύσει το ρητο, οψομεθα εις φιλιππους!

  3. Gunslinger32

    Συγκεκριμένα εννοώ την κυβέρνηση Πούτιν, η οποία μετά το περιστατικό με την κατάρριψη του Su-24 πάγωσε σχεδόν όλες τις εμπορικές σχέσεις που είχε με την Τουρκία, αφήνοντας πολλούς Τούρκους παραγωγούς/ εμπόρους, οικοδόμους και ξενοδόχους ξεκρέμαστους με τις κυρώσεις κατά τις Τουρκίας.

    Όταν άρχισαν οι Τούρκοι να νιώθουν την οικονομική ζημιά που τους προκάλεσε η απάντηση της Ρωσίας στο εμπόριο και τον τουρισμό, συμμορφώθηκαν πολύ σύντομα. Που να διέκοπτε και την μεταφορά φυσικού αερίου, όχι ότι θα ήταν απαραίτητο, εφόσον τα φορτηγά περίμεναν φορτωμένα στα σύνορα για Ρωσία και τους έστελναν πίσω με εμπόρευμα αξίας δεκάδων εκατομυρίων € (σύμφωνα με τις αναφορές του Ali Kavas απο την ένωση Τούρκων εμπόρων φρούτων και λαχανικών).

    Απάντηση
    • Theognostos

      ναι φυσικά τό καταλαβα ….τί εννοούσες….

      θεωρώ όμως ότι η όποια προσεγγιση μεταξύ τουρκίας καί ρωσίας υφισταται για το ότι ο σουλτάνος θεωρεί τό πραξικόπημα εναντίον του
      ήταν δάκτυλος της σια και ότι η ρωσία τού έδωσε προμυνημα γιά το τί έρχόταν άρα τού έδωσαν χέρι βοηθείας οπότε γυρίζει πρός τήν ρωσία άσχετα εάν εριξαν αεροσκάφος επίτηδες και σε συνενόηση με το ΝΑΤΟ

      Απάντηση
      • Gunslinger32

        Νομίζω ότι και τα δυο μαζί έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις εξελήξεις.
        Στην επέκταση η και την σύσφιξη των πολιτικών τους σχέσεων, αυτή η σκέψη και αντίληψη του σουλτάνου προφανώς έπαιξε ρόλο.

        Οι εμπορικές σχέσεις υπήρχαν όμως ήδη μεταξύ των δυο, και αυτό ήταν που δημιούργησε ιδιαίτερο πρόβλημα στον Ερντογάν, το οποίο προήλθε όμως απο μέσα απο την Τουρκία, δηλαδή απο τους εμπόρους στην Τουρκία που είχαν συνεργασία με εμπόρους στην Ρωσία, και επομένως μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Ο Πούτιν(σαν ειδικός του χώρου) και οι συνεργάτες του, πέραν του παιχνιδιού με τις υπηρεσίες πληροφορίων στο θέμα του πραξικοπήματος(η την απόπειρα που απέτυχε), γνώριζε πολύ καλά για τις οικονομικές συνέπειες που θα είχαν οι κυρώσεις για την Τουρκία, και έτσι φαίνεται πως χρησιμοποίησε και τα δυο για να φέρει την Τουρκία πιο κοντά στην σφαίρα επιρροής της Ρωσίας.

        Σε κάθε περίπτωση δεν το αποκλείω να παίχτηκε κάτι απο την Λάνγκλεϊ με ανάμιξη της εταιρίας, στην περίπτωση αυτού του «Turkey’s Weekend of the Long Knives» (όπως αναφέρθηκε σε αγγλόφωνα μέσα ενημέρωσης, παραφράζοντας την γνωστή «Night of the Long Knives»), σε μια τουρκική έκδοση.

  4. geoexplorer72

    @Κλείτος ο μέλας
    Αγαπητέ κύριε Κλείτο, πολλά έχουν γραφεί και ειπωθεί για την επίσκεψη του Ταγίπ. Στο μακροσκελέστατο σχολιό μου, πρέπει να ομολογήσω οτι θα μπορούσα να γράψω άλλα τόσα και να μην έχω ξύσει ούτε την επιφάνεια του γεγονότος. Δεν έχω ξαναδεί πουθενά σε καμία χώρα την ανοικτή διαμάχη στην υποδοχή σε καλεσμένο, δεν έχω ποτέ θυμηθεί ή μου έχουν περιγράψει να περπατούν παράλληλα στους διαδρόμους του μεγάρου ο πρόεδρος της δημοκραίας και ο επίσημος προσκεκλημένος και να μην κοιτάζονται ούτε δευτερόλεπτο. Δεν έχω ξανακούσει πρώτη κυρία μετά την προσφώνηση του επίσημου προσκεκλημένου να ακυρώνει το επίσημο προγραμμά της. Ας πούμε οτι στην κατάθεση στεφάνου δεν έχω ξανακούσει να ψάλλουν ποτέ και τον Εθνικό μας ύμνο από το άγημα τιμών. Δεν ξέρω κιόλας εαν προβλέπεται ! Εαν κάποιος αναγνώστης θυμάται παρόμοιο γεγονός ας με βοηθήσει.
    Κατά την ταπεινή μου γνώμη, το άρθρο που ο κύριος Δούκας ανάρτησε, μας επιτρέπει να μοιραστούμε κάπως τις απόψεις μας. Τολμώ όμως να πω οτι από μέρους της Ελληνικής διπλωματίας ήταν κάτι που έπρεπει να γίνει. Κάποιοι έγραψαν σχετικά με το συγχρονισμό της επίσκεψης οτι εξαιτίας των κάκιστων σχέσεων της Τουρκίας με την δύση, στις κατ ιδίαν συναντήσεις η Ελλάδα βολιδοσκόπησε την παρούσα κατάσταση για λογαριασμό τους. Αυτό παρότι μας κολακεύει δεν μπορώ να πώ οτι υπάρχουν στοιχεία που το επιβεβαιώνουν.
    Κλείνοντας, εκτός από γεωπολιτικά σχόλια που θα μπορούσαμε να κάνουμε από την μέση ανατολή εως την Ευρώπη, πρέπει να μας μείνει το αποτύπωμα των προσωπικών πολιτικών φιλοδοξιών. Δηλαδή ο κύριος Δούκας παρατήρησε οτι ο Ταγίπ έστειλε το μήνυμα, ότι προασπίζεται τα συμφέροντα της Τουρκίας στον λαό του. Αλλά εγώ κατάλαβα οτι τους τύλιξε με χρυσά στολίδια τις προσωπικές του ατζέντες και τις Τουρκικές εκλογές του 2020.

    Απάντηση
  5. tallyhogr

    Διπλη επιτυχια στα δικα μου μάτια 1) διέλυσε οποιες αμφιβολιες υπηρχαν στο εσωτερικο περι των πραγματικών τους προθέσεων 2) διεσυρθηκε για πολλοστη φορά διεθνώς προκαλώντας ακομα και την αντιδραση απο την αλλη μεριά του Ατλαντικου.

    Τουλάχιστον πλεον ακομα και οι ξένοι (στα πραγματα μας) εχουν επιγνωση του ποιος ειναι ο γειτονας μας και τι ζητά απο μας.

    Απο μεριά μας σταθήκαμε οπως έπρεπε. Αν και δεν καταννοω πλήρως τους λογους της επίσκεψης, εν τέλει βγήκε κάτι θετικό.

    Απάντηση
  6. Theognostos

    Υπαρχουν ακομη ανθρωποι που θυμουνται δεν εχουν ψευδαισθησεις για το τι θα γινει εαν οι τουρκοι καταφερουν να καταλαβουν ελληνικα εδαφη

    Οι κτηνότουρκοι σφάζουν τους Έλληνες. ΣΜΥΡΝΗ 1922

    Απάντηση

ΔΕΝ επιτρέπονται απαξιωτικοί και υβριστικοί χαρακτηρισμοί εναντίον στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Υποβάλλοντας το σχόλιο σου επιβεβαιώνεις ότι έχεις διαβάσει και αποδεχθεί τους όρους χρήσης και σχολιασμού του ιστοτόπου. Η ευθύνη των σχολίων (αστική και ποινική) βαρύνει τους σχολιαστές. Οι απόψεις που εκφράζονται δεν αντιπροσωπεύουν εκείνες της "Προέλασης" και δεν πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

Σχολιάστε

Αρέσει σε %d bloggers: